Tv-recensie Haro Kraak

Tv-recensie: Wie is de baas, als iedereen tot een minderheid behoort?

Wie heeft het voor het zeggen in Rotterdam, als niemand in de meerderheid is? 

Aan het eind van de Tegenlicht-aflevering over ‘superdiversiteit’ in Rotterdam, zondag op NPO 2, werd het integratievraagstuk op zijn kop gezet: waarom hebben witte Nederlanders toch zo’n moeite met integreren? Een vraag die velen, vooral de twitteraars met een rood-wit-blauw vlaggetje achter hun naam, tot woede zal drijven.

Maar in Rotterdam is dit gedachte-experiment niet eens zo vergezocht; 70 procent van de jongeren heeft er een migratie-achtergrond. We zijn nu getuige van de ‘laatste stuiptrekkingen van de dominante cultuur’, zei activist Malique Mohamud. Dat een populistische partij de grootste is in de stad, is volgens hem zo’n stuiptrekking. Verandering leidt nu eenmaal tot frictie.

Rotterdam is de laatste jaren een geliefd onderzoeksterrein voor journalisten. Vorig jaar maakte Tegenlicht er al een aflevering over de ‘Wij-samenleving’, een term van burgemeester Aboutaleb. De stad wordt als een voorbode voor de rest van grootstedelijk Nederland gezien, een proeftuin. Anders dan Amsterdam is het centrum niet wit, maar gemengd.

Wie is de baas, als iedereen tot een minderheid behoort? Die vraag wierp VPRO Tegenlicht op in de aflevering ‘Mijn stad is mijn hart’. Regisseur Halil Özpamuk koos duidelijk het perspectief van de groep die de multiculturele samenleving een verrijking vindt. Aan het woord kwamen vooral Rotterdammers met een migratieachtergrond die zich hard maken voor een ‘inclusieve stad’.

Het andere kamp – de witte Rotterdammer die vindt dat de stad te snel verandert – kwam aan bod in een ongemakkelijke ontmoeting op straat. Annie, een witte oudere vrouw, vond zichzelf ‘de echte Rotterdammer’. ‘En dat is een echte Marokkaan’, zei ze lachend, wijzend naar een moslima met hoofddoek die not amused was.

Rotterdammers in gesprek in Tegenlicht. Beeld VPRO

Een onhandige grap, bleek later. ‘Ik ben blij met buitenlanders hier’, zei Annie en ze gaf haar kleinzoon, zelf van gemengde komaf, een aai over de bol. Het probleem van Rotterdam was volgens haar vooral dat de stad te duur wordt.

Ja, ook in Rotterdam slokt de gentrificatie hele buurten op: huizenprijzen stijgen, koffietentjes vervangen belwinkels. In sommige straten is de ene kant ‘pauper’ en de ander kant schoon en opgeknapt, zei Aruna Vermeulen, oprichter van het Hiphophuis. ‘Alsof de honden daar niet poepen.’

De vernieuwing leidt tot een ‘schizofrene realiteit’, zei Mohamud in een straat waar velen gedwongen moesten vertrekken. Hij hoopte dat verhipping niet alleen verwitting zal betekenen, want dan zou er van alles verloren gaan wat Rotterdam uniek maakt.

Aan meerdere mensen werd gevraagd of ze zich Nederlander of Rotterdammer voelen. Het laatste was telkens het geval. ‘Er zijn veel vieze mensen in Nederland’, zei een jongen van Marokkaanse afkomst, ‘mensen die je niet mogen.’ Maar in Rotterdam zijn de mensen ‘lauw met elkaar’.

Wie de baas is beantwoordde Tegenlicht niet, wel werd benadrukt dat iedereen die hier geboren is evenveel recht heeft om de baas te worden. Stef Blok mag dan geen multicultureel land met een vreedzaam samenlevingsverband kennen, in Rotterdam is zoiets allang een feit. Vreedzame frictie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.