Tweederde gestolen kunst bijna niet op te sporen

politieteam kunst en antiekcriminaliteit

Ruim tweederde van de in Nederland gestolen kunst en antiek kan nauwelijks worden opgespoord. Doordat slachtoffers vaak niet beschikken over exacte gegevens of foto's van de gestolen objecten, kunnen de waardevolle spullen niet worden geregistreerd in de database gestolen kunst van de Landelijke Politie.

Portret door Piet Mondriaan, gestolen uit Museum Freriks. Foto Archief politie team kunst- en antiekcriminaliteit

Dat zegt Martin Finkelnberg, hoofd van het landelijke politeam kunst- en antiekcriminaliteit, die de database beheert.

Zodra iemand aangifte doet van een misdrijf waar kunst of antiek mee is gemoeid, krijgt het team kunst en antiekcriminaliteit automatisch een melding. Jaarlijks neemt het team zo'n 700 gestolen objecten op in zijn digitale kaartenbak. Ruim tweeduizend gestolen goederen worden niet geregistreerd omdat slachtoffers foto's, serienummers, specifieke beschadigingen en andere kenmerken van hun kostbaarheden ontberen.

'Je kunt objecten pas opsporen en terugbrengen als je precies weet wat het is', zegt Finkelnberg. Als gedupeerden niet meer kunnen vertellen dan bijvoorbeeld de klok van oma is gestolen, wordt de kans op opsporing heel klein. 'Ook als je wél een foto hebt van een bijvoorbeeld een dure zilveren kandelaar uit een serie, nemen wij die pas op in de database wanneer we ook onderscheidende kenmerken weten.'

De landelijke kunstdatabank is opgericht in 2009 door het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) (tegenwoordig Landelijke Politie) en bevat zo'n 2500 foto's van besmette kunstobjecten, van simpele staartklokken tot schilderijen van bijvoorbeeld Van Gogh, Hals en Picasso. De digitale kaartenbak is ook opgenomen in de database van Interpol.

Alerter publiek

Als gestolen kunst en antiek niet in de database staat, is de politie aangewezen op andere opsporingsmethoden, zoals het nagaan van vingerafdrukken. De pakkans bij bijvoorbeeld woninginbraken was in 2014 bijna 12 procent. Maar als een verdachte wordt gepakt zonder gestolen waar, dan kunnen de objecten vaak niet meer worden teruggevonden zonder registratie.

Dit was bijvoorbeeld het geval bij de inbraak in de Kunsthal in Rotterdam in 2012. De dieven werden veroordeeld, maar de zeven werken van onder anderen Picasso en Matisse werden nooit teruggevonden. Andersom werkt dat ook. Soms wordt kunst of antiek gevonden bij een vermeende crimineel, maar kan de eigenaar niet meer worden achterhaald. De rechter bepaalt dan of het wordt bewaard, geveild of vernietigd.

Het publiek moet alerter zijn, maant Finkelnberg, maar ook rechercheurs moeten kunstregistratie opnemen in hun routine. 'Van een gestolen auto noteren agenten automatisch alle gegevens - van de kleur tot cilinderinhoud - dat zit er van jongsaf aan ingebakken bij de politie. Kunst en antiek heeft ook veel meer kenmerken dan alleen de verschijningsvorm. Maar van een schilderij wordt in het proces-verbaal alleen genoteerd dat het een schilderij is, totdat ons team om meer gegevens vraagt.'

Het team kunst en antiekcriminaliteit is in 2009 opgericht na een noodkreet van de kunstbranche en de politiek. Toen de voorlaatste kunstexpert in 2002 met pensioen ging, leek het de politie niet nodig een opvolger aan te stellen. Kunsthandelaren, musea en veilinghuizen bleken echter een aanspreekpunt te missen bij de politie. Met de invoering van de Landelijke Politie in 2013 zijn er bij de tien regiokorpsen zogeheten taakaccenthouders aangesteld. Dit zijn rechercheurs die naast hun gewone werk een aanspreekpunt zijn voor het landelijke informatieteam van Finkelnberg en - in sommige gevallen - voor de musea, veilinghuizen en kunsthandelaren in de regio.

Zilveren pronkbeker, ontvreemd bij inbraak in Huis Doorn. Foto Archief politie team kunst- en antiekcriminaliteit
Meer over