Uitbreiding moet van 'Boijmans' helder museum maken

Een van de belangrijkste eisen die directeur Chris Dercon aan de nieuwe uitbreiding van zijn Museum Boijmans Van Beuningen stelt, is dat 'een heldere, logische, chronologische en esthetische tocht door het museum' mogelijk moet zijn....

ANNEMIEKE JANSEN

Van onze verslaggeefster

Annemieke Jansen

ROTTERDAM

Dercon koos voor het ontwerp van Paul Robbrecht en Hilde Daem, met wie hij al eerder samenwerkte, in 1991 voor het project 'Theatergarden Bestiarium' in New York. Daar moet hij onder de indruk zijn geraakt van hun ideeën over hoe kunst gepresenteerd moet worden. Robbrecht en Daem vinden dat een expositieruimte de kunst ter wille moet zijn en niet zelf de aandacht naar zich toe moet trekken.

En zij zijn de eersten om te beweren dat met bestaande architectuur omzichtig omgesprongen moet worden. Minimale ingrepen moeten het bestaande van een meerwaarde voorzien. En precies dát kan Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam goed gebruiken. Het museum kent na drie uitbreidingen immers al een complexe bouwhistorie.

Het oorspronkelijke gebouw, een ontwerp van A. van der Steur, dateert uit 1935 en bestaat uit een binnenhof met rondom symmetrisch gegroepeerde zalen en de zo kenmerkende monumentale toren. Het nogal gesloten gebouw lijkt opgetrokken uit baksteen maar dat is schijn. Het gebouw heeft een betonnen skelet en is afgeplakt met rode bakstenen.

Het museum ontbeerde een grote expositieruimte en dus ontwierp Alexander Bodon in de jaren zestig de vleugel aan de oostflank van het museum om in die behoefte te voorzien. Ook hij gebruikte rode bakstenen en daardoor sloot de aanbouw perfect aan op het Van der Steur-gedeelte. In de jaren tachtig kwam Bodons tweede uitbreiding, die in stijl zeer verschilde van de rest.

De glazen gevel van de nieuwe entreepartij met aan weerszij een café en een boekwinkel veranderde definitief het karakter van de voorkant van het museum.

De derde uitbreiding dateert uit 1991 en is van de hand van architect Hubert-Jan Henket. Hij ontwierp aan de achterkant in de museumtuin een paviljoen, speciaal voor de kunstnijverheid-collectie. Ook hij koos voor veel glas, maar omdat het paviljoentje in feite op zichzelf staat en alleen maar door een gang met de rest is verbonden, is het minder storend.

Het ontwerp van Robbrecht en Daem voorziet in zesduizend vierkante meter nieuwe ruimte en een herinrichting van nog eens vierduizend bestaande vierkante meter. Op de kleine tentoonstelling die het Nederlands Architectuurinstituut wijdt aan de plannen is te zien dat hier eerder sprake is van een museologisch laboratorium dan van een kunsttempel waar de voorwerpen worden gekoesterd.

De nieuwe vleugel strekt zich aan de voorkant van het museum over een lengte van zeventig meter uit, tot aan de hoek van Westersingel. De bezoeker die van de Westersingel komt, wordt langs de galerijachtige gevel meegevoerd tot aan de poortdoorgang naar de beeldentuin. Door voor de gevel met manshoge ramen matglazen panelen te zetten, ontstaat een doorschijnend 'gordijn' dat doorkijkjes biedt naar de nieuwe museumbibliotheek en de nieuwe moderne beelden-galerij erachter. Robbrecht en Daem komen zo tegemoet aan een andere eis: het museum moest een meer open karakter naar de straatkant krijgen.

Achter de oude poortdoorgang ligt de beeldentuin die wordt omsloten door rechts het oudste deel, van Van der Steur, en links de Bodon-vleugel. De beeldentuin fungeerde de laatste jaren alleen nog als parkeerplaats, maar wordt in oude glorie hersteld. De tuin moet opnieuw de ontmoetingsplaats van het museum worden, zij het dat niet gekozen is voor de oude entree recht vooruit, maar voor een nieuwe entree, links in de Bodon-vleugel. Net als aan de straatkant wordt ook deze gevel van de Bodon-vleugel ingesloten door een smalle aanbouw van Robbrecht en Daem.

Een andere belangrijke eis die Chris Dercon aan de verbouwing stelde, was dat het museumparcours vanzelfsprekender zou worden. De route is drastisch aangepakt. Nota bene het schema van het oude Van der Steur-gebouw is overgenomen: een centrale ruimte waaromheen kleinere vertrekken zijn gegroepeerd. Op de begane grond van de centrale ruimte in de Bodon-vleugel komen kunstnijverheid en videowerken, op de eerste verdieping de tijdelijke exposities moderne kunst.

De oude Van der Steur-vleugel blijft zoals die was. Daar is volgens Hobbrecht en Daem al een goed evenwicht bereikt tussen de helderheid die Dercon voorstaat en de huiselijke geborgenheid die Hobbrecht en Daem voor oude kunst noodzakelijk vinden.

Op de hoek van de Westersingel, waar de nieuwbouw zich vasthaakt in het stedelijk weefsel, komt een videowall; op de glazen panelen-gevel van de nieuwbouw zal beeldend kunstenaar Herman Pitz een kunstwerk vervaardigen. Het café verhuist naar de achterkant van het museum, naar het Van Beuningen-De Vriese-paviljoen in de museumtuin. Waarmee de gelijknamige kunstnijverheidcollectie, waarvoor het paviljoen destijds werd gebouwd, zijn exclusieve stek verliest.

Museum Boijmans Van Beuningen is op het gebied van musea de belangrijkste opdracht voor Robbrecht en Daem . Tot nu toe hebben ze een aantal verbouwingen gerealiseerd, waaronder galerie Hufkens in Brussel en de tot kantoorruimte verbouwde Katoen Natie in Antwerpen. In 1992 bouwden ze paviljoens op de Documenta in Kassel. Deze 'treinstel'-paviljoens zijn later verscheept naar Almere waar ze dienstdoen als tentoonstellingsruimte.

Met de uitbreiding en de herschikking, die 28 miljoen gulden gaat kosten, wordt in januari een begin gemaakt. September 2000 moet de bouw voltooid zijn. Het museum zal in die tijd drie maanden helemaal dicht zijn, de rest van de tijd blijft een deel open.

Uitbreiding Museum Boijmans Van Beuningen, t/m 17 mei in het NAi.

Werk in architectuur. Paul Robbrecht & Hilde Daem, uitgeverij Ludion. ISBN 90-5544-090-6. * 99,85.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden