InterviewJeroen Krabbé

Uitgerekend Jeroen Krabbé (75) vragen we om te kíézen. Dat hoort hij al zijn hele leven

Jeroen Krabbé foto door Frank Ruiter

Hij werd gevierd als internationaal succesvol acteur, maar diep van binnen ligt zijn hart bij kunst. Zijn tv-programma Krabbé zoekt... ‘is oprecht het leukste wat ik ooit heb gedaan.’

Marc Chagall of Vincent van Gogh? (1)

‘Het leven van Chagall is interessanter, het oeuvre van Van Gogh is van hoger niveau.

‘Chagall, over wie het nieuwe seizoen van Krabbé zoekt... gaat, heeft een interessant, maar verschrikkelijk leven gehad. Hij leefde tussen 1887 en 1985 en is veel verhuisd: hij woonde onder meer in Wit-Rusland, Sint-Petersburg, Moskou, Parijs, Marseille, Berlijn, New York. 

‘Chagall is zijn hele leven een banneling geweest, een verschoppeling die is uitgekakt en opgejaagd. In Sint-Petersburg mocht hij als Jood alleen wonen met een speciale vergunning. Ook in Frankrijk kreeg hij met ernstig antisemitisme te maken. In de Verenigde Staten hield de FBI hem in de gaten omdat hij in de Sovjet-Unie commissaris van kunst was geweest.

‘Zijn oeuvre, dat grotendeels bestaat uit surrealistische en expressionistische schilderijen, is waanzinnig, maar in die 97 jaar zitten natuurlijk ook een paar dipjes. Daarvan is Van Gogh, die zo’n tien jaar schilderde en op zijn 37ste zelfmoord pleegde, gevrijwaard gebleven.’

Oscar voor beste acteur of expositie in het Museum of Modern Art in New York?

‘God zal me liefhebben. Hier kan ik toch niet op antwoorden? Met een Oscar zouden ze me bij het Moma niet meer serieus nemen. Hoewel, in de Verenigde Staten mag je wel op meerdere gebieden actief zijn. In Nederland niet, daar hebben veel dubbeltalenten over geklaagd. Jan Wolkers, bijvoorbeeld. Hij werd een schrijver bevonden, maar geen beeldend kunstenaar. Of andersom. Ik heb geen idee waarom dat zo is. In België is dat al anders. Hugo Claus mocht het allebei zijn.

‘Ik kies voor het Moma. In de eerste plaats ben ik schilder. Op mijn derde was ik aan het tekenen, op mijn 16de ging ik naar de Rietveld Academie. Een later jaar wilde ik acteur worden en ging ik naar de Toneelschool. Na tien jaar acteren had ik het idee dat ik mijn plafond in Nederland had bereikt. Ik dacht: wat nu?

‘Op de première van Soldaat van Oranje, in 1977, sprak ik prinses Beatrix. ‘Blijft u beeldhouwen als u straks koningin bent?’, vroeg ik haar. ‘Daar houd ik een dag voor vrij’, zei ze. Dat vond ik magisch. Als zij nog iets kan doen naast díé baan, dacht ik, kan ik me ook op het schilderen gaan richten. Dan acteer ik tussendoor wel.

‘Het was de daad van een gek. Ik had twee kinderen – nu drie – en was een veelgevraagd acteur, waar ik redelijk mee verdiende. Nu ging ik naar de Rijksakademie, waar ik als 30-jarige tussen de 18-jarigen zat. En wie wil zo’n werkje kopen waar ik op heb staan kladderen? Niemand! Toen ik de opleiding na drie jaar had afgerond, stond ik voor een dilemma. Ga ik weer het theater in, of blijf ik schilderen? Op dat moment kreeg ik ineens mijn buitenlandse filmcarrière.

‘Ik heb een veldezel aangeschaft en een kistje voor mijn verf en kwasten. Die nam ik overal mee naartoe. Tijdens het filmen had ik altijd wel twee dagen vrij. Dan ging ik de bossen in.’

The Living Daylights of Soldaat van Oranje?

The Living Daylights. Dat is een gouden stempel in mijn paspoort als acteur. Wie wil er nou niet in een Bondfilm spelen?

‘Voorafgaand moest ik op gesprek bij Cubby Broccoli, de grote producent, zijn dochter Barbara en twee anderen. Zenuwachtig was ik niet. Wat kan mij het schelen, dacht ik, ik krijg die rol toch niet. Ik wilde altijd nog een keer figurant zijn in een Bondfilm, maar dit ging om een van de hoofdrollen, de schurk Georgi Koskov. Toen ik naar buiten liep, tikte Barbara me op de schouder. ‘Je hebt de rol’, zei ze. Ik ben bijna flauwgevallen.

‘Pierce Brosnan zou in eerste instantie Bond spelen, maar hij haakte af. ‘Wil jij geen test doen voor Bond?’, zei mijn agent toen. Nee, nee, nee, zei ik. Voor Bond moet je minimaal Engelstalig zijn opgevoed. De boef mag wel een accent, dat hebben ze geloof ik allemaal. Uiteindelijk is het Timothy Dalton geworden.

‘Mijn rol veranderde mijn carrière totaal. Alle castingbureaus, over de hele wereld, zagen die film. Daarna heb ik in meer blockbusters gespeeld, zoals The Fugitive, met Harrison Ford. Of ik nu in Tokio of Madrid was, ik kon de straat niet meer op.’

Prins Bernhard of prinses Diana? (1)

‘Diana vond ik heel bijzonder, haar heb ik een paar keer mogen ontmoeten. De eerste keer was op de set van de Bondfilm. Er stond een batterij fotografen, ik had me goed gepositioneerd, tussen Charles en Diana. Een van de stuntmannen sloeg een fles van suikerglas kapot. Paf! Daarop fluisterde ik – niet wetende dat haar huwelijk op exploderen stond – in haar oor: ‘Je moet dat doen op het hoofd van uw man.’

‘Dat deed ze en dat fragment is de wereld overgegaan, het staat nog op YouTube. Vervolgens sprak ik haar op de première van Bond. ‘Was jij niet die man met die fles?’, vroeg ze. ‘Wasn’t it fun?’, zei ik. Toen zei zij: ‘Tot op zekere hoogte.’ Ik denk dat schoonmama het niet leuk heeft gevonden.

‘Diana was de mooiste vrouw die ik in mijn leven heb gezien. Als zij een ruimte binnenkwam, dacht je alleen maar: wat is dit? Fabelachtig.’

Marc Chagall of Vincent van Gogh? (2)

‘Dit is het vierde seizoen van Krabbé zoekt... Van Gogh, Picasso en Gauguin kwamen eerder voorbij. In de serie reis ik langs belangrijke plaatsen in hun leven. Ik ben geen kunsthistoricus, maar wil weten: waarom schilderden ze dát op dát moment? Bij Picasso was de seismograaf van zijn leven goed zichtbaar in zijn werk: uit elke ruzie met een vrouw kwamen veertien schilderijen voort.’

‘Om in het programma te komen, moeten schilders aan drie criteria voldoen. Eén: een triple-A-status. Twee: een spannend leven. Drie: veel woonplaatsen. Ik zou graag Henri Matisse willen doen, volgens mij een van de belangrijkste schilders van de 19de eeuw. Maar ja, hij bleef thuis achter zijn ezel zitten.

‘Ik ben dol op schilderijen en schilders en vind het heerlijk om daar diep in te duiken. Ik heb mijn hele leven op het toneel gestaan, heb meer dan honderd films gemaakt, maar ik kan oprecht zeggen dat dit programma het leukste is wat ik ooit gedaan heb. Ik ben 75 en het enige wat ik denk is: hoeveel van deze series kan ik nog maken?’

Prins Bernhard of prinses Diana? (2)

‘Toch kies ik Bernhard. Op een gegeven moment ging de telefoon. ‘Met Paleis Soestdijk. De prins wil u spreken.’ Hij zei dat hij het leuk zou vinden als ik eens langs zou komen. Dat heeft geresulteerd in twaalf jaar bezoek. Ik heb nooit geweten waarom ik daarvoor ben uitgekozen.

‘Naar aanleiding van zijn dood, in 2004, zat ik bij Barend & Van Dorp – Bernhard had me vlak voor zijn dood verzocht daar te gaan zitten. Ik heb daar ongelofelijk voor op mijn donder gekregen. ‘Wat doet die snotneus daar’, was de teneur. Niemand wist van die twaalf jaar vriendschap.

‘Mijn vrouw en ik hebben een ontzettend leuke grap. Als we op de radio horen dat iemand is overleden, zegt zij: ‘Let maar op. Ze gaan bellen.’ En ja hoor!

‘De talkshows vragen me zo vaak omdat ik met een heleboel beroemde mensen hartstikke leuk heb gewerkt. Maar ik ga niet snel meer op die verzoeken in. Ik wil niet meer op mijn lazer krijgen. Ik wil niet meer te horen krijgen: ‘Daar zit-ie weer.’

‘Toen Mies Bouwman, een zeer dierbare vriendin, in 2018 overleed, wilde ik ook niet gaan. Uiteindelijk ben ik toch naar De wereld draait door gegaan, voor haar kinderen. Maar ik heb bijna niets gezegd.’

Kijkcijfers of recensies?

‘Ik ben geneigd te zeggen: geen van beide. Kijkcijfers zeggen niets over de kwaliteit van een uitzending. Als Max Verstappen ergens racet, zijn de kijkcijfers hoog, maar dat wil niet zeggen dat ik het een goede uitzending vind.

‘Recensenten waardeer ik als ze een essay over het gebodene schrijven, maar vaak vegen ze het in één keer weg. Een voorbeeld: Soldaat van Oranje, dat is langzamerhand een klassieker, toch? Maar Het Parool schreef dat Rutger (Hauer, red.) en ik ‘flapdrolhelden’ speelden. Ik zal het nooit vergeten. Ik wil maar zeggen: een recensie is ook maar een mening.

‘Toch verzamel ik ze allemaal, samen met andere stukken die over me geschreven zijn. Inmiddels heb ik 225 plakboeken vol. Ik heb geen slecht, maar ook geen goed geheugen, en als iemand naar het verleden vraagt, pak ik die boeken erbij.

‘Als een artikel negatief was, zei mijn vrouw: ‘Ik zou het niet lezen.’ Dan pakte ik de krant en knipte ik het stuk uit, zonder ernaar te kijken. Vervolgens plakte ik het ondersteboven in het boek. Tot op de dag van vandaag heb ik die stukken niet gelezen. Maar iedereen krijgt negatieve recensies: meneer Picasso, meneer Van Gogh en meneer Chagall zijn ook de stront in getrapt. Daar houd ik me maar aan vast.’

Krabbé zoekt Chagall (Avrotros) is vanaf 17 maart om 20.30 uur te zien op NPO2.

Cv Jeroen Krabbé (selectie)

1944 Geboren in Amsterdam

Opleiding

1961 Gerrit Rietveld Academie

1962 Amsterdamse Toneelschool

1977 Rijksacademie voor Beeldende kunsten

Filmacteur

1977 Soldaat van Oranje

1981 Een vlucht regenwulpen

1983 De vierde man

1987 The Living Daylights

1993 The Fugitive

Filmregisseur

1997 Left Luggage

2001 Discovery of Heaven

Toneelregisseur

1985 Anne Frank

Schilder

Museum De Fundatie heeft meerdere exposities aan het werk van Krabbé gewijd.

Tv

1987 Miami Vice

1991 Dynasty

2015-nu Krabbé zoekt...

Krabbé woont in Amsterdam en is Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij is getrouwd met Herma en heeft drie zoons: Jasper, Martijn en Jakob.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden