Uitreiking Louis d'Or groots en emotioneel

Intelligent toneelspel en emotionele kracht leverden Ramsey Nasr de Louis d'Or. Heebink verdiende goud met haar ijzersterke Medea.

Ramsey Nasr met de Louis d'Or voor de beste mannelijke hoofdrol en Marieke Heebink met de Theo d'Or voor de beste vrouwelijke hoofdrol tijdens de uitreiking van de VSCD toneelprijzen in de Stadsschouwburg. Beeld anp

Ik heb in tegenstelling tot mijn personage bevestiging nodig, ik heb de liefde nodig, ik heb het licht nodig waarin ik nu sta.' Aldus acteur Ramsey Nasr in zijn dankwoord nadat hij zondagavond in de Stadsschouwburg Amsterdam de Louis d'Or 2015 had ontvangen voor zijn hoofdrol in de voorstelling The Fountainhead, een productie van Toneelgroep Amsterdam. 'De redeneringen, de woede om de middelmaat, de vlijmscherpe, schokkende analyses ze komen als vanzelfsprekend over de lippen van dit charismatisch multi-talent', aldus de jury van de VSCD-toneelprijzen over de bekroonde acteur. Nasr hekelde en passant de angstige hang naar succes en volle zalen in het huidige kunstbeleid.

De prijzen werden zondagavond uitgereikt tijdens het Gala van het Nederlandse Theater, als afsluiting van het Theater Festival dat de afgelopen tien dagen voor veel uitverkochte zalen zorgde. Op het gala ontving Marieke Heebink de Theo d'Or (beste vrouwelijke hoofdrol) voor de titelrol in Medea, ook van Toneelgroep Amsterdam. Heebink won de Theo d'Or al eerder, in 1999 voor Een ideale vrouw.

'Heebink doseert de suspence van dit grote drama perfect: verdriet, wanhoop, en woede worden bijna tastbaar, haar lach jaagt angst aan ondanks de lichtheid ervan', schrijft de jury over haar acteren. Heebink zelf pleitte in haar dankwoord voor meer vrouwen aan de macht in het theater, nadat ze haar toneelvaders Theu Boermans, Gerardjan Rijnders en Ivo van Hove bedankte. 'De sleutelzin uit deze Medea is voor mij: "Je wilde maar niet naar me luisteren". Ik draag deze prijs op aan mijn kinderen.'

Zelfspot

Het Theatergala werd gepresenteerd door zanger-acteur Maarten Heijmans (vooral bekend van de tv-serie Ramses) die zich met vaart, souplesse en zelfspot ontpopte tot een ware master of ceremonies, een allround entertainer die het theatervak in zang, dans en tekst lekker vilein op de hak nam. Hij zong een duet met voormalig AH-acteur Harry Piekema, rapte 'Jonge makers, wat ga je maken? (met zevenduizend euro)' en refereerde aan de Meppel- en de Theaterschool-affaire.

Gewoontegetrouw werd zondagavond een hele reeks prijzen uitgereikt. Zo ging de Mimeprijs naar de Voetbal op hoge hakken, een productie van het Vlaamse gezelschap De Kopergietery. 'Een ingenieus spel met gender, waarin niemand is wie hij lijkt (...) Voetbal op hoge hakken is zonder moralistisch te worden een onvergetelijk en indrukwekkend pleidooi voor iedereen die zichzelf probeert te zijn', aldus de jury.

De Arlecchino (beste mannelijke bijrol) ging naar Vincent van der Valk voor zijn rol in Angels in America door Oostpool. Antoinette Jelgersma kreeg de Colombina (beste vrouwelijke bijrol) voor haar aandeel in de marathonvoorstelling Genesis van het Nationale Toneel. De regisseur van Genesis, Johan Doesburg, ontving de Regieprijs 2015, nadat hij eerder vorige week als was bekroond met de Prijs van de Kritiek. Doesburg ('Sorry, maar ik heb weer mij haar niet gewassen') bedankte vooral al zijn acteurs en tekstschrijver Sophie Kassies.

Zeldzaam

Ook de Gouden Krekels voor jeugdtheater werden tijdens het Gala uitgereikt. De Krekel 2015 voor de beste jeugdvoorstelling naar De Tantes van De Toneelmakerij (regie Paul Knieriem) -'een zeldzaam goed gelukte komedie, met slapstick zoals slapstick is bedoeld'. De Krekel voor de beste podiumprestatie was voor Ramses Graus ('een acteur op de toppen van zijn kunnen') voor zijn rollen in De grote illusionist van Het Filiaal. Publicist en dramaturg Loek Zonneveld ontving de Prosceniumprijs 'vanwege zijn wezenlijke bijdrage aan het Nederlandse toneel'. Hij werd erudiet toegesproken door theatermaker Erik Vos die memoreerde 'dat de enige waarheid in onze fantasie schuilt.'

De theaterprijzen werden uitgereikt door verschillende duo's, onder wie de acteurs Katja Herbers, Anniek Pheifer, Dirk Roofthooft en Abke Haring en 'de Sunshine Boys' Kees Hulst en André van Duin. Van Duin stal, na enige aarzeling, de show met het voordragen van de juryrapporten op een hilarisch en overdreven ouderwetse toneeltoon.

Het Gala van het Nederlandse theater werd bijgewoond door tal van bekende acteurs, regisseurs, theatermakers en culturele ondernemers. Na het fotomoment werd er volop gedanst op muziek van onder anderen Amy Winehouse.

Antoinette Jelgersma voor haar rollen in Genesis door Het Nationale Toneel.

'Een bijzonder vruchtbaar jaar voor deze actrice', zo typeert de VSCD-jury het werk van Antoinette Jelgersma bij haar huisgezelschap Het Nationale Toneel in Den Haag. De Colombina die ze dit jaar kreeg, dankt ze aan haar rollen in Genesis, de marathonvoorstelling van Johan Doesburg met het eerste Bijbelboek als basis. Jelgersma is daarin inderdaad een geweldig baken van vrouwelijke daadkracht, onverschilligheid en viriliteit - droog-komisch en alom aanwezig. Maar deze prijs straalt ook af op de andere rollen waarmee Jelgersma onmiskenbaar een stempel drukte op bijvoorbeeld Theu Boermans' regie van Shakespeares As you like it en vooral ook voor haar meedogenloze aandeel in Over -dieren van Elfriede Jelinek, in regie van Susanne Kennedy. Derhalve: een terechte bekroning, net op tijd.

Beeld © kurt van der elst | www.kvde

Vincent van der Valk voor zijn rol in Angels in America door Toneelgroep Oostpool.

Bij Oostpool regisseerde Marcus Azzini een nieuwe versie van Tony Kushners toneelklassieker Angels in America. Met een topcast aan acteurs leek het alsof dit stuk voor het eerst werd gespeeld. Vrij kaal, met alle aandacht voor de tekst en de toneelspelers werd het een memorabele en meeslepende avond over leven en dood, vriendschap en het verraad daarin, ontaarde moeders, en dolende vrouwen. Vincent van der Valk was in dit sterke ensemble de verrassing: hij excelleerde als de op drift geraakte, homoseksuele Lewis. Deze acteur liet zich voorheen nogal eens gaan in lijpe, excentrieke rollen, maar zijn acteren in Angels in America was indrukwekkend, behoorlijk verzenuwd en volkomen geloofwaardig. Met zijn dunne lijf en lenige geest tilde hij samen met zijn zeven collega's het stuk op tot grote hoogte.

Beeld Sanne Peper

Marieke Heebink voor haar rol in Medea door Toneelgroep Amsterdam.

De Australische wonderboy van het moderne theater Simon Stone kwam naar Amsterdam en regisseerde een geheel gerestylde versie van Euripides' tragedie Medea. Over de moeder die uit wraak, wanhoop en jaloezie haar beide kinderen vermoordt. Marieke Heebink speelt bij Toneelgroep Amsterdam deze moeder - een vrouw in de war. Geen goden en Grieken meer in deze versie, maar een ogenschijnlijk modern gezin, met een vreemdgaande man en vader, kinderen die zich vervelen met een iPad, en een moeder en vrouw die de weg kwijt raakt. Heebink begint kalm en lief aan haar rol en bouwt die langzaam op tot een zenuwslopende creatie. Met open mond zit je naar de ingehouden woede en tenslotte naar die uitbarstende gekte te kijken. Aldus schildert Hee-bink het portret van een ontwricht gezin en een vrouw onder invloed van onontkoombare omstandigheden. Het kan niet anders of deze Theo d'Or is ook een bekroning voor al haar fraaie rollen van de laatste jaren. Vaak zijn dat getroebleerde vrouwen (Na de repetitie/Persona), maar deze actrice laat gelukkig ook zien dat ze humor heeft en kan relativeren (Angels in America). Marieke Heebink: een klasse apart.

Beeld Sanne Peper

Louis d'Or Ramsey Nasr voor zijn rol in The Fountainhead door Toneelgroep Amsterdam.

Ramsey Nasr keerde een paar jaar geleden terug in het theater, na een carrière als dichter, activist en opiniemaker. Toneelgroep Amsterdam mag daar blij mee zijn: hij is en blijft een man van de taal, en teksttoneel is dan ook zijn bodem. In The Fountainhead, naar de lijvige roman van Ayn Rand (1943), toont hij met name in de tekstbehandeling zijn grote kracht. Als de begeesterde, idealistische architect Howard Roark opent Nasr deze belangwekkende voorstelling in regie van Ivo van Hove met een geweldige rolopbouw. Hij praat, fulmineert, toont geestdrift en vertwijfeling. Intussen tekent hij bijna volleerd allerlei magische bouwwerken, die op een groot scherm voor het publiek te zien zijn. Alsof hij gewoon aan het werk is en wij even mee mogen kijken - in zijn hoofd en in zijn hart. Hij neemt zijn publiek als het ware mee zijn denkwereld in. Gaandeweg wordt hij het emotionele en relationele middelpunt van de voorstelling en stuwt het drama verder en verder. Daarbij overigens ondersteund door een set uitstekende tegen- en medespelers. In The Fountainhead combineert Ramsey Nasr intelligent toneelspel met ingehouden, emotionele kracht en vooral ook spelplezier.

Beeld Jan Versweyveld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden