Twee niet al te snuggere Brabantse typetjes

De meeste cabaretiers laten zich liefst van hun meest betrokken, geëngageerde en romantische kant zien. Voor 'De mannen van de radio' doken Pieter Bouwman en Hans Teeuwen diep in de beerput van hun ziel....

IN DE trein zit een dikke negerin een banaan te eten. Pieter Bouwman ziet het en schiet direct vol in de lach. Een klein zelfonderzoek volgt. 'Ik heb wel eens een Surinamer met zo'n karakteristieke tongval horen zeggen: 'Wij moeten de hele infrastructuur van de Westerse samenleving veranderen, weet je.' Dan is mijn eerste neiging om hem niet helemaal serieus te nemen.'

Toch zal Centrum-Democraat Janmaat weinig lol aan Bouwman beleven. De regisseur/stand up comedian is zich ten volle bewust van de hardnekkige vooroordelen die blijkbaar ook in hem huizen. Net als de man in het liedje van Rick Dros die tot zijn verbijstering merkt dat hij een hakenkruis heeft gepoept. Op het moment dat je weet dat je ook dat in je hebt, is het gevaar al grotendeels geweken.

Kunstbroeder Hans Teeuwen neemt nog een slok thee en knikt begripvol bij de bekentenis van zijn vriend en regisseur. Ook Teeuwen heeft in zijn eerste twee soloprogramma's een diepe duik in de beerput van zijn eigen ziel genomen.

'De meeste cabaretiers willen zich van hun betrokken, geëngageerde, meest romantische kant laten zien. En niet zo snel van hun gefrustreerde, laffe kant. Richard Pryor doet dat wel. Die zegt dat hij de auto van zijn vrouw aan gort schiet als ze bij hem weggaat. Dat soort verhalen vind ik veel interessanter.'

Een aantal jaren geleden kreeg Pieter Bouwman een memo-recorder voor zijn verjaardag. Toen hij bij Hans Teeuwen op bezoek was, zette hij het ding op tafel en zij begonnen tegen elkaar te kwekken. Teeuwen is de man van de bizarre opening. Hij komt met het idee van een acteur die een hittegolf moet spelen. Hij vraagt zich af waarom een man die geen groenteboer is vierhonderd kilo bederfelijke aubergines heeft gekocht. En hij ziet een helderziende die op een gruwelijke manier misbruik maakt van de wanhoop van de ouders van wie het kind is ontvoerd.

Als de trekker eenmaal bij Bouwman is overgehaald gaat hij helemaal loos en heeft hij ook geen last meer van het 'duiveltje van zelfcensuur' op zijn schouder dat de hele tijd roept dat het niet leuk is. Ze lieten de krankzinnige improvisaties aan de manager van Teeuwen horen, die het doorspeelde naar de VPRO. Daar wist Wim Noordhoek, eindredacteur van het programma De Avonden op Radio 5, direct dat er een prachtige radiorubriek in zat. 'De Mannen van de Radio' waren geboren.

Tussen 1995 en 1997 voerden Bouwman en Teeuwen, niet gehinderd door logica en maatschappelijke conventies, driehonderd gesprekken in De Avonden. Per week leverden ze tien afleveringen in. In het begin zetten ze een sterretje bij de gesprekken waarvan ze dachten dat die te grof zouden zijn. Die werden steevast door de VPRO uitgezonden. Dat waren dan meestal nog min of meer gekuiste versies, want vaak lieten ze eerst het vuil eruit komen voordat de recorder werd aangezet.

Ze kregen de totale vrijheid onder het motto: Er luistert toch niemand naar Radio 5. Veel afleveringen gingen de lucht in om volkomen terecht nooit meer te worden herhaald. Maar er zat genoeg moois bij om wel op cd te zetten.

'Schoonmoeder' Barbara van Kooten en technicus Roger Lambermon luisterden de 25 uur helemaal af en maakte een selectie voor vijf cd's. Teeuwen vol mededogen: 'Barbara ging door alle bagger heen. Ze kan mijn stem niet meer horen. Het gaat niet goed met haar.' Bouwman vult moeiteloos aan: 'De prognose is dat ze in oktober weer zonder huilbuien de straat op kan.' Na die ruwe selectie gingen De Mannen, die de Clicheemannetjes (Van Kooten & De Bie) als hun verre voorlopers zien, er nog een keer doorheen. Zij kozen 26 sketches voor twee goed gevulde cd's, met nog hoogwaardig restmateriaal voor een toekomstige derde.

In veel gevallen krijgen we twee niet al te snuggere Brabantse typetjes te horen. Teeuwen: 'Ik heb veel domme mensen in Brabant gezien. Die zijn vaak ook heel naïef en daarom zeer bruikbaar.' Maar de spannendste gesprekken zijn met dubieuze mensen. Zoals de kapitein van de SS Mariska Veres die als eerste, in gezelschap van twee schone dames, in de enige reddingssloep springt terwijl het schip reddeloos verloren gaat. Tegenover een reporter verklaart hij: 'Het is daar een hel geweest. Dan denk ik achteraf, goede beslissing geweest.'

Terugkijkend op de actieve jaren van De Mannen van de Radio, herinneren Teeuwen en Bouwman zich dat ze na een opname-sessie helemaal kapot waren. Maar ze hebben ook vele avonden zwijgend tegenover elkaar gezeten. En soms is goed hoorbaar dat ze grote moeite hebben om niet in lachen uit te barsten. Maar op het juiste moment herstellen ze zich.

Ze werden al snel tot officieuze dagsluiters gepromoveerd. Het enthousiasme bij de VPRO en onder de zeldzame luisteraars was zo groot dat er een poging werd ondernomen De Mannen op tv te krijgen. Twee avonden werd met een camera in het Amsterdamse Betty Asfalt Complex geïmproviseerd, en het resultaat was helemaal niet beroerd. Maar Teeuwen raakte in het veelbesproken dal van zijn loopbaan en had eigenlijk nergens meer zin in. 'Ik voelde me heel erg opgejaagd door de tendens dat cabaretiers elk jaar een nieuw programma moeten maken. Dat is ooit in gang gezet door Freek de Jonge. Ik weet nu dat dat onzin is.'

Teeuwen liep op zijn tandvlees en ook Bouwman kon hem niet meer aan de gang krijgen. Het was uiteindelijk zijn accountant die hem erop attent maakte dat er gauw nieuw geld moest komen, wilde hij in zijn nieuwe huis blijven wonen. Daarna kwam, via zijn rol in de film Jezus is een Palestijn, de vaart er weer in. Waarschijnlijk gaat in september Trui in première, zijn derde solo. Teeuwen heeft inmiddels meer materiaal dan hij in een avondvullend programma kwijt kan.

In Trui komen nog wel een paar stukken voor die in ruwe vorm ontstaan zijn bij De Mannen van de Radio. Maar in tegenstelling tot zijn eerste twee programma's, die vooral op basis van improvisatie zijn ontstaan, is Trui grotendeels aan de schrijftafel gemaakt. Daardoor is de rol van regisseur en inspirator Pieter Bouwman bij dit programma wat kleiner.

Zonder werk komt Bouwman zeker niet te zitten. Hans Dorrestijn behoort tot zijn klantenkring, en nu is hij aan de slag met Erik van Muiswinkel & Diederik van Vleuten. Hij maakt zich graag dienstbaar aan anderen, maar toch kriebelt het om in zijn eentje meer te doen dan een kwartiertje stand up. 'Ik weet dat ik podiumgeldigheid heb en ik wil ook een hele avond wauwelen voor zo'n zak geld.'

Voor zijn vijftigste moet dat programma er komen. In de tussentijd wordt nog rekening gehouden met een nieuwe ronde van De Mannen. Uiteraard weer op Radio 5, het getto van het Hilversumse zenderpark, maar het mag ook best een onsje meer zijn. Vol vertrouwen roept Bouwman dat zij voor de roem gaan: 'De Mannen in Ahoy.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden