Uit Trinidad komt nieuws op z'n zonnigst

Roosevelt in Trinidad. Calypsos 1933 - 1939. Rounder (Munich)...

Ariejan Korteweg

Op 20 januari 1936 overleed Koning George V van Groot- Brittannië. Het nieuws bereikte zanger Atilla the Hun (Raymond Quevedo) tijdens een concert. Hij deed er zijn publiek met de volgende woorden kond van:

I am sorry to sing this in Calypso,

But we just got it over the radio,

It comes to us as a painful shock,

That his Majesty died near 12 o'clock.

De wonderrijmer Willy Alfredo verbleekt bij deze instantpoëzie waarnaar de toeschouwers van Atilla in stil respect luisterden.

Op het Caribische eiland Trinidad ontstond aan het einde van de vorige eeuw de gewoonte om alle gebeurtenissen in liedvorm te bezingen. Een mooiere vorm dan de Calypso kunnen nieuwsberichten niet krijgen. In de jaren dertig werden de Calypso's ook in de Verenigde Staten populair. Zangers als The Growler, The Tiger, King Radio en Lord Executor reisden jaarlijks naar New York om nieuwe opnamen te maken.

De cd Roosevelt in Trinidad is contemporaine geschiedschrijving op z'n zonnigst. Het bezoek van Roosevelt wordt bezongen, net als de grote brand in Port of Spain en de grote wervelstorm van 1933. Ook verkondigen de zangers hun opvattingen over de troonsafstand van Edward VIII (It's love, it's love alone, that caused King Edward to leave the throne), en over de cricketmatch van de West Indies tegen de Britse Marylebone Cricket Club (The second Test Match was the best to me, It will always remain in my memory). Maar de allermooiste calypso's gaan over de sterren van het witte doek, Mae West, Bing Crosby, Rudy Vallee en de Four Mills Brothers - nobody cares for me, voegt The Lion er verlekkerd aan toe.

Gelukkig het land waar het nieuws kan worden gezongen.

The Alan Lomax Collection: Black Texicans.

Idem: Black Appalachia.

Idem: Bahamas 1935. Rounder (Munich).

Dat er ook zwarte cowboys hebben bestaan, en dat die even handig met paard en lasso waren als hun witte collega's, is iets wat zelden gememoreerd wordt. Een enkele keer lees je wat, zoals in Last go round, een roman van Ken Kesey over een zwarte cowboy die rond de eeuwwisseling uitgroeide tot een rodeokampioen.

Ook in de muziek waren er lang voor Charley Pride al zwarte zangers die als voorlopers van de country te beschouwen zijn. Een aantal van hen werd in de jaren dertig vastgelegd door vader en zoon Lomax, die in opdracht van de Library of Congress Amerikaanse volksmuziek vastlegden. Hun opnamen worden heruitgebracht in de Alan Lomax Collection, die inmiddels al zo'n veertig cd's omvat. Black Texicans is een zeer diverse collectie, van worksongs tot kampvuurballades, en van anonieme harmonica-virtuosen tot de legendarische Lead Belly. De teksten zijn fascinerend als getuigenissen van een orale cultuur waarvan na de oorlog weinig meer terug te vinden zou zijn.

De opnamen voor Black Appalachia stammen uit dezelfde tijd. De nummers zijn vaak meer verhalend dan de Texaanse klankrijmen en ook instrumentaal verder uitgewerkt en rijker geschakeerd, al overheersen bluessongs en percussiecombo's. Tot de uitvoerenden behoren Sid Hemphill, Sonny Terry en Brownie McGhee.

De eigenlijke missie van Alan Lomax met zijn duizenden uren veldopnamen was aan te tonen dat alle muziek wereldwijd samenhangt. Zijn onderzoek op de Bahama's in 1935 was bedoeld om meer te weten te komen over de vroege Amerikaans-Afrikaanse muziek, die op de eilandengroep beter dan op het vasteland bewaard was gebleven. Hij maakte er opnamen van liedjes om het werk te veraangenamen, en legde ook de beurtzangen vast, die opvallen door hun sterk wisselende tempo's.

De drie cd's maken deel uit van de Deep River of Song, een reeks die in de Lomax Collection de oorsprong van de Amerikaanse zwarte muziek wil vastleggen.

Cowboy Songs, Ballads and Cattle Calls from Texas. Rounder (Munich).

Zo'n beetje parallel aan de Alan Lomax Collection loopt een tweede reeks met heruitgaven van opnamen van een halve eeuw oud: The Archive of Folk Culture. De cd Cowboy Songs is niet bedoeld voor wie wil vasthouden aan het romantische beeld van de revolverheld van het witte doek. Hier wordt gezongen over onwillig vee, over de hitte en de kou, over de brandy die moet worden uitgegoten over de lijkkist als de cowboy aan het eind van zijn zwerftocht is gekomen, en over de bloemen die zullen groeien op zijn prairiegraf. Dat gebeurt met stemmen die vaak oud en gebarsten zijn, ze zingen a capella of begeleid door weinig meer dan een krassende viool.

Het mooist zijn de opnamen van kreten die cowboys slaken om hun koeien in beweging te krijgen, de koers te laten verleggen of 's morgens wakker te maken. Al moest er gepraat worden als brugman om de cowboy zijn beroepsgeheim te laten onthullen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden