Nieuws Restauratie Japans kamerscherm

Uniek Japans kamerscherm van Kawahara Keiga wordt hersteld

Het restauratiefonds van de internationale kunstbeurs TEFAF biedt het Museum Volkenkunde financiële ondersteuning  voor de restauratie van een uniek, manshoog kamerscherm van de Japanse kunstenaar Kawahara Keiga (1786-c. 1860). Uitzicht op Deshima in de baai van Nagasaki werd ontdekt in de privécollectie van een Nederlandse familie, en vorig jaar aangekocht met steun van onder andere Vereniging Rembrandt en het Mondriaan Fonds. Het is nu een van de topstukken van het museum.

Uitzicht op Deshima in de baai van Nagasaki Beeld Museum voor Volkenkunde Leiden

Het fonds stelt 25 duizend euro ter beschikking. Daan Kok, conservator Oost-Azië van Museum Volkenkunde, is zeer verheugd. ‘De restauratie kost ongeveer het drievoudige, dus het is een substantiële bijdrage.’ De rest zal uit het eigen museumbudget worden gefinancierd.

Volgens Kok is het werk van Keiga in zeer slechte staat. ‘Normaal gesproken worden Japanse kamerschermen eens in de eeuw in zijn geheel op nieuwe houten panelen geplaatst. Bij Uitzicht  op Deshima in de baai van Nagasaki  is dat nooit eerder gebeurd.’

Het kamerscherm het enige dat Keiga maakte - is geschilderd op zijde vanuit een vogelvluchtperspectief – een Europese techniek die Keiga leerde door zijn contact met Nederlanders. Het scherm bestaat uit acht panelen en is bijna vijf meter breed. Toen het werd gemaakt waren Nederlanders de enige Europeanen die mochten handelen met Japan, en alleen vanaf hun basis op het kunstmatige eilandje Deshima. 

Restauratieatelier Restoriënt in Leiden zal de restauratie uitvoeren. Kok: ‘Het is het enige atelier op het vasteland van Europa dat dit kan, en toevallig zitten ze in hetzelfde pand als wij.’ De werkzaamheden zullen anderhalf jaar duren. ‘Eerst moeten de schilderingen op zijde in zijn geheel worden losgemaakt van de acht met Japans papier bespannen lattenwerken. Vervolgens wordt de schildering gereinigd en gerestaureerd en worden ontbrekende stukken zijde aangevuld. Waarschijnlijk moet daarvoor opnieuw worden geweven in Japan. Na restauratie  wordt de gehele schildering teruggeplaatst op een nieuw lattenwerk dat weer met Japans papier is bespannen.’ 

‘Uitzicht op Deshima in de baai van Nagasaki’ van de Japanse kunstenaar Kawahara Keiga Beeld Museum voor Volkenkunde Leiden

Leuke historische vondst: ‘Voor het bespannen van het houten raamwerk werd vroeger oud papier gebruikt, pagina's uit kasboeken en andere paperassen. Eén stukje papier zat zo los dat ik daarop de naam las van een Chinese kapitein die tussen 1795 en 1826 regelmatig tussen Nanjing en Nagasaki voer. Dat is voor mij het bewijs dat het papier nooit eerder is vervangen.'

Kawahara Keiga wordt vanwege de nauwkeurige detaillering in zijn werk ook wel ‘fotograaf zonder camera’ genoemd. In de periode van 1820 tot 1830 maakte Keiga honderden schilderingen die een beeld geven van het dagelijkse leven in Japan. Museum Volkenkunde bezit met ruim 500 werken de grootste collectie van de kunstenaar en zijn atelier.

Sinds de oprichting van het TEFAF restauratiefonds in 2012, wordt elk jaar 50 duizend euro ter beschikking gesteld voor restauratie en conservatie van cultureel belangrijke werken in musea wereldwijd. Deelnemers aan de TEFAF kunnen een aanvraag indienen voor een schenking.  Een panel van onafhankelijke experts bepaalt welke aanvragen worden gehonoreerd. Naast Museum Volkenkunde, onderdeel van het Nationaal Museum van Wereldculturen, krijgt ook The National Gallery dit jaar financiële steun, voor de restauratie van het portret The Equestrian Portrait of Charles I van Anthony van Dyck (1599-1641). De presentaties van beide projecten zijn in maart te zien tijdens TEFAF Maastricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden