Twitter ten strijde tegen haattweets en pesterijen

Twitter neemt maatregelen om hatelijkheid en pesterijen te verdrijven van het ooit zo vrije en gezellige platform. Te laat en te weinig, vinden critici.

Leslie Jones kreeg een wagonlading seksistische haattweets over zich heen Beeld Eric Charbonneau / AP

'Met een erg droef gemoed en tranen in de ogen verlaat ik Twitter vanavond. Alleen omdat ik in een film heb gespeeld. Jullie mogen dan een hekel aan die film hebben, maar de rotzooi die ik vandaag over me heen kreeg... dit is zo fout.' Aldus Ghostbusters-actrice Leslie Jones een paar maanden geleden, nadat ze een wagonlading seksistische en racistische haattweets over zich heen had gekregen, vaak afkomstig van anonieme trollen.

Het bracht Twitter in verlegenheid en het illustreerde tegelijkertijd de spagaat waarin het bedrijf zich bevindt. Het ooit zo vrije en gezellige platform wordt hoe langer hoe meer een podium voor hatelijkheid en andere ellende.

Meer dan Facebook is Twitter geschikt om andere mensen anoniem te belagen. Deze laagdrempeligheid keert zich zo langzamerhand tegen Twitter. In het geval van Leslie Jones greep Twitter hard in. Een aantal van haar belagers werd permanent van Twitter verbannen, onder wie Breitbart-medewerker Milo Yiannopoulos. Hij had zijn volgers opgeroepen de actrice te bombarderen met racistische en seksistische tweets. Hetgeen gebeurde.

Topprioriteit

De topman van Twitter, Jack Dorsey, bestempelde de aanpak van dit soort haattweets en van pesterijen daarna als topprioriteit. Veel te laat, vonden diverse critici: dit had Twitter al veel eerder moeten doen. Maar de afgelopen dagen is Twitter eindelijk met een aantal maatregelen op de proppen gekomen die zulke misdragingen moeten tegengaan. Het rapporteren van haatzaaierij wordt gemakkelijker, akelige tweets worden uit de zoekresultaten gefilterd en geblokkeerde gebruikers wordt het moeilijker gemaakt om een nieuw Twitteraccount aan te maken waarmee ze hun haatcampagnes kunnen voortzetten. Vooral dat laatste is van belang. Twitter zegt 'stappen te ondernemen om mensen te kunnen identificeren'. Het gaat hierbij om mensen die als enig doel hebben anderen te beledigen. Hoe die identificatie van Twitter-pestkoppen precies in zijn werk gaat, is onduidelijk. Het zou volgens ingewijden gaan om een combinatie van slimme algoritmen en menselijk ingrijpen.

Mediahoogleraar Jan van Dijk van de Universiteit Twente is sceptisch over de maatregelen van de afgelopen tijd. 'Ze moeten natuurlijk wat doen. Twitter weet ook wel dat het anders kapot wordt gemaakt door trollen. De grote vraag is: werkt het?' De vraag stellen is hem beantwoorden: Van Dijk vindt dat de aangekondigde maatregelen lang niet ver genoeg gaan. Twitter heeft volgens hem een aantal grote problemen.

Jack Dorsey, CEO van Twitter Beeld epa

Censuur

Allereerst is daar het bekende dilemma van vrijheid van expressie versus ingrijpen. Twitter, maar ook Facebook, heeft zich lang verscholen achter het argument 'we zijn een open netwerk waar iedereen zijn zegje moet kunnen doen'. Ingrijpen in onwenselijke berichten kan een sociaal medium op beschuldigingen van censuur komen te staan, zoals Facebook overkwam toen het de beroemde Vietnam-foto met het blote meisje dat vlucht voor een napalmbombardement blokkeerde. Maar de keerzijde van die terughoudendheid om in te grijpen is dat Twitter wordt overspoeld door agressieve, racistische of desinformatie spuiende trollen en Facebook door nepnieuws.

Van Dijk heeft er grote moeite mee dat Twitter geen openheid van zaken geeft. 'Op het moment dat er naar de inhoud wordt gekeken en er geen transparantie is, ligt censuur op de loer. Voordat je het weet is er een Commissie van Censuur. Je móét open zijn. Dat geldt ook voor Facebook.'

Trump heeft 24 miljoen volgers

Donald Trump heeft ruim 24 miljoen volgers. Maar liefst 5 miljoen daarvan hebben geen profielfoto. Verder blijkt uit onderzoek van techsite Mashable dat 4,8 miljoen volgers van Trump nog nooit zelf hebben getweet. Bijna 27 duizend volgers wonen in Rusland, terwijl maar liefst 224 duizend accounts in het Russisch tweeten.

Openheid over de regels waar twitteraars zich aan moeten houden lost niet alles op; als iedereen precies weet wat de regels zijn, weten de trollen precies hoe ze die kunnen omzeilen. Een gedeeltelijke uitweg ziet Van Dijk wel: Twitter en Facebook zouden hun niet-trollende gebruikers veel effectiever kunnen inzetten tegen de pesters. Gebruikers kunnen misbruik nu wel rapporteren, maar het is volgens hem te onduidelijk wat er met die meldingen gebeurt.

Het tweede probleem is minstens zo groot: de politiek gemotiveerde trollen. Terwijl Facebook last heeft van uit commerciële motieven gefabriceerd nepnieuws uit Macedonië, wordt Twitter overspoeld door politieke tweets vanuit trollenfabrieken in het Russische Sint Petersburg. Daar zijn vermoedelijk door het Kremlin betaalde trollen 24 uur per dag bezig met het georganiseerd verspreiden van desinformatie. Journalist Adrian Cohen schreef hier in 2015 voor New York Times Magazine al een lang stuk over, maar inmiddels richten deze Russische trollen zich volgens hem bijna volledig op het ondersteunen van Donald Trump.

Lees ook: 

De linkse elite moet kapot: wat wordt de invloed van Trumps trollen?

'Evidente amateurs'

Dit soort trollen zijn onmogelijk aan te pakken, stelt Van Dijk. 'Zij worden goed betaald en gebruiken bots (digitale assistenten aangestuurd door software die onze spraak, gebaren, maar ook gezichtsuitdrukking begrijpt) voor hun spervuur aan politieke tweets. Ze zullen om de maatregelen lachen, want ze hebben de beschikking over duizenden mailadressen om steeds weer nieuwe accounts aan te maken. Bovendien bedienen ze zich van zogenoemde TOR-netwerken waarbij het IP-adres wordt afgeschermd.' De Twitter-maatregelen zullen dan ook alleen effect hebben op 'evidente amateurs', denkt Van Dijk. Of op mensen als Milo Yiannopoulos.

Tot slot is er nog het vervelende gegeven dat jongeren Twitter in de steek laten. Van Dijk: 'Twitter is het speeltje van politici en de media geworden. Van Trump bijvoorbeeld die zijn boodschappen met een megafoon de wereld in slingert, zonder dialoog. Voor jongeren is Twitter niet genoeg op persoonlijke relaties en het privéleven gericht. Dat persoonlijke zoeken en vinden ze ergens anders.' Bij Instagram bijvoorbeeld, of bij Snapchat.

Leslie Jones is overigens wel weer terug op Twitter.

Trump-effect blijft uit: Twitter onderuit na slechte cijfers

Komt het nog wel goed met Twitter? Met spanning werd afgewacht of het socialemediabedrijf zou profiteren van het 'Trump-effect': extra omzet en klanten dankzij de furieus twitterende nieuwe Amerikaanse president. Het antwoord was donderdag glashelder: nee. Twitter heeft vorig kwartaal zijn omzet nauwelijks weten te verhogen ten opzichte van een jaar eerder, blijkt uit de jongste kwartaalcijfers. De omzet kwam over de laatste drie maanden van vorig jaar uit op 717 miljoen dollar (670 miljoen euro). Dat is maar 1 procent meer dan dezelfde periode een jaar eerder. Het is bovendien het tiende kwartaal op rij dat de omzetgroei van Twitter afnam. De laatste drie maanden van vorig jaar daalden de inkomsten uit advertenties licht. Er werden wel iets meer maandelijks actieve twitteraars geteld dan in het voorgaande kwartaal: 319 miljoen, een plus van twee miljoen. Maar het bedrijf blijft moeite houden om adverteerders te lokken. Terwijl Facebook en Google met miljarden goochelen, moet Twitter zijn best doen voor elke dollar. Het bedrijf probeert een groter publiek te bereiken met onder meer videodiensten, maar veel levert dat nog niet op. Bij Facebook en Google kunnen bedrijven heel gericht hun doelgroep bereiken, bij Twitter is dat veel lastiger. Zo zit het bedrijf van topman en medeoprichter Jack Dorsey in de situatie dat het maatschappelijk zeer relevant is, maar commercieel niet. Twitter maakt ook nog steeds verlies. Het bedrijf eindigde in 2016, net als een jaar eerder, ongeveer een half miljard dollar in het rood. Vooral door de tegenvallende omzet ging de koers bij de opening van Wall Street onderuit: min 10 procent. Eind vorig jaar gingen er geruchten over een overname van Twitter, maar onder meer Disney en Google zouden zijn afgehaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden