Drama

Unknown Pleasures

Wachten op het grote geluk

In Unknown Pleasures staat altijd wel ergens een radio of televisie aan. De media verkondigen de blijde boodschap van de Communistische Partij. Boodschappen die duidelijk maken dat China een wereldmogendheid is. Toch juichen de twintigers Xiao Ji en Bin Bin niet wanneer Peking wordt gekozen tot gastheer voor de Olympische Spelen van 2008. Terwijl vuurwerk hun buurt rood kleurt, kijken zij wezenloos voor zich uit. De optimistische geluiden staan haaks op hun realiteit.


In Xiao Wu (1997) en Platform (2000) toonde de Chinese regisseur Jia Zhangke (1970) de grote transformatie die China in de afgelopen decennia doormaakte. De moderniseringsdrift maakte een resoluut einde aan de achterlopende, agrarische maatschappij, die Mao's Volksrepubliek was. Unknown Pleasures gaat door waar Platform ophield. De film is een portret van een land dat een kapitalistische variant op het communisme in stand houdt. Een land waar de greep van het gezag minder dodelijk is dan voorheen, maar waar vrije pers en internet nog altijd gecensureerd worden, volgelingen van de beweging Falun Gong spoorloos verdwijnen, en waar pessimistische films, zoals die van Jia, niet worden vertoond.



In Unknown Pleasures maakt Jia het vacuüm tastbaar waarin Chinese jongeren hun leven moeten opbouwen. De jongens Xiao Ji en Bin Bin dolen werkloos rond in Datong, nabij de grens met Mongolië. Sinds de plan- en markteconomie in elkaar verstrikt raakten, stortte de industrie in deze regio in elkaar. Tegelijkertijd komt het kapitalisme het leven binnen. Een blik Coca Cola wordt gekoesterd als dure wijn, en een rondzwervend Amerikaans dollarbiljet is voldoende om dromen los te weken over rijkdom.



In lange, afstandelijke takes, gedraaid met digitale camera's, ontvouwt Jia de strapatsen van zijn hoofdpersonen, die niet alleen problemen hebben met geld, maar ook met de gezondheid, de liefde, en de kunst om de hoop op betere tijden levend te houden. Het kale landschap, waar Xiao Ji met zijn haperende brommer eindeloos rondjes rijdt, is de neerslag van zijn psyche. Kan hij de nieuwe vrijheid ombuigen tot een zinvol bestaan, of rest hem het najagen van Hollywood-fantasieën, die op straat, door handelaren in dvd's, te koop worden aangeboden?



Jia speelt nadrukkelijk met de Westerse invloed op de Chinese cultuur. Xiao Ji vertelt zijn vriendinnetje Qiao Qiao enthousiast over Pulp Fiction, waarop het stel in een volgende scène net zo mal danst als John Travolta en Uma Thurman in Quentin Tarantino's tweede speelfilm.



Kort daarop is dit moment van geluk alweer verdampt, en begint het wachten weer. Het grote wachten op het schitterende leven dat dagelijks door zowel de partij als door reclamebureaus wordt beloofd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden