Tweeënhalf uur Michiel de Ruyter verveelt nooit

Met een klein budget wist regisseur Roel Reiné een spannende film te maken vol zeeslagen en een lynchpartij. Iets meer stilte had de film nog beter genietbaar gemaakt.

Niet alles in de film Michiel de Ruyter is historisch correct, maar het is wel steeds spannend en sprankelend. Beeld -

Eigenlijk was het niet te doen: met 8 miljoen euro een historisch drama maken waarin onder meer vijf zeeslagen, een lynchpartij door een woedende menigte en diverse koninklijke onderonsjes voorkomen. Roel Reiné durfde het aan. Hij werkte jarenlang in Amerika, waar hij in vlot tempo en met weinig geld actiefilms regisseerde met titels als Dead in Tombstone, Death Race 2 en Pistol Whipped. Een grootschalig zeeheldenepos tevoorschijn toveren leek hem geen probleem, beperkt budget of niet.

Hoe je Michiel de Ruyter ook beoordeelt, Reinés voortvarende en optimistische aanpak dwingt respect af. Hij nam niet alleen de regie, maar ook het camerawerk op zich en maakte een spektakelfilm vol actiescènes. Dat veel visuele effecten uit de computer konden komen, hielp natuurlijk. Zonder computeranimatie zouden de zeeslagen er armoedig uitzien; nu hebben ze een weelderige kwaliteit, als in beweging gezette schilderijen.

Houten boot

Vanaf de openingsbeelden is duidelijk dat Reiné geen man is van halve maatregelen. Wanneer achter een Zuid-Hollandse dijk de schepen in de Slag bij Ter Heijde (1653) opdoemen, krijgt het fraaie totaalbeeld nauwelijks de kans te bezinken voordat de regisseur de kijker meesleurt naar het centrum van de actie. Rondvliegende houtsplinters, suizende kanonskogels, krakende masten, vuur, kolkend water; oorlog voeren in een houten boot op zee is geen pretje.

In brede streken wordt de 17de-eeuwse geschiedenis van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden opgezet. Michiel de Ruyter vertelt niet alleen het verhaal van de zeeheld (1607-1676), maar ook dat van raadspensionaris Johan de Witt en diens broer Cornelis. De strijd tussen de staatsgezinden en de prinsgezinden, militaire en politieke vernieuwingen, de onderhandelingen met Engeland en de binnenvallende legers in het rampjaar 1672 - het komt allemaal aan bod.

Dat is veel, voor één film. Geen wonder dat De Ruyter (Frank Lammers) er persoonlijk wat bekaaid afkomt. De relatie met zijn vrouw en kinderen krijgt wel veel aandacht, maar de gezinsscènes herhalen steeds hetzelfde punt. Hij was een familieman en een briljant strateeg, meer hoeven we over De Ruyter blijkbaar niet te weten, en ook dat laatste wordt er in repetitieve scènes in gehamerd.

Beeld -

Politiek spel

Een stuk inventiever wordt het politieke spel geschetst. Barry Atsma is sterk als de charismatische en koppige Johan de Witt, die in zijn drang naar hervorming de bloeddorst van zijn tegenstanders onderschat.

Egbert-Jan Weeber zet met lef een tweeslachtige prins van Oranje neer, strateeg tegen wil en dank, even weifelend als ambitieus. De scènes waarin hij zijn oom bezoekt, de Engelse koning Charles II (mooi vilein gespeeld door Charles Dance), zijn misschien niet historisch correct, maar wel spannend en sprankelend.

Reiné weet hoe hij zijn film moet voortstuwen. Michiel de Ruyter duurt tweeënhalf uur (iets korter in de versie voor 12+, waaruit al te gruwelijke beelden zijn verwijderd), maar verveelt nooit. Zelfs niet wanneer de zeegevechten op elkaar beginnen te lijken, wat vooral veroorzaakt wordt door de opdringerige soundtrack.

Overdadig

Dat Reiné de film dichtsmeerde met muziek en geen moment stilte durft te laten vallen, is jammer. Juist het lawaaiige spektakel smeekt om rustpunten, maar de actiescènes worden tot de nok gevuld met tromgeroffel en botte dialogen ('Donder op met je linie, die schepen zijn voor mij').

Toch zijn het ook die zeegevechten die de meeste bewondering afdwingen. De in formatie varende vloot van De Ruyter ziet er prachtig uit, als een choreografie op het water, dan weer van bovenaf, dan weer langszij gefilmd.

Michiel de Ruyter is soms wat overdadig en lomp, maar boven alles een fraai lesje vaderlandse geschiedenis, met durf en daadkracht verbeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.