Uiterst uitdagend of tergend pretentieus

Regie Abbas Kiarostami.Met Juliette Binoche, William Shimell, Jean-Claude Carrière, Gianna Giachetti.In 9 zalen...

Een romance in Toscane: woorden die een prachtig heuvellandschap vol statige cipressen oproepen, smalle straatjes, een pittoresk hotel en wijn bij kaarslicht. De niet bij naam genoemde antiekhandelaarster uit Copie conforme lijkt het allemaal in gedachten te hebben wanneer ze de schrijver James Miller ontmoet; na een bezoek aan zijn lezing over kunstwerken en hun kopieën, neemt ze hem nerveus op sleeptouw door de Toscaanse heuvels. Maar terwijl alle ingrediënten voorhanden zijn, dreigt het uitstapje al meteen op imitatieromantiek uit te lopen.

Zonder adempauze discussieert het duo over het verschil tussen kopie en origineel, over de vraag of een perfect uitgevoerde kopie het origineel in schoonheid of kwaliteit kan overtreffen. En wat is een goed huwelijk of gezinsleven, en kan dat ideaal ooit worden bereikt? Zware gesprekken, waarbij de twee elkaar voortdurend aantrekken én afstoten, op het uitputtende af. Waarover ze ook praten, hoe mooi het landschap ook aan hen voorbijtrekt, luchtig of onbezonnen flirterig wil het maar niet worden.

Copie conforme (Exacte kopie) neemt een bizarre wending wanneer de twee door de dame van een café voor echtpaar worden aangezien. De antiekhandelaarster verzint prompt een complete biografie van hun leeggelopen huwelijk, en ook Miller gaat er in mee. ‘We vormen een goed stel’, zegt hij. En vanaf dat moment wijken ze niet meer af van het ingeslagen pad, ruziënd en zwijgend alsof ze er inderdaad al vijftien slopende huwelijksjaren op hebben zitten.

Daarmee komt de eerste niet-Iraans gesproken film van grootmeester Abbas Kiarostami (Ten, Taste of Cherry) helemaal in de lijn van zijn oeuvre te liggen. Net als veel andere Iraanse regisseurs morrelt Kiarostami graag aan de grens tussen realiteit en fictie; met zo’n focus past het dat de hoofdpersonages van Copie conforme zich wijden aan een langgerekt spel met hun onderlinge relatie. Tegelijkertijd is dat de meest realistische, conventionele interpretatie van wat er gebeurt. Je kunt ook denken dat de twee vreemdelingen daadwerkelijk in een verbitterd stelletje veranderen. Spelen ze de exacte kopie van een huwelijk, of zijn ze het origineel?

Filmpersonages hebben in de hedendaagse cinema wel vaker een eerder vloeibare dan vaste identiteit, à la The Matrix of Fight Club schuivend tussen parallelle werelden of bewustzijnsniveaus. Copie conforme lijkt die trend te volgen, maar dan zonder actiescènes en zonder duidelijke verklaring of motivatie. Dat, en de sobere maar uiterst precieze mise en scène, maakt de film zo radicaal; hoogst uitdagend voor de ene toeschouwer, tergend pretentieus voor de andere.

Hoe dan ook heeft Kiarostami aan veterane Juliette Binoche en debutant William Shimell een acteurskoppel dat zich volledig aan het experiment overgeeft. Bijna onafgebroken zijn ze in beeld, terwijl Kiarostami hen met lange takes dicht op de huid zit. Door die regiestijl valt het op dat de vertolkingen kunstmatiger worden naarmate de twee in hun ‘rollen’ als echtpaar groeien. Zo ‘levensecht’ als Shimell aanvankelijk overkomt, zo theatraal gedraagt hij zich wanneer hij in het restaurant met zijn vrouw zit te ruziën.

Op Binoche blijft Kiarostami’s camera onvoorwaardelijk verliefd. Hoe vermoeid, triest, kwaad of smakeloos opgedirkt ze er ook bij loopt, haar gezicht trekt steeds weer alle aandacht naar zich toe, en wordt daarmee een landschap op zichzelf – tot en met de waterlanders die over haar wangen stromen. Authentieke tranen, of volmaakte kopieën? Zelden was die vraag zo relevant als in Copie conforme.

KT

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden