Interview

Twee vrouwen zetten Don Giovanni op zijn plek

Jo Davies: 'Het is makkelijk hem als schurk te zien'

Twee Britse vrouwen maakten een nieuwe enscenering van Mozarts Don Giovanni. Wordt dit stuk van de Nationale Reisopera hierdoor een aanklacht tegen mannen?

Mozarts Don Giovanni in de enscenering van Joanne Davies. Foto marco borggreve

Don Giovanni, de beroemde opera van Wolfgang Amadeus Mozart over een gewetenloze vrouwenverslinder, is misschien wel de vrouwonvriendelijkste voorstelling uit het hele operarepertoire. Wat moeten we vandaag de dag nog met een 18de-eeuwse variant op Trumps grab 'em by the pussy?

De Nederlandse Reisopera vroeg twee (Britse) vrouwen de notoire misogynist op zijn plek te zetten: Julia Jones zwaait de baton, Jo Davies tekende voor de regie. In de ogen van Davies, een ervaren regisseur in zowel de theater-, musical- als operawereld, is Don Giovanni geen zonderlinge rotzak, maar een product van de samenleving.

In uw visie is iedereen medeplichtig aan de daden van Don Giovanni?

'Don Giovanni dwingt niemand om in zijn spel mee te gaan. Hij kan alleen doen wat hij doet als iedereen meewerkt en dus medeplichtig is. De personages houden met zijn allen een samenleving in stand waarin een man als Don Giovanni kan floreren. De mannen zouden hem ook wel willen zijn en houden hem daarom niet tegen. En waarom vallen vrouwen voor dit soort bad boys, waarom laten ze de stabiliteit in hun leven achter voor hem? Die vraag interesseert me.'

Onverbeterlijke rokkenjager

Edelman Don Giovanni (Don Juan) is een nietsontziend veroveraar, noem hem gerust een verkrachter. Hij sluipt een huis binnen om Donna Anna te verleiden, maar wordt betrapt door haar vader, de Commendatore. Don Giovanni doodt hem in een duel. Daarna zien we hoe hij, geholpen door bediende Leporello, andere vrouwen probeert te 'scoren', zelfs het boerenmeisje Elvira op haar eigen huwelijk.

De vrouwen en een boze verloofde willen wraak, maar de schurk ontvlucht. Uiteindelijk eist het standbeeld van de Commendatore dat hij zijn leven betert, maar Don Giovanni volhardt en wordt door de aarde verzwolgen.

Is dit een feministische uitleg van Don Giovanni?

'Het discours is veranderd. We zien vrouwen niet enkel meer als slachtoffer. Ze hebben een stem, ze zijn actief, maken eigen keuzen, zelfs als dat de verkeerde zijn. Het is te simpel om Don Giovanni als schurk te zien en de vrouwen om hem heen als passief.

'Maar als ik een feministisch statement had willen maken, had ik politicus moeten worden. Het voert nergens heen als je met een expliciete boodschap een opera wilt maken. Ik volg gewoon mijn eigen interesses en kom met een psychologisch coherente visie op de opera. Het is een weerslag van mijn eigen kijk op het leven.'

Hoe zien we dit terug in de voorstelling? Aan tekst en muziek kun je niets veranderen.

'Ik situeer het verhaal in de jaren zeventig, vlak na de seksuele revolutie van de jaren zestig. Vrouwen waren seksueel bevrijd door de pil, die veranderde alles, maar ze hadden niet meteen hun weg in de nieuwe vrijheid gevonden of nieuwe grenzen afgebakend. In die verwarrende tijd had een man als Don Giovanni kunnen bestaan. Het is voor mij ook interessant als spiegel van de samenleving: de jaren zeventig liggen nog niet zo lang achter ons, hoe zijn we intussen veranderd?

'Ik zet vooral in op personenregie: je ziet het verschil aan de manier waarop de personages bewegen, in hoe ze zich gedragen en kleden. De vrouwelijke zangers vallen bij mij niet flauw en vallen niet van wanhoop op hun knieën, zoals je nog steeds veel ziet in opera's. Dat is zo irritant, we zijn ver gekomen met de emancipatie van de vrouw, maar op het toneel zitten vrouwen nog altijd gevangen in de clichés van de 19de eeuw. In het echt zie je toch nooit iemand op haar knieën vallen?'

Don Giovanni door De Nederlandse Reisopera, Orkest van het Oosten o.l.v. Julia Jones. Tournee t/m 8/4.

Regisseur Joanne Davies Foto Nederlandse Reisopera

Debuut bij Reisopera

Jo (of Joanne, ze gebruikt beide namen) Davies is een Britse regisseur van zowel opera en theater als musical. Ze regisseerde onder andere voor English National Opera, National Theatre, Opera North en de Royal Shakespeare Company. Met Don Giovanni maakt ze haar debuut bij de Reisopera.

Recensie: Humoristische Don Giovanni met uitmuntend acteerwerk

Humor in de opera is vaak aan de platte kant, maar pakt hier goed uit. De vrouwelijke Don Giovanni van de Reisopera is vooral grappig. Ook in het acteerwerk blinkt deze productie uit, iedereen is zich continu bewust van zijn rol.

Lees hier de recensie van Merlijn Kerkhof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.