Unseen Festival: foto's op onverwachte plekken

Voor het eerst wordt de Unseen Photo Fair in Amsterdam gecombineerd met een Unseen festival dat ruim een week duurt. Exposities duiken op de meest onverwachte plekken op; van huiskamers tot kantoortorens tot verlaten ziekenhuizen.

Fotojournalist Geert van Kesteren had in een leegstaande kantoortoren een klein retrospectief ingericht. Beeld null
Fotojournalist Geert van Kesteren had in een leegstaande kantoortoren een klein retrospectief ingericht.

In de woonkamer van de Franse fotografe Sophie Erbrard aan de Nassaukade in Amsterdam staat een ouderwetse telefoon. Men dient hier plaats te nemen en de hoorn op te nemen. Volgens een bordje aan de wand betreft het hier een 'Poetic Phone'. Een hese vrouwenstem leest gedichten voor, die ook mee te lezen zijn in een brochure. Maar dat is niet wat de aandacht trekt: 'Teksten en gedichten over liefde voorgelezen door een naakte Franse actrice'. Aha. Probeer maar eens niet toe te geven aan je verbeelding hier, aan die innerlijke camera. Probeer maar eens nuchter te blijven luisteren naar die wat hijgerige gedichten, die ze naakt voorleest. Althans, als we het bordje mogen geloven.

De woonkamer van Sophie Erbrard dient als galerie. Beeld null
De woonkamer van Sophie Erbrard dient als galerie.

De 'Poetic Phone' maakt deel uit van het project It's just love van Ebrard, die vier jaar lang meereisde met een regisseur die onder de naam Gazzman naam heeft gemaakt in de pornofilmindustrie. Ebrards heeft haar vervreemdende foto's van pornosets, waar net als op reguliere sets veel gewacht wordt, maar dan naakt of, in het geval van de acteurs, in kennelijke staat van paraatheid, bij haar thuis opgehangen. Om het privéaspect van porno te benadrukken is haar woonkamer een installatie geworden met opgezette dieren die wellicht dezelfde connectie met de natuur hebben als de geportretteerden met de liefde.

De huiskamer van Ebrard was dit weekend een van de lokaties waar het Unseen fotofestival in Amsterdam zich afspeelde, waarbij in de hele stad pop ups opdoken. Fotojournalist Geert van Kesteren had in een leegstaande kantoortoren in de schaduw van station Sloterdijk een klein retrospectief ingericht van zijn klassieke werk uit de fotoboeken Why mister, why. Iraq 2003 - 2004 en Baghad calling (2008) tot aan zijn nieuwe project dat zich in Israel en de bezette gebieden afspeelt. 'Het is daar vrijwel onmogelijk een objectieve foto te maken,' zei hij over dit laatste project, dat nu nog de werktitel Land of Myth and Profecy draagt. Op een van zijn nieuwe foto's zie je een midden in bezet gebied gebouwde snelwegkruising met wegen die vooralsnog nergens heen gaan. Van Kesteren wijst op de ruïne op de voorgrond: de restanten van een Palestijns dorp.

Verder van het conflict kan je niet raken dan in een leegstaand kantoorgebouw in het hart van een uitgestorven bedrijventerrein op een Nederlandse zondagmiddag.

Midden in het centrum duikt het Prinsengrachtziekenhuis op, waar al sinds 1994 geen bedden meer staan, als onverwachte expositielocatie. Verspreid over het hele enorme gebouw, waar nog een vage antiseptische geur hangt, is werk te vinden, maar de verrassing zit in de lage kelders onder het ziekenhuis. The iceberg is een project van Giorgio di Noto waarin hij foto's van drugsdealers heeft verzameld die op het illegale deel van het internet, het Dark Web, hun narcotica aan de man brengen in een strenggecodeerde wereld. De bezoeker betreedt deze duistere (letterlijk) onderwereld met een draagbaar blacklight dat de afbeeldingen op de wanden zichtbaar maakt. Vorm, locatie en werk vallen hier perfect samen en en passant kregen we flashbacks naar Lars von Triers hospitaalhorror-meesterwerk The Kingdom.

null Beeld null

Maar check ook even de bovenste verdieping van het ziekenhuis voor The promise van Celine van den Boorn, een fraai conceptueel werk, waarin ze een Oostenrijkse wintersportgids onder handen heeft genomen en elk menselijk spoor uit de beelden heeft verwijderd. De bijgewerkte ongerepte natuur die hierdoor ontstaat is de valse belofte die de toeristenindustrie maakt, onderuitgehaald door de toerist zelf, al dan niet op zijn sneeuwscooter.

Terwijl het publiek op de verre locaties naar binnen druppelt, is het festivalterrein in het Westerpark een soort culturele Kalverstraat. Probeer hier maar eens wijs te worden uit de duizenden foto's in de aanbieding.

Vijf hoogtepunten dan maar:

Panorama Carland van Jan Hoek

Een door het Panorama Mesdag geïnspireerde 360 graden opstelling in een van de ronde vijvers bij de gashouder, tezamen een infernaal beeld van Kumasi, Ghana, een stad waar men leeft van het slopen en opknappen van de autowrakken uit het westen.

The embarrassment show

Curator Erik Kessels zette tweedejaars fotografie studenten op scherp door ze werk te laten maken waarmee ze hun grootste schaamte verbeelden. Onweerstaanbaar voyeurisme als we kijken naar huwelijksfoto's van mislukte huwelijken, een uitstapje met een contactgestoorde vader en een zelfportret van een door boulimia geteisterde fotografe.

Bombenkrater van Henning Rogge

Serie met fraaie ronde bosvennetjes. Natuurverschijnsel? Landschapskunst? Wie dan de titel tot zich laat doordringen realiseert zich dat Rogge op zoek is geweest naar sporen van de oorlog, die nog niet helemaal door de natuur zijn uitgewist.

Drukte in de Amsterdamse Gashouder. Beeld null
Drukte in de Amsterdamse Gashouder.

Stenen

Volkskrant fotografie-critica Merel Bem merkte op Facebook al op dat je over de stenen struikelt op Unseen. Maar de ene rots is de andere niet. De foto's van Fallen Stars van Regine Petersen (eerder dit jaar in Foam met de expo Find a fallen star) zijn close ups van op aarde gevonden meteorieten, onderdeel van haar onderzoek naar alle sporen die deze bezoekers uit de ruimte achterlaten, inclusief krantenverslagen en politierapporten. Een stuk steen, inderdaad, maar ook een diep fascinerend raadsel.

Liefdesstelletjes van Hal

Photographer Hal is een Japanse fotograaf die liefdesstelletjes in een grote plastic zak stopt en dat, heel even, vacuum trekt. Snel een foto maken en weer lek prikken; het luistert nauw om verstikkende liefde in beeld te brengen. Het heeft iets weg van een kermisattractie, maar het werk van de Japanner is een enorme (fascinerende) blikvanger. En daar hangt dan ook een prijskaartje aan.

Unseen festival, t/m 27 september, diverse locaties, www.unseenamsterdam.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden