Twee prachtige documentaires waardoor je beseft dat alles gewoon doorgaat

Tv-recensie Frank Heinen

In volwassen mannen woont nog steeds een kind en dode zusjes leven verder. Dat lieten twee prachtdocu's woensdag zien.

Alles gaat door. Soms lijkt het wel even of alles tot stilstand komt, maar wanneer je beter kijkt, kom je erachter dat jij het bent die stilstaat, terwijl de rest doorgaat met doorgaan.

Gisteren zag ik twee prachtige documentaires. De eerste was De droom van Mohammad en Jafar, een film van Marcel Goedhart over twee Palestijnse mannen die Goedhart al sinds 1993 volgt. Toen waren ze nog jongetjes, die stenen gooiden. Destijds, 25 jaar geleden, begon het als een reportage in het Jeugdjournaal. Goedhart is hen blijven volgen, de camera was erbij terwijl ze opgroeiden - Mohammad tot een bedachtzame, kinderloze man die, ondanks zijn ambities om dokter te worden, nog altijd in een toeristenwinkeltje in Betlehem werkt. Net als Mohammad is Jafar intussen getrouwd. Hij heeft kinderen, maar ergens in hem moet nog de nerveuze adolescent wonen die geen vrouw hoefde en die de wereld niets anders te bieden dacht te hebben dan zijn overgave aan agressie: 'Ik droom alleen van schieten op de vijand', zei hij in 2000 nog.

Jafars bruiloft is vastgelegd op homevideo. Een zorgelijke jongen die boven dansende vrienden en familie troont. Hij maakt een afwezige indruk. Misschien denkt hij aan de vijand.

Inmiddels lijkt de bloeddorst in Jafar gedoofd. Zijn vrouw Reem legt hun kinderen uit dat martelaren alleen hun ouders ongelukkig maken. Wanneer de kinderen met hun oma's naar Sufla reizen, een bosrijk gebied waar de familie zijn wortels heeft, vraagt Jafars dochter Sabreen aan haar broertje: 'Hoe moeten we dit land terugkrijgen?'

'Gewoon', antwoordt die, 'we kunnen op ze schieten.'

Mohammad en Jafar

In die andere documentaire, In het hoofd van mijn zusje, leek juist alles te zijn opgehouden. Het portret van Vivian Kamerling, door haar zus Ingrid (die ook de diep ontroerende jeugddocu De vogelvriend maakte), draaide in steeds kleinere cirkels rond het waarom van Vivians sprong van een Utrechtse flat, op zoek naar uitleg, begrip, verklaringen. Kijken naar In het hoofd van mijn zusje was een haast claustrofobische ervaring, een droomachtige opeenvolging van beelden, vragen en ijle muziek. Vivian had alles, kon alles, deed alles, schreef schriften vol met ontwikkelpunten en doelen, alsof het leven een project was dat planmatig diende te worden aangepakt. Ze had alles, maar genoeg was het niet.

Kamerling nadert haar zus van alle kanten, ontleedt haar als een zin, woord voor woord. Facebookberichten, sms'jes. Ook hier homevideobeelden, alledaags geklets tussen zussen dat door wat erna zou komen plots een haast banale bijklank krijgt. Alsof de dood het leven minder waard maakt, in plaats van méér.

Sommige vragen worden beantwoord, en ieder antwoord levert weer nieuwe vragen op. 'Je verandert steeds, hoe meer ik zoek.' In Vivians hoofd treft Kamerling telkens nieuwe deuren, luiken, vooronders en opslagplaatsen, vol nieuwe inzichten die al het vorige weer in een ander licht zetten.

Zo gaat alles door. Zelfs het leven van iemand die er niet meer is, soms.

V's televisierecensententeam bestaat uit Julien Althuisius, Hanna Bervoets, Gidi Heesakkers, Haro Kraak en, deze week, Frank Heinen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.