Twintigers en dertigers storten zich op het jeugdboek

Loslopende volwassenen heten ze bij jeugdtheater de Krakeling in Amsterdam. Het is al bijna een probleemcategorie: ontwikkelde mannen en vrouwen die elkaar en kinderen verdringen om een jeugdvoorstelling te mogen bijwonen....

Van onze verslaggever

Bas Mesters

AMSTERDAM

Er zat niets anders op dan een limiet in te stellen bij premièrevoorstellingen, zegt directeur Gerard Mulder. Maximaal zeventig van de tweehonderd plaatsen mogen worden bezet door niet-kinderen. 'Anders zou de zaal vol zitten met volwassenen.'

De infantilisering van de maatschappij, noemt Lia Reedijk van de Utrechtse Kinderboekhandel het soms gekscherend. Sinds twee jaar wordt haar winkel steeds vaker bezocht door twintigers en dertigers die niet voor hun kind, maar voor zichzelf een kinderboek kopen. Reedijk: 'Als ik T-shirts met opdrukken van Pluk van de Petteflet of Nijntjes in de etalage hang, komen daar opvallend veel grote jongens op af.' In studentenflats pronken posters van beertje Pippeloentje naast reproducties van Picasso, vult verkoopster Joukje Akveld aan.

De onlangs gepubliceerde cijfers van de Koninklijke Vereeniging ter bevordering van de belangen des boekhandels (KVB) tonen een sterke groei van het aantal verkochte kinderboeken. In 1990 kwam 6,8 procent van de omzet in de branche voor rekening van kinderboeken, in 1996 9,1 procent.

Onderzocht is het niet, maar de groei lijkt mede te kunnen worden verklaard uit de toename van het aantal volwassenen dat kinderboeken leest. Dat zeggen Henk Kraima, directeur van de stichting CPNB, en Wim van Leeuwen van de Stichting Speurwerk, die de jaarcijfers samen met de KVB publiceerde.

Een echte klapper is het peuterprentenboek Raad eens hoeveel ik van je hou, zegt de Utrechtse verkoopster Akveld. Hierin belijden een grote en een kleine haas in overtreffende termen de oneindigheid van hun liefde voor elkaar: 'Ik hou van jou van hier tot aan de maan en weer terug.' Verliefde volwassenen trakteren elkaar graag op deze kinderboodschap. Maar ook jeugdboeken voor lezers vanaf dertien jaar zijn erg in trek. Ze zijn minder moralistisch dan vroeger en de taal is vaak erg fantasierijk, vindt Akveld. Nederlandse literatuur daarentegen is volgens de studente Nederlands doorspekt met kommer en kwel.

Milieukundige Marjorien Kleine (25) schrikt niet als ze wordt betrapt bij de kinderboekenafdeling in de Utrechtse boekhandel Broese Kemink. 'Veel van mijn vrienden hebben thuis een rek vol kinderboeken. Jeugdboeken lezen is heerlijk. Lekker in een hoekje, weg uit de wereld. Je kunt echt helemaal in die verhalen kruipen. Dat gaat makkelijker dan bij literatuur voor volwassenen.'

Haar favoriete auteur is Tonke Dragt: 'Zij beschrijft werelden waarin telepathie en verschillende dimensies werkelijkheid zijn. Je stapt door een deur en je komt in een andere tijd. Het mooie van haar bouwwerken is dat ze kloppen.'

Geochemica Silvia Platzer (24) is vooral dol op kikkerboeken. 'Daar zit stiekem een filosofische boodschap in. In volwassen literatuur vind je zelden die eenvoud, die kracht. Met heel weinig woorden wordt heel veel gezegd. In kinderboeken worden op een eenvoudige manier de angsten besproken die iedereen heeft.'

Ze zegt er de wortels terug te vinden van wat belangrijk is in het leven. 'Op tv en in de kranten worden we overladen met geweld en ellende. Ik zoek ook het onschuldige in het leven.'

Behalve de toenemende kwaliteit van de boeken wordt de wens te dromen, afstand te nemen van het dagelijks leven veel genoemd als reden om kinderboeken te lezen. Volgens trendwatcher Carl Rohde van de Universiteit Utrecht blijkt uit onderzoek dat vooral jonge volwassenen door dergelijke motieven worden gedreven.

'Onder jongeren en jong volwassen bestaat een niet geringe ''escape-behoefte''. Een verschijningsvorm daarvan is een terugkeer naar de eenvoud van de jeugd.

'Het gaat om een generatie jonge volwassenen die in de leeftijd is om te experimenteren, maar die zich in de slag om succes geen fouten kan permitteren. Ze hebben niet het idee dat ze het leven onder controle hebben en zoeken die controle in het clubcircuit, in films als Startrek, en ook in kinderboeken. '

Reclamestrateeg T. Kniesmeijer van TBWA campaign company verzet zich tegen de term infantilisering. 'Dat is echt onzin. De interesses van mensen worden nog altijd diverser. De sociale intelligentie groeit nog altijd. Maar daarnaast hebben de meest hyperintelligente personen behoefte aan de meest stupide boekjes naast hun gewone werk. Verhalen waarin goed en fout duidelijk gedefinieerd zijn.

'Mensen willen soms gewoon even rust. Weg uit de chaos. De tendens gaat naar overzichtelijkheid, dichtbij, Nederlandstalig, Jantje Smit. Het is een terugveroveren van de eigen onschuld. Ikzelf ben bezig mijn verzameling Bolke de beer-boeken compleet te krijgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden