Uitbreiding claim van Goudstikker

De erfgenamen van de joodse kunsthandelaar Goudstikker zijn begonnen met een wereldwijde zoektocht naar ongeveer duizend schilderijen uit diens collectie....

De kleindochter van de in 1940 omgekomen Goudstikker Marie von Saher gaat hiermee veel verder dan de claim van 235 schilderijen aan de Nederlandse staat. Ze richt haar claims nu op schilderijen die tijdens en na de oorlog in privé- en museumcollecties overal ter wereld terecht kwamen.

Haar Amerikaanse advocaat Lawrence M. Kaye maakte gisteren bekend dat een team van kunsthistorici de laatste twee jaar bezig is met een grootscheeps onderzoek. Ook Nederlandse musea zoals het Mauritshuis en particuliere verzamelaars kunnen een claim verwachten, zegt Kaye.

Volgens Clemens Toussaint, een Duitse kunstdetective die het onderzoek leidt, 'is er een nieuw hoofdstuk voor oorlogskunst in Nederland aangebroken'. 'De Commissie Ekkart heeft zich alleen gericht op werk dat aan de staat is vervallen, terwijl in andere landen de gehele museumcollecties wordt onderzocht.'

Dat de bekendmaking pas nu is gedaan, komt door de 'doorbraak waarop we hadden gewacht', aldus Kaye. Het Israel Museum in Jeruzalem heeft gisteren het werk Vier rustende naakte danseressen (rond 1898) van Edgar Degas teruggegeven. Directeur James Snyder zegt daarmee 'een standaard voor de museumwereld' te willen zetten. Vorig jaar gaf de Staatsgalerie Stuttgart al een flinke som geld aan de erven, ter compensatie van een werk van James Ensor dat ze in bezit hebben.

Goudstikker liet in mei 1940 het grootste deel van zijn 1300 kunstwerken achter, maar kwam op zijn vlucht om het leven. Een zaakwaarnemer van Goudstikker verkocht bijna duizend werken door aan Göring, waarvan na de oorlog driehonderd aan de Nederlandse Staat vervielen. De claim van Von Saher op 235 van deze werken wordt door de Restitutiecommissie onderzocht .

Nu gaat het vooral om de overige werken uit de collectie van Göring. In archieven vond Toussaint foto's van de kunstwerken en hij gebruikte een inventarislijst van de Goudstikker-collectie.

Tot een rechtszaak is het nog niet gekomen, omdat volgens Kaye de musea 'de laatste jaren makkelijker zijn geworden'. Niet alleen de technische aspecten van de teruggave, maar ook 'morele kwesties zijn een rol gaan spelen.'

Het Mauritshuis bezit het schilderij van Jan van Goyen Vissers aan de oever van een plas (1651). Directeur Frits Duparc, gistermiddag onbereikbaar voor commentaar, liet eerder in NRC Handelsblad weten dat pas 'als juridisch onomstotelijk is aangetoond dat stukken voor of tijdens de oorlog op onrechtmatige wijze zijn verdwenen uit een collectie, het ons beleid is ze te retourneren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden