Tweede deel van Johnny Rogans Byrdsbiografie is verrassend vervolg

Na de omvangrijke groepsbiografie van de Byrds brengt Johnny Rogan een verrassend tweede deel, met de levensverhalen van zes overleden bandleden.

De omvangrijkste popbiografie ooit zal ongetwijfeld op naam komen te staan van Mark Lewisohn, die al jaren bezig is met de driedelige Beatlesbiografie All These Years. Als je afgaat op het eerste en enige tot nu toe verschenen deel (ruim 1.700 pagina's) zal het project alles bij elkaar zo'n vijfduizend pagina's beslaan. Maar zolang deel twee en drie er nog niet zijn is Johnny Rogan, voor zo ver ik kan nagaan, titelhouder met zijn twee turven over de Byrds, de groep die halverwege de jaren zestig werd omschreven als het Amerikaanse antwoord op de Beatles. In 2011 verscheen het eerste deel onder de nogal pathetische titel Byrds - Requiem For The Timeless Volume 1, dat 1.200 pagina's telt. Deel 2 is zelfs nog een kleine 50 pagina's dikker. Samen dus bijna 2.500 bladzijden.

Deel 1 is het verhaal van de groep zelf, die in de zomer van 1965 vanuit het niets ineens een wereldhit scoorde met Mr. Tambourine Man, een Dylannummer met een Beatlesbeat, zoals zanger/gitarist Roger McGuinn het formuleerde. In tegenstelling tot de Beatles maakten de Byrds dus geen naam met een eigen liedje (ook hun tweede wereldhit Turn, Turn, Turn kwam niet uit eigen pen), maar in experimenteerdrift deden ze nauwelijks onder voor het Britse viertal. De groep vond het ene na het andere subgenre uit: folkrock, ragarock, countryrock.

Die vernieuwingen hadden paradoxaal genoeg veel te danken aan de vele ruzies en conflicten binnen de groep. Begin 1966 vertrok Gene Clark en was de band in één klap zijn belangrijkste liedjesschrijver kwijt. Het gevolg was wel dat bassist Chris Hillman uit zijn schulp kroop en prachtige liedjes voor de groep ging schrijven. Toen David Crosby's alfamannetjesgedrag aanleiding was voor Roger McGuinn en Chris Hillman om hem in 1967 de laan uit te sturen leek de groep op sterven na dood te zijn. Maar juist toen maakten ze een van hun mooiste albums, het psychedelische The Notorious Byrd Brothers. En in het voorjaar van 1968 kwamen ze tot ieders verbazing ineens met het countryalbum Sweetheart of the Rodeo.

Non-fictie
Johnny Rogan
Byrds - Requiem For The Timeless Volume 2
Rogan House; 1.248 pagina's; ca. euro 35.

In de herfst van 1968 was ten slotte alleen McGuinn nog over van de oorspronkelijke bezetting. En opnieuw gebeurde er iets verrassends: McGuinn verzamelde een aantal huurmuzikanten om zich heen en zou met hen tussen 1968 en 1973 de meest stabiele en lucratieve periode van de band beleven, al haalden de albums die ze toen maakten slechts bij vlagen het niveau van de eerste jaren.

Het tweede deel van Rogans Byrdsbiografie is een verrassend vervolg. Het bestaat eigenlijk uit zes boeken, die de afzonderlijke levens van de overleden Byrds in kaart brengen: Gene Clark, Michael Clarke, Kevin Kelley, Gram Parsons, Clarence White, Skip Battin. Over de Byrdsjaren gaat het nauwelijks, niet alleen omdat Rogan die al in de groepsbiografie heeft beschreven maar ook omdat ze een relatief korte periode van deze levens beslaan.

Op één na (Skip Battin) waren deze muzikanten begin 20 toen ze triomfen vierden in een van de spraakmakendste popgroepen van de jaren zestig. Hoe verder daarna? Twee van hen hadden maar weinig tijd om daarover na te denken. Gitarist Clarence White stierf op 29-jarige leeftijd bij een verkeersongeluk, Gram Parsons overleed op 27-jarige leeftijd als gevolg van excessief drugsgebruik. De overige vier zouden de rest van hun leven als concurrenten van zichzelf een strijd leveren die ze nooit zouden winnen.

De Byrds, 2 augustus 1965 in Londen, in de oorspronkelijke bezetting: David Crosby, Chris Hillman, Roger McGuinn, Gene Clark, Michael Clarke.Beeld Hollandse Hoogte / Rue des Archives SAS

Kelley is de onbekendste van het stel. Na het vertrek van Michael Clarke in 1967 drumde hij een jaartje bij de Byrds en probeerde daarna in andere bandjes tevergeefs zijn muzikale carrière een doorstart te geven, totdat hij als bloemenbezorger zijn brood moest gaan verdienen. Ook privé zat het niet mee. Een vaste partner zou hij nooit vinden. Toen hij dood werd gevonden in zijn appartementje was hij nog geen 60 jaar.

Gene Clark was 46 jaar toen hij door een dodelijke hartaanval werd getroffen. Na zijn vertrek uit de Byrds maakte hij enkele baanbrekende albums, die goed werden ontvangen maar nauwelijks verkochten. Daarna wonnen de alcohol en de drugs het langzaam maar zeker van de artistieke ambities.

Michael Clarke beleefde in de jaren zeventig nog wel een tweede succesvolle periode als drummer van Firefall. Maar daarna schraapte hij met een nepbandje dat hij schaamteloos de Byrds noemde het schamele inkomen bij elkaar waarmee hij ternauwernood de drugs en de liters wodka kon betalen die hem op 47-jarige leeftijd op gruwelijke wijze fataal werden.

Het gaat in deze zesvoudige biografie natuurlijk ook over de muziek, waarover Rogan met een mooie mengeling van liefde en distantie schrijft. Ook brengt hij de muziekhistorische en zakelijke dimensies van deze muzikantenlevens voor het voetlicht. Maar wat de zes levensverhalen vooral voelbaar maken is de grote tragiek van popmuzikanten die na een korte periode van groot succes een steeds magerder schaduw van zichzelf worden.

Niet de minste verdienste van Rogan is daarnaast dat hij laat zien welke dramatische gevolgen de misère van deze categorie muzikanten heeft voor hun familie, (ex-)partners en kinderen, van ruzie over de as (wie krijgt de urn?) tot eindeloos gesteggel over de nalatenschap, van hopeloze verslavingen tot zelfmoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden