'Ukelele onsexy? Dat hangt af van je seksuele voorkeuren'

Ze heeft jaren rocksterren geïnterviewd en nu heeft ze zelf een plaat. De Amerikaanse Sylvie Simmons koos de ukelele als instrument. 'Onsexy? Ha!'

Sylvie Simmons: Ik heb in elk geval 35 jaar langer gewacht dan Patti Smith en Chrissie Hynde.' Beeld Sami Kilpiö

De ukelele is een viersnarig instrument dat eind 19de eeuw dankzij Portugese immigranten in Hawaï werd ontworpen. Ukelele betekent zoiets als 'springende vlo'. Het is een ontmande, anti-fallische minigitaar, die aanvankelijk veel werd gebruikt in comedy en Disney- soundtracks. Beslist onsexy. Vanuit San Francisco typt Sylvie Simmons terug: 'Onsexy? Ha! Dat hangt af van je seksuele voorkeuren. Leonard Cohen, vrij ervaren op dat gebied, heeft nooit vergeten dat de eerste vrouw die hij ooit naakt zag een ukelelespeelster was. Het instrument leek voor hem zodanig op een luit dat hij de jonge vrouw als engel beschouwde - een ontklede engel.'

Simmons, vooral bekend van haar intieme, uitputtende biografie I'm Your Man: The Life of Leonard Cohen, heeft na decennia als rockscribent haar muziekdebuut gemaakt met Sylvie, dat na releases in Engeland en de Verenigde Staten deze maand ook in Europa verscheen. Ja, geeft ze grif toe, ze behoort tot dat legertje gefrustreerde rockjournalisten die ook graag een keer een plaat maken. 'Maar ik heb in elk geval 35 jaar langer gewacht dan Patti Smith en Chrissie Hynde.'

Slaapliedjes

Ze werd in Londen geboren, verhuisde in 1977 naar Californië en heeft vrijwel iedereen die ertoe doet in de popmuziek geïnterviewd, van Rod Stewart, Black Sabbath en Michael Jackson tot The Clash, Guns N' Roses en Mötley Crüe. Dan verwacht je een rockplaat, de stoere Anglo-Amerikaanse gitaarsound van de Pretenders. Maar nee, Sylvie staat vol zachte, subtiele, door een ukelele gestuurde songs, die zonder uitzondering gaan over liefde en verlies, over de onmogelijkheid iemand werkelijk te bezitten. 'Toen ik klein was', mailt ze, 'zong mijn vader altijd sombere oude blues- en jazznummers voor me, als slaapliedjes: St. Louis Blues, Strange Fruit, Brother, Can You Spare a Dime? Op mijn 15de kreeg ik mijn eerste gitaar en speelde ik de verdrietigste songs van mijn favoriete artiesten: The Beatles, Stones, Kinks, Donovan, Dylan, Zeppelin, Neil Young, Joni Mitchell en Leonard Cohen.'

Dat ze in plaats van de gitaar voor de ukelele koos, was toeval. Ze kreeg in 2006 in San Francisco bezoek van een man die om niet nader genoemde redenen een ukelele achterliet. Ze pakte het kleinood op en raakte nog diezelfde nacht in de ban van de vier snaren.

'Ik was vooral weg van het formaat en de intimiteit, de bescheidenheid en de dromerige sensualiteit. En ook al heeft de ukelele een huppelreputatie, in mijn oren heeft hij een verlegen, wat hakkelend geluid, als een kapotte harp of een gitaar met een gebroken hart.'

Eenvormigheid

Dat onvolmaakte geluid past wonderwel bij de liedjes op Sylvie. Op de openingstrack Moon over China horen we na wat stramme ukelele-akkoorden Simmons' stem, die doet denken aan die van Joanna Newsom en Hope Sandoval: 'I see that you've been crying in the candlelight/ And all your words have turned to smoke and lies.'

Waarmee de toon is gezet.

Opvallend zijn de verwijzingen naar tongen die over huid glijden en lippen die de ander nog vaag proeven. Melancholie en vleselijke geneugten. Cohen? 'Zo die invloed er is, dan is die ongemerkt naar binnen gesijpeld', zegt de vrouw, die voor haar uitputtende biografie jarenlang met Mr. Sombermans en diens werk heeft doorgebracht. 'Soms voelen we ons aangetrokken tot een bepaalde artiest omdat hij iets beroert dat diep in ons verborgen zit. Oké, dat orale is iets wat Cohen en ik gemeen hebben.'

Het zieleleed op Sylvie is goed verteerbaar. Dat is mede te danken aan de heldere, open productie van woestijnrocker Howe Gelb, die de plaat in Tucson, Arizona in tweeënhalve dag opnam en sommige nummers van dissonante gitaarklanken, koortjes en piano voorzag. Zo voorkwam hij de op de loer liggende eenvormigheid.

Extra woord

Naast elf eigen composities bevat Sylvie één cover, Rhythm of the Rain uit 1962, dat als Ritme van de regen ooit een hit was van Rob de Nijs. Simmons ('Ik ben ouder dan Lady Gaga en jonger dan Patti Smith') voegde één essentieel woord toe en ving daarmee de essentie van de plaat. De ukelele hortelt. Zij zingt, lieflijk: 'Little did he know that when he left that day, the motherfucker broke my heart.'

Voldoende vertrouwen

Gelb had haar in 2008 al voorgesteld een plaat op te nemen, maar Simmons was nog te onzeker. 'Maar toen I'm Your Man uitkwam en de uitgever aanvankelijk weinig aan promotie deed, besloot ik zelf op pad te gaan en begon een lange, ongebruikelijke boekentournee: ik las voor en speelde dan Cohens liedjes op mijn ukelele.'

Toen die tournee ten einde was - en I'm Your Man een internationale bestseller - had ze voldoende zelfvertrouwen om Sylvie op te nemen. De songs hingen in de lucht, rijp voor de pluk. Ze zat met haar 'uke' opgekruld op de bank, omgeven door maanlicht en gedempte straatgeluiden. Op de grond stond een halflege wijnfles. 'Ik speelde wat akkoorden en plotseling weten je vingers precies wat ze moeten doen, en tuimelen er woorden uit je mond die heimelijk een verbond zijn aangegaan met een melodie.'

Sylvie Simmons: Sylvie. Light in the Attic.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden