Typisch white trash

Eminem was vroeger op school de pispaal - totdat hij leerde terug te vechten. Rappen doet hij heel aardig voor een blanke jongen....

MET ZIJN witblonde haar en bleke gezicht is de 25-jarige Marshall Mathers een opvallende verschijning. Hij is een van die zeldzame witte rappers die serieus genomen worden in de Amerikaanse rapwereld. Niet in de laatste plaats omdat hij samenwerkt met Dr. Dre, voormalig groepslid van het controversiële NWA, en al jaren een van de beste producers van de Westcoast.

Maar het succes van Eminem reikt verder dan een zwart hiphoppubliek. Zijn vorig jaar verschenen album The Slim Shady EP (meer dan drie miljoen verkochte exemplaren) viel ook in goede aarde bij blanke jongeren in suburban Amerika. Een publiek dat smult van South Park en Jerry Springer en in Eminem de stem van een generatie herkent: hij heeft een scherpe tong en zijn teksten zitten vol schuttingtaal, geweld, moord en doodslag.

Hi kids, do you like violence? tettert hij wanneer My name is..., zijn eerste hit, inzet. Op een springerige beat van producer Dr. Dre ratelt hij in een virtuoos stuiterende rap over alles wat door zijn brein suist. Dat zijn moeder meer dope gebruikt dan hijzelf, of over een droom waarin hij zijn vader de keel doorsnijdt. Eminem presenteert zichzelf als het toonbeeld van de seksistische macho rapper: I can't figure out which Spice Girl I want to impregnate.

Natuurlijk viel conservatief Amerika languit over de choquerende, met fucks doorspekte raps. Wat kon je ook verwachten van zo'n asociaal straatschoffie - typisch white trash. Hij kan er nog steeds niet over uit dat de reacties zo fel waren. 'Hebben ze dan helemaal geen gevoel voor humor? Het enige dat ik er tegen in kan brengen is: come on man, do you really believe I do that shit?'

Maar los van alle bravoure en zieke grappen is Eminem vooral een oorspronkelijk rapper. 'Ik loop niet te brallen over het feit dat ik een gouden ketting heb, die meer heeft gekost dan mijn huis of dat soort onzin. Ik praat over wat er om me heen gebeurt, over dingen die zo verrot zijn dat je er alleen nog maar de draak mee kunt steken.'

Natuurlijk, hij heeft een levendige fantasie en zijn stemmingen kúnnen nogal extreem zijn, hij zal het niet ontkennen. Een uit de hand gelopen ruzie met zijn vrouw Kim resulteerde op The Slim Shady EP in een muzikale wraakactie: een bloeddorstige tekst waarin hij beschrijft hoe hij met behulp van zijn dochtertje, Hailie Jade van vier, moederlief om zeep helpt.

Grinnikt: 'Kim was woedend toen ze het voor het eerst hoorde.' Ondanks alles is ze de liefde van zijn leven, zegt hij. En helemaal serieus: 'Mijn gezin, mijn vrouw en dochter, zijn het allerbelangrijkste voor me. '

Vóór zijn grote succes, toen hij met zijn gezinnetje nog in een oud krot in Detroit woonde, werkte hij in een restaurant, waar hij tot wanhoop van zijn collega's de bestellingen doorgaf in een geïmproviseerde rap. Zijn muzikale carrière was na de flop Infinite (1995) op een dood spoor gekomen. Maar met een zelf gefinancierde demo toog hij in 1997 naar de Rap Olympics in Los Angeles, een freestyle rap-battle. Hij eindigde als tweede ('Ik had eerste moeten worden') en maakte van de gelegenheid gebruik om platenmaatschappij Interscope zijn muziek aan te bieden. Zo kwam de Slim Shady EP in handen van Interscope-baas Jimmy Iovine, die onmiddelijk producer Dr. Dre belde.

Die was ook meteen overtuigd, al moest hij even slikken toen hij de jonge rapper in levende lijve ontmoette. 'Hij had geen moment gedacht dat ik wit zou zijn. Later werd er in de media een groot punt van gemaakt - wat moet zo'n bleekscheet op het label van de grote Dr. Dre - maar bij Interscope was er helemaal niet moeilijk over gedaan.'

En nu is hij een ster, al had hij te voren geen idee wat dat eigenlijk inhield. 'Het is beangstigend om door de ene helft van Amerika verketterd te worden, terwijl de andere helft je op handen draagt.'

Op zijn nieuwe album The Marshall Mathers LP probeert hij afstand te nemen van zijn imago. Waar de vorige plaat was vernoemd naar zijn alter ego Slim Shady, koos hij nu voor zijn ware naam: Marshall Mathers. Tijdens nachtenlange sessies ontspon zich een album dat minstens zo scherp en sarcastisch is als de voorganger, maar zo mogelijk nog persoonlijker. Rode draad in de teksten is de manier waarop Eminem worstelt met de plotselinge roem, de fans die hem tot rolmodel hebben gebombardeerd, maar ook de uitvreters, en alle zogenaamde nieuwe vrienden. You know I just don't get it / last year I was a nobody / this year I'm sellin' records / now everybody comes around, like I owe 'em something / what the fuck you want from me? / 10 million dollars / get the fuck out of here.

Iedereen die Eminems carrière het afgelopen jaar heeft gevolgd, weet waar die laatste regels op slaan: de rechtszaak die zijn 42-jarige moeder vorig jaar tegen hem aanspande. Eis: een schadevergoeding van tien miljoen omdat zoonlief haar naam te schande had gemaakt in My name is. . . met de regels: Ninety-nine percent of my life I was lied to / I just found out my mom does more dope than I do (Damn!). Eminem wil er liever niets over kwijt, behalve dan dat hij die woorden toch echt niet uit zijn duim heeft gezogen.

Zijn ouders gingen uit elkaar op het moment dat hun zoon werd geboren. Eminem heeft zijn vader nooit ontmoet, iets wat hij hem nog altijd kwalijk neemt, getuige de slotregels van zijn eerste hit: And by the way when you see my dad? (Yeah?) / Tell him that I slit his throat, / in this dream I had.

Zijn jeugd herinnert hij zich als een voortdurend verhuizen. Van Missouri naar Detroit naar Michigan, en weer naar Detroit. 'Ik was altijd de new kid in town en werd flink gepest. Een paar keer per week werd ik in elkaar geslagen. Dan moest ik weer naar een andere school omdat het echt niet meer ging. Toen ik negen was, heb ik op een gegeven moment zeven dagen in coma gelegen.'

Grote ogen: 'This shit really happened.'

Hij was een makkelijk doelwit - voordat hij begon met gewichtheffen. 'Klein en mager, armen als luciferhoutjes.' En vrienden had hij nauwelijks - behalve 'oom Ronnie', de zoon van zijn oma. 'Hij was een paar jaar ouder, en liet me voor het eerst een rap-plaat horen. Ik was meteen verkocht.'

Met Ronnie kon hij dagenlang freestylen. 'Op een muurtje langs de weg bij het trailerpark, waar mijn oma woonde.' Eminem koestert de tapes die hij uit die tijd nog heeft: een laatste herinnering aan zijn beste vriend, die op 19-jarige leeftijd zelfmoord pleegde.

Eigenlijk had hij daarvan op de nieuwe plaat iets willen gebruiken. Maar zijn oma verbood het hem. 'We kregen ruzie omdat ik met Kerstmis te laat kwam opdagen bij het cadeautjes uitpakken. Nu vertelt ze aan iedereen dat ik rijk probeer te worden over de rug van haar overleden zoon. En ook zij dreigt me nu met een rechtszaak.

'Terwijl het was bedoeld als een eerbetoon aan Ronnie, aan onze vriendschap.' Hij had hem zo graag willen laten delen in zijn succes, zegt hij. En laten zien dat hij weerbaar is geworden. Want Eminem houdt zich staande, hij vecht nu terug. 'If you don't like me, fuck you, kiss my ass.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden