Uitgever eist meer geld van schrijvers

Een uitgeefcontract leidt tot onrust onder schrijvers. Uitgeverij Lebowski biedt schrijvers een contract aan waarin de uitgever niet alleen een percentage van de boekverkoop ontvangt, maar ook een deel van de inkomsten van auteurs uit optredens en lezingen.

Beeld ANP

Uit onvrede over deze constructie stapte schrijfster Elfie Tromp (Goeroe, 2013) op bij uitgeverij Lebowski. 'Over het contract was niet te onderhandelen.' Haar nieuwe roman verschijnt in 2015 bij uitgeverij De Geus.

VvL waarschuwt

De contracten lijken een nieuwe stap in de boekenbranche waarbij schrijvers meer van hun rechten en inkomen afstaan aan de uitgever. Hoewel de contracten tot nog toe alleen bij Lebowski zijn gesignaleerd, waarschuwt de Vereniging van Letterkundigen (VvL) voor deze samenwerkingsvorm. Janne Rijkers, juridisch specialist van de schrijversvakbond (1300 leden): 'De verkoop van boeken levert niet veel op in Nederland. Dat maakt het schrijvers moeilijk om rond te komen. Dit soort contracten doen daar geen goed aan. Ze kunnen er zelfs toe leiden dat sommige auteurs hun beroep niet meer uit kunnen oefenen.'

Rijkers vervolgt: 'De uitgever neemt zo geld weg voor iets waar de auteur een eigen inspanning voor levert, een optreden. Daarmee gaat de uitgever voorbij aan het zelfstandig belang van de auteur.'

'Nieuwe lijn'

Uitgeverij Lebowski presenteerde het contract als onderdeel van de 'nieuwe lijn van de uitgever', zegt schrijfster Tromp. 'Ze zetten heel erg in op evenementen. Vorig jaar heb ik bijvoorbeeld gesproken op Lowlands. Omdat de uitgever dat organiseerde, vind ik het logisch dat ze ook een deel kregen. Maar in het contract dat ze mij voorstelden wilden ze 15 procent van al mijn overige inkomsten. Dat zou betekenen dat ze zelfs een percentage van mijn column in de krant Metro zouden ontvangen.'

Het is gebruikelijk dat in een contract staat wat een auteur zal doen aan promotie-optredens voor het boek, zegt de VvL. Zowel de uitgever als de schrijver hebben daar baat bij. Bij andere optredens zoals lezingen ligt dat anders, volgens Rijkers. 'Een signeersessie is een gezamenlijke prestatie, een lezing niet. Die vergt vooral een investering van de auteur.'

Uitgeverij Lebowski beaamt dat zij dergelijke contracten aanbieden, met name aan beginnende auteurs, 'net als in de muziekbusiness'. Uitgever Oscar van Gelderen, via e-mail: 'Er zijn twee modellen om als uitgeverij en auteur samen inkomen te genereren: via het boek en via de auteur. Wij hebben de laatste vijf jaar talloze events georganiseerd waar auteurs zich konden profileren en waar aan iedereen gewoon een gage wordt betaald, behalve aan de uitgeverij.'

Elfie op het boekenbal 2014. Beeld Ivo van der Bent

Recht op persoonlijke inkomsten

Omdat de uitgever voor de schrijver vaak een managementfunctie vervult, vindt van Gelderen dat deze recht heeft op een deel van de persoonlijke inkomsten. 'Als wij aantoonbaar zorgen voor inkomen voor de auteur, dan willen we daar een percentage voor terug.'

Auteur Tromp: 'Ik was graag gebleven bij Lebowski, maar schrijven is al geen vetpot. Alle kleine beetjes helpen. Alles wat daar vanaf wordt geknabbeld, helpt niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.