Komedie

Up in the Air

Luchtig verpakte boodschap met serieuze ondertoon

Zelden werd een verblijf hoog in de lucht zo prettig verbeeld als in het eerste half uur van Up in the Air. Bezien door de ogen van zakenreiziger Ryan Bingham (George Clooney), die 322 dagen per jaar onderweg is, vormen luchthavens, vliegtijden en zakenhotels geen hinderlijk oponthoud, maar de ideale habitat voor de moderne mens die zich niet wil binden. En getrainder dan Bingham komt de soort niet: gewapend met de juiste rolkoffer, instapschoenen en zo ongeveer elk denkbare elite-spaarpas, ligt hij op koers voor de 10 miljoen miles-grens - 'er zijn minder mensen op de maan geweest'. Hooguit thuis voelt hij zich ontheemd, in zijn kale appartementje.


En dan is er zijn beroep: Bingham vliegt kriskras door Amerika om overal waar nodig mensen te ontslaan. En dat is, vooral in deze tijd, hard nodig. Bingham is de beste in zijn vak: ongevoelig, maar altijd warm glimlachend. Lyrisch kondigt zijn baas de zoveelste massaontslagen aan; extra klussen voor het ontslagbureau, dat wordt ingehuurd door bedrijven die het vuile werk liever niet zelf doen.



Regisseur Jason Reitman tuigt zijn derde speelfilm op als een screwball-comedy, de klassiek-Amerikaanse genremix van slapstick, farce en romantiek. Zo luchtig als Up in the Air verpakt is, zo serieus is de ondertoon. Reitman benaderde écht recent ontslagen Amerikanen, die ook overtuigend echt baanloos, boos en radeloos in beeld komen. En Clooney vormt daarbij de ideale fictieve boosdoener. Die is als acteur niet van de zwaar aangezette dramatiek of diepe inleefrollen, maar zet zijn natuurlijke charme voortreffelijk in als de ietwat onbenullige en narcistische Bingham. Je zou hem eigenlijk moeten haten, maar je voelt met hem mee.



Relaties zijn ballast, predikt Bingham tijdens zijn bedrijfsseminars. Goed getroffen scènes zijn het, waarin Reitman wrang geestig de treurigheid van het zakenleven vangt, juist zonder die tot een karikatuur op te hoeven blazen.



Dat er voor Bingham, en voor de kijker, een levensles in het verschiet ligt, wordt al snel duidelijk. Het huwelijk van zijn zus is in aantocht, met de belofte van aan te halen familiebanden, en er geraakt een al even onpersoonlijk zakenreizende vrouw (Vera Farmiga) op zijn pad, die meer dan oppervlakkige gevoelens bij Binham losmaakt.



In de tweede helft van Up in the Air, waarin karakters verbeterd dienen te worden, zet Reitman het Amerikaanse sentiment sterk aan. Dan moeten de eerder nog aangenaam losse verteltrant en onorthodoxe toon wijken, en staat elke plotwending voorspelbaar in dienst van de niet bijster wereldschokkende boodschap; zonder échte relaties is de mens geen mens.



Die gedaanteverandering maakt Up in the Air niet minder genietbaar, maar zodra de karakters zich serieuzer, of menselijker, dienen te gedragen, blijkt de na Juno tot grote belofte uitgeroepen Reitman vooral als scenarist nog wel wat te kunnen winnen aan emotionele diepgang.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden