Vage bedoeling van twee 'foute mannen'

Twee verguisde mannen, Diederik Stapel en A.H.J. Dautzenberg, hebben een boek geschreven. Een briefwisseling 'in de literaire traditie'. Stapel is in diskrediet geraakt als wetenschapsfraudeur, Dautzenberg als pleitbezorger van het recht van pedoseksuelen om zichzelf te organiseren.

Beeld Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Twee verguisde mannen, Diederik Stapel en A.H.J. Dautzenberg, hebben een boek geschreven. Een briefwisseling 'in de literaire traditie'. Stapel is in diskrediet geraakt als wetenschapsfraudeur, Dautzenberg als pleitbezorger van het recht van pedoseksuelen om zichzelf te organiseren.

De eerste is, in zijn eigen kenschets, heel erg fout. De tweede een beetje. Beiden zijn paria in een samenleving die hun de veronderstelde zonden niet vergeeft en die een van hen - Stapel - ook geen tweede kans gunt. Zo zien zij het zelf althans - en niet geheel zonder grond.

Ondervraging in De Balie

Hun gezamenlijke literaire project geniet dus per definitie een hoge attentiewaarde, getuige ook de grote belangstelling voor de presentatie van De Fictiefabriek, zondagmiddag in De Balie in Amsterdam. Maar naar het oogmerk van de exercitie blijft het toch een beetje gissen, ondanks de vriendelijke beslistheid waarmee Sarah Sluimer - programmamaker van De Balie - de auteurs ondervraagt.

De hamvraag van de middag - 'waarom moeten we dit lezen?' - blijft boven de markt hangen. Dautzenberg was bij het schrijven 'niet zo met het publiek bezig'. Stapel ontkent elk effectbejag. Een boek was niet het vooropgezette doel van hun correspondentie, maar als lezer krijg je de indruk dat het idee vrij snel bij hen postvatte. Sommige passages - over bilspleten en de piemellengte van de auteurs - zijn dan wel intiem, ze openbaren verder niet zo veel.

Stapel en Dautzenberg zijn vast nader tot elkaar gekomen - 'als twee verliefde mannen' - maar niet nader tot het lezerspubliek. Laat staan tot het publiek in De Balie. Dat wordt vooral geraakt als Dautzenberg vertelt dat hij meeging in Stapels wens om van De Fictiefabriek een theaterbewerking te maken omdat hij merkte dat dit vooruitzicht - dat uiteindelijk een fantasie bleek - de zielepijn van zijn co-auteur verlichtte.

Stapel overtuigt met zijn ode aan de jaren zeventig, toen de mensen nog touwtjes uit de brievenbus lieten hangen waarmee iedereen zich toegang tot zijn huis kon verschaffen. Voor hem is dat touwtje 'de metafoor voor vrijheid, vertrouwen en liefde'.

Voor het Balie-publiek blijft het allemaal een beetje ongrijpbaar. Zeker als gastspreker Hafid Bouazza een verhandeling houdt over een 19de-eeuws schilderij van een onthoofding door een Arabische eunuch in roze gewaad en een Tilburgse scholier - een andere gastspreker - heel parmantig verstrikt raakt in een metafoor over 'scheten in bed'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden