Uitzicht op de gekte van het heel gewone leven

De jeep heeft het gehaald, met caravan en al, goddank, en Ad Windig fotografeert het vehikel in 1947 zoals elke fietser zijn overwinning vastlegt: pal voor het bordje 'Col du Tourmalet 2114 m'....

Van onze verslaggeefster

Judith Koelemeijer

AMSTERDAM

Want wie garandeert dat een oude Amerikaanse jeep, vlak na de oorlog gekocht bij de legerdump, een berg van 2114 meter haalt? Een jeep bovendien die het herhaaldelijk af laat weten, getuige een aantal andere foto's van het voertuig met motorpech, gestrand in de Franse modder?

Dat beeld van die oude jeep met de witte 'Kip' erachter, triomfantelijk poserend op de top van de berg, is typerend voor de foto's die de Amsterdamse fotograaf Ad Windig (1912-1996) maakte tijdens zijn reizen door Frankrijk in '46, '47, '56, '59 en '69, en waarvan een aantal nu in Maison Descartes in Amsterdam te zien is. Het zijn veelal vakantiefoto's, waarop je de Franse zomer, de zee, en een briesje tussen de bomen langs de Seine kunt voelen. Foto's waarop de fotograaf geslenterd lijkt te hebben, om vanuit zijn ooghoek juist die verstilde of ironische taferelen te ontwaren waarop hij patent heeft: drie krantenlezende mensen op een bankje; twee werklieden die liggen te dutten in de zon (ze delen een plaid als waren ze geliefden); een meisje met een houten been dat in Lourdes onhandig voorover buigt om heilig water te tappen.

Ad Windig is vooral bekend geworden als de fotograaf van De Ondergedoken Camera, de groep van onder anderen Emmy Andriesse, Carel Blazer, Charles Breijer en Cas Oorthuys die het leven in oorlogstijd documenteerde. 'Klassiek' zijn zijn opnamen van Duitsers die in Amsterdam fietsen confisqueren, of van een groep SS'ers marcherend over de Dam.

Zijn Frankrijk-foto's geven een heel ander beeld. Hier viert de fotograaf vakantie. Zit hij met blote bast en een brede lach achter het stuur van zijn jeep, op de boulevard in Cannes. Of klimt hij met zijn camera op een berg om het totaal lege, uitgestrekte strand te fotograferen waarop zijn caravan geparkeerd staat en de familie, van God en iedereen verlaten, het leven en de stilte geniet (dat kon toen nog, aan de Franse kust).

Het is zaterdag precies een jaar geleden dat Ad Windig overleed. Een paar maanden voor zijn dood vertelde hij directeur Adriaan Elligens van het Maria Austria Instituut - de beheerder van Windigs archief, zo'n dertig duizend negatieven groot - dat hij graag een keer een expositie zou hebben in Maison Descartes. Hij had nog wel wat Frankrijk-foto's, zei hij.

Het bleken er honderden, waarvan er vele nooit eerder werden gepubliceerd. Windig heeft er niet meer zelf een keuze uit kunnen maken. Dat heeft Elligens voor hem gedaan. De stillevens en de al te particuliere vrienden-in-de-kroeg foto's heeft hij daarbij gelaten voor wat ze zijn, zegt hij. Hij heeft vooral gezocht naar 'typische', want 'ironische' Windig-foto's.

En die zijn er genoeg, zo blijkt op de bescheiden expositie Les vacances de monsieur Windig (inderdaad een verwijzing naar Tati's film Les vacances de monsieur Hulot). Ad Windig is een meester in het ontdekken en vastleggen van ogenschijnlijk alledaagse, o zo gewone momenten die door een enkel detail, een vreemde compositie, of een bijzondere samenloop van omstandigheden een juist buitengewoon komische uitwerking hebben.

Loopt Windig door een park, dan zíet hij de humor van drie chique dames met de tas op hun schoot op een bankje, met een struise heer ernaast en een heel klein keffertje op de grond dat nét de andere kant opkijkt. Zoals hij ook oog heeft voor een met een zeil afgesloten hokje (een telefooncel?) waaronder net twee benen en een stukje van een kruk uitsteken. Ad Windig fotografeert die scènes zonder karakaturen van mensen te maken. Zijn humor is altijd subtiel, hij legt het er nooit dik boven op.

Het zijn foto's die je doen verlangen naar een Frans terras en uitzicht op de gekte van het gewone leven. Op beelden zoals alleen Windig die ziet: van een vrouw met een als hoed gevouwen krant op haar hoofd tegen de zon; of van zigeunervrouw die toevallig passeert, ze heeft een shagje in haar mondhoek en inhaleert diep.

Of gewoon van zo'n kaal, nikserig plein waarop vier mensen allemaal een verschillende kant oplopen.

Les vacances de monsieur Windig. Maison Descartes, Vijzelgracht 2A Amsterdam, tot en met 20 april.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden