Theater Nominaties

Twee keer Orkater en Toneelgroep A'dam, drie keer Het Nationale Theater: dit zijn de nominaties voor de grootste acteerprijzen

In aanloop naar het Nederlands Theaterfestival en het Gala van het Nederlands toneel in september maakt de jury vandaag de nominaties bekend van de toneelprijzen – ook wel de Oscars van het Nederlands toneel genoemd. V zet de genomineerden alvast feestelijk voor u op een rij.

Eelco Smits (l) in 'Vergeef ons' van het Toneelhuis. Beeld Kurt van der Elst

Louis d’Or (voor de beste mannelijke hoofdrol)

De Volkskrant schreef het al in de recensie: in Vergeef ons van het Toneelhuis i.s.m. Toneelgroep Amsterdam speelt Eelco Smits de rol van zijn leven. Smits etaleert hier zijn komisch talent en zijn grote lenigheid als acteur: hij is verrassend lichtvoetig en dansant. De jury prijst zijn transformatie op toneel: gedurende de avond verandert zijn personage na tegenslag op tegenslag volkomen overtuigend van een houten plank in een gevoelvol mens. ‘Smits [toont] een personage dat tegenspoed, afwijzing en haat kan incasseren en vervolgens kan omzetten in liefde’, aldus de jury

Ook genomineerd in deze categorie zijn Bruno Vanden Broecke voor zijn rol als Nico Staelens in PARA van KVS en Steven Van Watermeulen als François in Onderworpen van NTGent. Opvallend, want zo telt deze categorie twee Vlamingen en een Nederlander in een Vlaams-Nederlandse coproductie. ‘In alles is Bruno Vanden Broecke in PARA een acteur die niet lijkt te acteren: hij wórdt zijn personage’, schrijft de jury, en grijpt zo de toeschouwer ‘genadeloos bij de kladden’. Van Watermeulen keert volgens de jury rol ‘zijn interne strijd geheel naar buiten’. Hij is ‘huiveringwekkend goed’, in ‘één van de sterkste rollen van zijn carrière.’

Theo d’Or (voor de beste vrouwelijke hoofdrol)

Marieke Heebink (r) in 'Oedipus' (Toneelgroep A'dam). Beeld Jan Versweyveld

Ja, Marieke Heebink was weer schitterend in het verder iets teleurstellende Oedipus bij Toneelgroep Amsterdam. Als Jocaste is ze zelfverzekerd en gelukkig aan het begin en raakt dan steeds verder in het nauw; door de politieke aspiraties van haar man wordt ze gedwongen oude geheimen op te biechten. Haar biecht komt met horten en stoten, verdrietig, wanhopend, dan weer hoopvol; het is zo levensecht dat het lijkt of de scène Heebink ter plekke invalt. De jury prijst haar ‘intens doorleefde spel en vurige emotionaliteit’. Niet voor niets won Heebink de Theo d’Or al twee keer eerder.

Verrassender is dan de nominatie van de Vlaams-Colombiaanse Alejandra Theus in de rol van April Wheeler in Revolutionary Road van Theater Rotterdam. Aprils desillusie, haar verdriet, haar woede en frustratie zijn de motor van de voorstelling. Theus speelt haar mooi gekweld: hard, vinnig en vilein, en bij vlagen meedogenloos – in de rigueur waarmee ze haar man Frank wil raken resoneert haar eigen pijn. De jury stelt dat Theus de emoties zodanig weet te doseren dat je je als toeschouwer volledig met haar blijft identificeren en prijst haar lef en grote vakmanschap.

‘Dark horse’ in dit rijtje is Karina Holla, ook wel ‘de koningin van de mime’. Zij is genomineerd voor haar rol als ‘hoofd’ in Romp van De Gemeenschap. De jury: ‘Het verval en de ketens van de ouderdom worden door haar vakmanschap met overgave én beheersing onontkoombaar en tastbaar.’

Arlecchino (beste mannelijke bijrol)

Arnon Grunberg (r) in 'De Mensheid' van de groep LOD. Beeld Kurt van der Elst

Het lijkt een grap of pr-stunt, maar de jury is hoogst serieus: zij nomineerde schrijver Arnon Grunberg voor zijn optreden in De Mensheid van LOD. Uit het juryrapport: ‘Geestig, brutaal, steeds net op het randje van het betamelijke, of eigenlijk eroverheen, speelt hij zijn collega van het podium.’ Al erkent de jury haar eigen verwarring over het ‘spel’ van Grunberg: ‘Is het een gimmick of een acteerprestatie?’ Maar juist die onduidelijkheid acht de jury prijzenswaardig: ‘Een heerlijke verwarring waar je als toeschouwer in mag ronddwalen.’

Verder genomineerd in deze categorie zijn: Michiel Blankwaardt voor Woiski vs Woiski van Orkater, Rick Paul van Mulligen als Jago in Othello van Het Nationale Theater, en Vanja Rukavina voor zijn rol als Damir in The Nation, ook van HNT.

Colombina (beste vrouwelijke bijrol)

Rukavina en Vrede (r) in de sleutelscène in 'The Nation'. Beeld Sanne Peper

Daar is ze weer: Romana Vrede. Sinds zij vorig jaar de Theo d’Or won voor haar rol in Race bij HNT kan niemand meer om haar heen. Het is niet waarschijnlijk dat Vrede twee keer op rij wint, maar desondanks erkent de jury haar grootse prestatie in The Nation bij Het Nationale Theater. De jury schrijft: ‘Zelfs als haar personage geen woorden meer vindt, in de prachtige scène met haar van haar vervreemde stiefzoon (Vanja Rukavina) – woedt de storm in haar hoofd door.’ Opvallend: de jury prijst Vanja Rukavina en Romana Vrede voor dezelfde scène in The Nation.

Verder genomineerd in deze categorie: Anniek Pheifer voor haar rollen in Gidsland bij Mugmetdegoudentand, Maureen Teeuwen voor haar rol in Dumas/La Dame/DeSade bij Maatschappij Discordia, en Dionne Verwey voor haar rol in De Blackout van ’77 van Orkater ism Sir Duke. Dat brengt het aantal nominaties voor Orkater op twee, net als voor Toneelgroep Amsterdam, en zelfs drie voor Het Nationale Theater. Ook opvallend en zeer verheugend: eindelijk is de lijst met genomineerden dit jaar een goede weergave van een steeds kleurrijker theaterlandschap.

Nominaties voor mime

Naast de toneelprijzen maakt de jury vandaag ook de nominaties voor de VSCD Mimeprijs bekend. Genomineerd zijn Bambie is back! van Bambie en de Eef van Breen Group, De onzichtbare man van Theater Artemis en regisseur Jetse Batelaan, (for the time being) van Boukje Schweigman i.s.m. Slagwerk Den Haag en Headroom van Theater Rotterdam, een samenwerking tussen regisseur Erik Whien en mimeduo Boogaerdt/Vanderschoot. De winnaar wordt op 16/9 bekendgemaakt. 

De uitreiking is 16/9 op het Theatergala, de feestelijke afsluiting van het Nederlands Theater Festival.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.