Unieke bejaarde steelt de show

Wat heeft het voor zin een in ruïneuze staat verkerende fabriek in te peperen dat zijn levenseinde nabij is? Sacrifice (offer) kerfde de Finse kunstenares Marja Kanervo met grote letters in de gang van de met sloop bedreigde voormalige AaBe-fabriek in Tilburg....

Het werk van Kanervo maakt deel uit van een intrigerende expositie in de AaBe-fabriek, waar duizenden Tilburgers hebben gewerkt aan de vervaardiging van wollen stoffen en dekens. Sinds 1997 heeft de fabriek een ander onderkomen en zijn de ruimtes hermetisch gesloten. Plannen voor herbestemming zijn gestrand. Om het debat aan te wakkeren is het de stichting Fundament, die jaarlijks op uiteenlopende locaties groepstentoonstellingen organiseert, gelukt de vergeten fabriek tijdelijk weer open te stellen. Nationale en internationale kopstukken zijn uitgenodigd om speciaal voor de ruimtes nieuw werk te maken, danwel passend bestaand werk te tonen: de Duitser Gregor Schneider, de Italiaans-Duitse Monica Bonvicini, het eveneens Duitse duo Winter/Hörbelt alsmede Kanervo zijn bekend van Venetiaanse Biënnales. De Britse beeldhouwer Antony Gormly won de Turner Prize. Met de kwaliteit van hun werk zit het wel goed.

Het probleem schuilt in het gebouw. Dat is namelijk in zijn van verval druipende atmosfeer zo hallucinerend, dat het al snel de show steelt. Hoe op te boksen tegen zoveel adembenemende vergane glorie?

De conceptuele strategie van Kanervo werkt in elk geval niet. Haar keurig gekerfde letters delven het onderspit in de met korstmossen en leidingen overwoekerde gang. Ook de van piepschuim opgebouwde reuzenzwam van Loris Cecchini legt het af tegen de werkelijkheid.

Wat wel werkt: de fabriek onomwonden de hoofdrol gunnen. De met opera en punkmuziek gevulde kamer van Jeroen Doorenweerd heeft maar één venster. Daarachter ontpopt zich de gigantische voormalige ververij als een schilderij dat de zwartgallige Kiefer naar de kroon steekt. Wat ook werkt: de spooky ruimte pareren met een eigen spookhuis.

De enige die met Doorenweerd echt tot denken stemt is de Britse beeldhouwer Antony Gormley. Hij laat een uit stalen pinnen opgebouwd mensenleger uitzwermen over een gigantische hal. Ongrijpbaar en dreigend staat het leger daar, duizenden schimmen uit een ver verleden, groot, klein, jong, oud, dik en dun, mensen die de fabriek ooit hebben bevolkt. Hun aanwezigheid is een stil verwijt aan de nonchalance waarmee wij afrekenen met de geschiedenis van mensen, van een gebouw.

De kunstenaars op deze tentoonstelling bieden geen concrete plannen of oplossingen voor herbestemming en behoud - dat laten zij over aan de politiek. Wel openen ze onze ogen, en bedenken ze een gloedvol tweede leven voor deze unieke bejaarde.

Marina de Vries


Tilburg, AaBe Fabrieken (Hoevenseweg 55 a-b): Space now and then, de relatie in beeldende kunst en architectuur in negen site-specific werken van o.a. Monica Bonvicini, Loris Cecchini, Jeroen Doorenweerd, Gregor Schneider, Els Vanden Meersch, t/m 23 oktober; wo t/m zo 12-17u. Tel. 013-5457573 (www.AaBeSpace.nl).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden