Twitterdetectives aan het werk: wat is anders aan deze onthoofdingsvideo?

Na de publicatie van gruwelijke video's van IS overheerst op sociale media de afschuw, maar een select groepje 'twitterdetectives' slaat die stap over. Zij gaan direct aan de slag. Ieder detail leggen ze onder het vergrootglas, van de schaduwen in het zand tot de montage van de beelden. Wat vertelt de nieuwe onthoofdingsvideo dat IS niet wil prijsgeven? Een overzicht van de eerste bevindingen.

Een screenshot uit de video waarin te zien is dat Steven Sotloff wordt onthoofd. Beeld reuters
Een screenshot uit de video waarin te zien is dat Steven Sotloff wordt onthoofd.Beeld reuters

Na de onthoofding van de Amerikaanse journalist Steven Sotloff waren gisteravond veel ogen gericht op internetfenomeen Eliot Higgins, de blogger die de locatie van Foley's executie ontdekte. Higgins verloor twee jaar geleden zijn baan, begon een blog over het Midden-Oosten onder de naam Brown Moses, en was krap een jaar later autoriteit op het gebied van wapengebruik in Syrië. Door talloze video's te bestuderen ontdekte Higgins bijvoorbeeld een Iraanse wapensmokkelroute van de Syrische oppositie en vond hij bewijs voor het gebruik van clusterbommen door het Syrische leger.

Locatie
Momenteel is de Engelsman druk bezig om alle nieuwe puzzelstukjes die de video met Sotloff biedt op zijn plaats te leggen. Daarbij richt hij zich eerst op de verschillen tussen de video van de onthoofding van Foley en die van de onthoofding van Sotloff.

Een van die belangrijke verschillen is de locatie. De plaats van de onthoofding van Foley wist de blogger na een uitgebreide analyse toe te spitsen tot een specifiek gebied in de heuvels bij de Syrische stad Raqqa, maar volgens Higgins is de nieuwe video ergens anders opgenomen. Als de onthoofding van Sotloff plaatsvond na die van Foley, waar het wel op lijkt, hebben de daders zich dus verplaatst (al dan niet naar aanleiding van Higgins' publicatie). De exacte locatie van de nieuwe onthoofding laat volgens Higgins nog even op zich wachten, daarvoor moet de blogger de details verder analyseren en nog dieper in Google Maps duiken.

Tijd
Twee dingen vallen Higgins en zijn collega-speurders op aan de video met Peter Sotloff. Ten eerste heeft de Amerikaanse journalist langer haar en een steviger baard ten opzichte van de Foley-video, waar Sotloff ook kort in verscheen. Dat zou betekenen dat er waarschijnlijk enige tijd tussen zat en theorieën van analisten tegenspreken die ervan uitgaan dat IS de journalisten op dezelfde dag heeft gedood en puur en alleen dreigingen uit om angst te zaaien.

Een tweede detail dat in het oog springt is het feit dat de beul in deze video over Amerikaanse bombardementen in Zamar, Amarli en bij de Mosul-dam spreekt. Als we de data van deze luchtaanvallen bekijken valt op dat Amerli afgelopen weekend werd gebombardeerd, en Zumar mogelijk afgelopen maandag (eergisteren).

Op basis van die informatie zou het tijdstip van de onthoofding niet alleen erg recent zijn, maar ook zeer precies kunnen worden benaderd. Iets dat bij James Foley niet mogelijk was omdat in de video van zijn onthoofding meer in algemene termen werd gesproken.

Sotloff in de tweede video, met langer haar Beeld reuters
Sotloff in de tweede video, met langer haarBeeld reuters

Chaos
In de video zelf heeft IS, net als bij Foley, de regie in handen. De terroristen bepalen de tekst, de montage en de camerahoeken. De manier waarop de onthoofding aan het licht kwam lijkt echter niet volgens plan te zijn gegaan. Dit keer bracht niet IS zelf, maar de particuliere Amerikaanse firma SITE, die zich specialiseert in het monitoren van jihadisten, de beelden naar buiten. Het bedrijf ontdekte de video op een site waar bestanden werden gedeeld en stuurde hem door naar een contactenlijst met journalisten en politici.

Volgens de Britse krant The Telegraph was de verbazing aan de zijde van IS duidelijk te zien op de Twitter-account @JihadWitness, met Engelstalige tweets ter ondersteuning van IS en andere jihadistische groeperingen. 'Hoe heeft dit naar de media kunnen lekken voor de publicatie?', luidde één tweet bijvoorbeeld. Volgens CBS New York heeft een aparte factie van IS de beelden te vroeg vrijgegeven en daar zelfs publiekelijk hun excuses voor aangeboden. 'Ze vroegen hun mede-jihadisten via Twitter om hen dit niet te verwijten', aldus de website.

Broodkruimels
Het gebrek aan coördinatie staat in schril contrast met de zorgvuldig geregisseerde publicatie van de onthoofding van Foley, die door IS op YouTube werd gezet en tegelijk werd gedeeld door allerlei accounts die aan de groep zijn gelieerd. Uiteindelijk lijken tijd, locatie en chaos misschien 'broodkruimels aan informatie', maar volgens bloggers/twitterdetectives als Eliot Higgins vormen ze bij elkaar een handig startpunt voor hun nieuwe klopjacht op IS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden