Twee visies op het geloof

Boek (non-fictie)

Atheïsme is kuddegedrag, althans volgens Stephan Sanders. Vroeger was je non-conformist als je ongelovig was. Maar wil je vandaag tegendraads zijn, dan ga je naar de kerk. Sanders is de laatste jaren vooral onder gelovigen populair vanwege zijn bekering tot het katholicisme. Die bekering is ook het uitgangspunt van zijn tekst in Geloven: in de toekomst. Dit boekje verzamelt de teksten die Sanders en voormalig politica en theologe Mirjam Sterk uitspraken bij de eerste Bart Robberslezing, die in oktober 2016 plaatsvond.

De vraag die door de organisatoren aan beiden was gesteld, was een profetische: hoe ziet de stedelijke samenleving eruit over vijftig jaar en welke rol speelt religie dan nog? Beide sprekers geven een ander antwoord. Voor Sanders is de toekomst zeker niet aan het atheïsme. Dat is volgens hem ronduit fundamentalistisch geworden en heeft zich helemaal vastgebeten in het Niets waarin het heilig gelooft.

Maar heeft het christelijk geloof dan de toekomst? Sanders waagt zich niet aan profetieën. Die zijn immers toch tot mislukken gedoemd: 'Vijftig jaar geleden wisten alle sciencefictionschrijvers zeker dat we nu vliegende asbakken zouden hebben, die op commando naar je toe zouden vliegen. Ze hadden er alleen geen rekening mee gehouden dat er zoiets als een rookverbod zou komen.'

Stephan Sanders & Mirjam Sterk
Geloven in de toekomst. Twee persoonlijke essay's.
Uitgeverij Kok: 80 pagina's. €12,50

Wat hoe dan ook nodig is, is een sterke relativering van de autonomie van de mens, en alleen daarom al zou God opnieuw uitgevonden moeten worden. Religieus geloof gaat volgens Sanders niet over zekerheid, maar juist over het toelaten van twijfel. Met de Amerikaanse dichter Christian Wiman meent Sanders dat geloven betekent dat je durft te kijken in de afgrond van het bestaan.

Zo avontuurlijk gaat het er bij Mirjam Sterk niet aan toe. Integendeel. Sterk meent dat er in de toekomst voor religie twee opties zijn: laagdrempelige emerging churches met hun radicale theologie die vooral orthodox-evangelischen en gereformeerden aanspreekt, en een 'seculier christendom' waar Sterk zich toe aangetrokken voelt: individualistische Happinez-lezers die hun eigen religiositeit op eclectische wijze bijeensprokkelen, die een 'vloeibare kerk' vormen 'als uitingsvorm van een intens verlangen naar een diepere laag in het leven die zin en richting geeft'.

Ironisch dat het zoekende en twijfelende geloof van Sanders, dat juist gevoed wordt door traditionele manieren van kerk-zijn, in haar toekomstvisie geen plek lijkt te hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.