Interviewchemsex

Twee voorstellingen over drugsmisbruik in de gayscene: ‘Theater is dé plek waar we het licht kunnen laten schijnen op onze donkerste impulsen’

De Volkskrant sprak met Nick Bruckman over Bleeding Love en met Thomas de Bres over Chemsex Dialogen.

Mingus Dagelet en Sjoerd Spruijt in Bleeding Love.Beeld Knelis

‘Toen ik in 2005 de berichten las over de zogenaamde Groningse hiv-affaire, vond ik het allemaal tamelijk schokkend. Later, toen de rechtszaak eenmaal begonnen was, dacht ik er genuanceerder over. Dat komt, denk ik, omdat ik in de tussentijd zelf de diagnose hiv kreeg, en dan ga je toch anders over dit soort dingen nadenken’. Theatermaker Nick Bruckman (38) schreef en regisseerde de voorstelling Bleeding Love, die nu op tournee is langs een aantal Nederlandse theaters. Met die destijds beruchte zaak als uitgangspunt wil hij door een fictief verhaal inzicht krijgen in wat mensen soms beweegt om op het gebied van lust en seksualiteit de grenzen op te zoeken en in dit geval ver te overschrijden.

Even ter herinnering: in 2005 organiseerde een drietal mannen in Groningen seksfeesten waarbij andere deelnemers nietsvermoedend werden ingespoten met door hiv besmet bloed. Ze werden gedrogeerd en daarna geïnfecteerd. Bewust, om zodoende een club van hiv-mannen te stichten. Immers: als iedereen besmet is, kan niemand meer besmet raken, en is er geen sprake meer van veilige of onveilige seks. Twee jaar later wordt een van de verdachten opgepakt (hij heeft dan net 150 xtc-pillen en een liter GHB aangeschaft), daarna volgen de anderen. In 2008 vindt de rechtszaak plaats en worden de drie veroordeeld.

Bruckman: ‘Het is een lastig onderwerp voor een voorstelling, want de combinatie van homoseksualiteit en het bewust gebruik van geweld is luguber. Met Bleeding Love wil ik deze daad zeker niet verdedigen, want die verdient in alles afkeuring. Maar ik wil wel proberen dit gedrag te doorgronden en beter te begrijpen. Het gaat hier over het steeds verder verleggen van je grenzen. Ik ben niet geïnteresseerd in hoe het op die seksfeesten toeging, maar wel in het waarom van die desastreuze kant ervan.’

Mingus Dagelet, Jelmer de Groot en Sjoerd Spruijt in Bleeding Love.Beeld Knelis

Bleeding Love is geen documentair theater of een reconstructie van de Groninger hiv-affaire. Bruckman heeft aanvankelijk geprobeerd met de daders (die inmiddels hun straf hebben uitgezeten) in contact te komen, maar zag daar vanaf, vooral om niet te dicht op het onderwerp te zitten. Wel sprak hij met de behandelende psychiaters.

In de voorstelling ontmoeten twee mannen elkaar op een cruisingplek. De een blijkt met hiv besmet, de ander niet. Met een derde persoon eindigen ze in een zelfgekozen roes van drugs en lust. Roofdier en prooi vallen samen; in het gezamenlijk besmette bloed hopen ze de eenzaamheid op te lossen. Bruckman toont dit in een aantal vervreemdende ontmoetingen, zonder een moreel oordeel te geven.

In 2016 schreef Bruckman de tekst voor Kogelvis, een voorstelling die Marcus Azzini bij Toneelgroep Oostpool regisseerde. Over Jeffrey Dahmer, ofwel ‘de Milwaukee Cannibal’ die 17 jongens seksueel misbruikte, doodde en opat. Kennelijk heeft hij een fascinatie voor extreem, seksueel gerelateerd geweld.

Bruckman: ‘Ik herlas laatst Medea, de moeder die haar kinderen vermoordt. Ook dat is een gruweldaad die we ons nauwelijks voor kunnen stellen. Maar juist dingen waar je het meest angst voor hebt, kunnen in het theater onderzocht worden. Theater is dé plek waar we het licht kunnen laten schijnen op onze donkerste impulsen.’

Sjoerd Spruijt en Mingus Dagelet in Bleeding Love.Beeld Knelis

Een zekere donkerte is ook te ontwaren in de theaterproductie Chemsex Dialogen, een work-in-progress van Theater van de Heelheid, een initiatief van de acteurs Thomas de Bres (47) en Kes Blans (38). Chemsex is de benaming van seksfeesten en ontmoetingen waarbij mannen seks hebben onder invloed van harddrugs. Een steeds vaker voorkomend fenomeen, ook onder hetero’s, waarbij de theatermakers zich afvragen welke verlangens eronder schuilgaan, wanneer verslaving op de loer ligt en wanneer lust een last wordt.

Aanvankelijk was het de bedoeling het theaterstuk Chemsex Monologues van Patrick Cash naar Nederland te halen, maar gaandeweg ontstond een ander plan. Het werd een geheel eigen voorstelling, gebaseerd op gesprekken met professionals uit de gayscene en hardcoredeelnemers aan seksfeesten. Tijdens Pride 2020 en in het afgelopen Fringe Festival werd een eerste presentatie van Chemsex Dialogen gegeven.

Chemsex Dialogen met Thomas de Bres en Kes Blans.Beeld Jeroen Ploeger

De Bres: ‘Het is een urgent onderwerp. Natuurlijk zitten er spannende kanten aan dit onderwerp, maar er gaan ook mannen kapot aan GHB of ze eindigen bij het Leger des Heils. We zoeken in onze voorstelling naar een balans tussen voorlichten en waarschuwen, en bevragen de positieve en negatieve kanten van chemsex op zowel mentaal als fysiek vlak. Er zijn natuurlijk veel happy users, maar soms is het ook een vlucht uit eenzaamheid of het maskeren van een gemis.’

Ook Theater van de Heelheid wil geen moreel oordeel vellen. Het moet een toegankelijke voorstelling worden, voor een breed publiek, dus niet alleen voor de doelgroep. De Bres: ‘In onze voorstelling laten wij ervaringsdeskundigen aan het woord, maar ook een moeder wier zoon aan drugsgebruik is overleden. En ook iemand die daar moralistisch in is.’

‘Of ik zelf in die scene verkeer? Dat is niet relevant, denk ik. Wij zijn vooral bezorgd. Wij zien ook jongens en mannen uit het Oostblok, de Filipijnen, Syrische vluchtelingen die in verkeerde circuits belanden en eraan onderdoor gaan. Onze vorm van theater maken is bedoeld om het taboe rond dit onderwerp te doorbreken.’

Bleeding Love is te zien t/m 23/11 in Drachten, Groningen, Utrecht, Haarlem en Den Haag. Chemsex van Theater van de Heelheid gaat in première tijdens Pride 2021 in Amsterdam.

Ervaringen gezocht

Als vooronderzoek voor de theatervoorstelling Chemsex Dialogen zijn Thomas de Bres en Kes Blans op zoek naar persoonlijke ervaringen met of over het onderwerp chemsex. Via chemsexdialogen.nl kunnen mensen, desgewenst anoniem, hun verhalen met de theatermakers delen. Binnenkort verschijnt er een podcast over het project.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden