Interview Seth Meyers

Tv-komiek Seth Meyers over satire in tijden van Donald Trump: ‘Het is lopendebandwerk’

‘Komieken zijn beter in staat om de regering-Trump van repliek te dienen dan journalisten’, zegt Seth Meyers. ‘Journalisten proberen zich aan allerlei omgangsvormen te houden die ooit door politici werden nageleefd, maar waarvan Trump en de zijnen zich hoegenaamd niets aantrekken. Komieken hebben veel lagere normen over hun eigen doen en laten. Daardoor zijn ze effectiever in de omgang met Trump.’

Seth Meyers tijdens zijn talkshow Late Night with Seth Meyers Beeld NBCU Photo Bank via Getty Images

De Amerikaanse late night show host (44), die volgende week twee shows in Carré in Amsterdam geeft om zijn Nederlandse leerschool Boom Chicago te eren, neemt nog een slok van zijn koffie, in zijn kantoor op de achtste verdieping van het Rockefeller Center in New York.

Aan de wand hangt een portret van de jonge Bob Dylan, en een grote televisie die non-stop CNN uitzendt. Meyers’ schrijftafel en alle vensterbanken zijn bezaaid met parafernalia (standbeeldjes van superhelden, koffiemokken met potloden erin) en stapels boeken (de laatste thriller van John le Carré, een boek over Amerikaanse diplomatie van journalist Ronan Farrow). Meyers zelf – geruit bloesje, casual broek, sneakers – oogt ontspannen, zo’n drie uur voor de opnamen van zijn dagelijkse doordeweekse tv-programma.

Dit is het epicentrum van Late Night with Seth Meyers, hier schaaft Meyers aan zijn grappen. Even verderop op dezelfde verdieping ligt studio 8G, waar Meyers later vanavond strak in het pak en hard toegejuicht door een volle tribune met internationaal publiek zijn humoristische commentaar op het nieuws geeft. Op Harley-Davidson bijvoorbeeld, dat bekendmaakte de productie van motoren vanuit Amerika deels naar het buitenland te verplaatsen, en de reactie daarop van Trump (‘Een Harley-Davidson zou nooit in een ander land gemaakt moeten worden – nooit!’). Meyers, terwijl er een kaart van Rusland in beeld verschijnt: ‘Moet jij zeggen. Jouw halve campagne is in een ander land gemaakt.’

‘Voor comedians is het makkelijker hem gewoon een leugenaar te noemen’, zegt Meyers die middag. Nieuwsorganisaties zeggen ‘hij verbuigt de waarheid’ of ‘feiten bevestigen Trumps uitspraken niet’. Maar die kerel is al twintig jaar een leugenaar, en dus noem ik hem ook zo.’

A Closer Look

Hoe bedrijf je politieke satire in het warrige Trump-tijdperk? Meyers is er een expert in. Al tijdens de voorverkiezingen in 2016 wijdde hij een fors deel van zijn show aan de politieke actualiteit. Hij introduceerde (naast interviews met gasten) het vaste onderdeel ‘A Closer Look’, waarin vanachter een bureau het nieuws van de dag analyseert – nieuws dat vaak wordt gedomineerd door Trump.

Meyers had er de geloofsbrieven voor: hij werkte 13 jaar even verderop op dezelfde verdieping. Bij Saturday Night Live, waar hij uitblonk als nieuwspresentator van ‘Weekend Update’ en politieke sketches schreef die inmiddels tot de Amerikaanse humorcanon behoren, zoals Tina Fey’s verpersoonlijking van de niet al te snuggere politica Sarah Palin. De serie grappen die hij in 2011 tijdens het Correspondents’ Dinner in het Witte Huis maakte (‘Donald Trump has been saying that he will run for president as a Republican, which is surprising, since I just assumed he was running as a joke’) zou de daar aanwezige Trump ertoe hebben aangezet zich daadwerkelijk verkiesbaar te stellen, menen sommigen.

‘Seth is ons daar allemaal een excuus voor verschuldigd’, grapte Andrew Moskos, een van de oprichters van de Amsterdamse comedyclub Boom Chicago, waar Meyers zijn carrière begon, eens. Meyers schaterlacht bij de herinnering. Spijt? Welnee.

Hilary Clinton te gast bij Seth Meyers Beeld NCBU Photo Bank via Getty Images

Heeft Trump een betere late night host van hem gemaakt? ‘Het heeft zeker geholpen’, zegt Meyers. ‘Het heeft ons geholpen sneller te opereren.’ Sinds Trump aantrad in Washington, volgen de nieuwsgebeurtenissen elkaar met duizelingwekkende snelheid op. Wat Meyers en zijn team van vijftien vaste schrijvers overdag aan actuele grappen hebben verzonnen, kan om zes uur – wanneer Meyers vlak voor de opnames zijn ‘kleedkamerrepetitie’ heeft ­ – alweer achterhaald zijn. ‘Net is bekend geworden dat het hooggerechtshof Trumps omstreden inreisverbod voor bepaalde moslimlanden goedkeurt. Daar is nog geen grap over.’

Meyers, een paar uur later voor de draaiende camera’s: ‘Ik vind dat het Supreme Court dat verbod alleen kan handhaven als Trump alle zeven moslimlanden kan opnoemen.’ Dan, met de karakteristieke hese stem van de president: ‘Nou, Irak. Iran. En uuuuuhm… Sherona?’

Die snelheid maakt het werk spannend. ‘Maar ik denk dat we allemaal blij zijn als een ander tijdperk aantreedt’, zegt Meyers. ‘Want soms voelt het als lopendebandwerk.’

Kijk alleen al naar het nieuws dat de afgelopen drie dagen voorbijkwam: migrantenkinderen die van hun ouders worden gescheiden en in kooien worden geplaatst. Trump-medewerker Paul Manafort die de gevangenis ingaat. De jas van Melania (‘I really don’t care. Do u?’). Trump-woordvoerder Sarah Huckabee Sanders die uit een restaurant wordt gezet.

Absurdisme is de nieuwe politieke realiteit geworden. Dat heeft Late Night with Seth Meyers geen windeieren gelegd. Meyers krijgt lof van critici en de show (aan de oostkust uitgezonden om half een ’s nachts) trekt gemiddeld 2 miljoen kijkers. Zijn YouTube-kanaal heeft ruim 2 miljoen abonnees. Toch ziet Meyers het Trump-tijdperk niet als een zegen voor late night shows.

‘Er is nu niet alleen een pro-Trumppubliek maar ook een anti-Trumppubliek dat het punt heeft bereikt van: ik kan dit niet meer aanhoren.’ Na anderhalf jaar Trump dreigen vermoeidheid en afstomping. Meyers: ‘Kijk, mijn team en ik kunnen en willen deze onderwerpen niet negeren. Maar het is een moeras. Er zijn momenten dat Trump of iemand uit zijn omgeving iets doet, en wij ons realiseren: O mijn god, daar hadden we maanden geleden een grap over! Een jaar geleden zou het helemaal geen slechte grap zijn geweest als we hadden gezegd dat Trump op een dag met een ruimteleger zou komen. Nu speelt hij serieus met het idee van een Space Force! Wat gisteren satire was, is vandaag werkelijkheid.’

Een van de onbetwiste hoogtepunten van Meyers’ show is zijn interview in 2017 met Kellyanne Conway, Trumps campagneleider die de term ‘alternative facts’ bedacht als synoniem voor leugens, en die bekend staat om haar vermogen vragen van journalisten te ontwijken. Meyers zette haar met scherpe humor in de hoek.

Kellyanne Conway te gast bij Seth Meyers Beeld NBCU Photo Bank via Getty Images

‘Toen ik in 2014 met deze show begon, waren de interviews het onderdeel waar ik me de meeste zorgen over maakte’, zegt Meyers. ‘Ik had dat nooit eerder gedaan. Tot ik me realiseerde dat het aankomt op goed luisteren en snel denken. Precies de kwaliteiten die je nodig hebt voor improvisatie-comedy. Gelukkig heb ik daar lang op kunnen oefenen.’

Boom Chicago

Zijn leerschool staat in Amsterdam, en heet Boom Chicago – hij keert er volgende week naar terug voor het 25-jarige jubileum van het improvisatiecomedygezelschap in Carré.

Boom Chicago werd in 1993 opgericht door de Amerikanen Andrew Moskos en Jon Rosenfeld die (later met Saskia Maas) tegen alle adviezen van de gemeente Amsterdam in (‘Nederlanders willen geen show in het Engels’, ‘Denk twee keer na over je plannen’) een legendarisch comedytheater begonnen. Met jonge honden, van wie een aantal uitgroeiden tot succesvolle comedians – behalve Seth Meyers en zijn broer Josh, ook Jason Sudeikis en Oscar-winnaar Jordan Peele (regisseur van de film Get Out). En Greg Shapiro natuurlijk, met zijn befaamde Trump-imitatie bij Arjen Lubach.

Seth Meyers in Late Night with Seth Meyers Beeld NBCU Photo Bank via Getty Images

Meyers reageerde in 1997 op een advertentie. En verruilde Chicago, de bakermat van improv comedy, voor Amsterdam. ‘Ik denk niet dat ik destijds dacht dat het een professioneel slimme zet was, dat bleek het pas achteraf te zijn. Ik ging voor het avontuur. Ik had niet eens een paspoort.’

Wat Boom Chicago hem bood? ‘De tijd om te leren. En de tijd om te falen. Er gaat niets boven herhaling. Ik deed waarschijnlijk tweehonderd shows per jaar. In die zin was het een unieke plek.’ Wat ook hielp: ‘Het Nederlandse publiek is goudeerlijk in zijn oordeel. Er kwamen na afloop in de foyer mensen op me af die de show ‘helemaal niks’ vonden, maar wel een biertje met me wilden drinken.’ En verder zat het in die begindagen vol met Amerikaanse en Australische toeristen die dronken, stoned of geil waren. Meyers: ‘Improv comedy blijkt niet de beste vorm van komedie voor mensen die stoned zijn. Daarvoor heb je publiek nodig dat de aandacht nét ietsjes langer kan vasthouden. ‘

Maar spelen voor een moeilijk publiek maakt je beter, stelt Meyers. En vanaf 1998 veranderde het publiek snel. En werd het leuker. ‘Ik maakte voorstellingen over lokale politiek. En over de Europese Unie.’

Twee jaar woonde Meyers in Amsterdam (‘In de Ferdinand Bolstraat en de Haarlemmerweg. Toplocaties, maar het waren shit holes. Als je beide huizen zou samenvoegen, had ik een half werkende wasbak’). Van 1997 tot 1999, later keerde hij er met regelmaat terug. Het waren de jaren vóór de politieke moorden in Nederland, vóór de aanslagen in Amerika. Het was de tijd van Wim Kok, polderpolitiek en een sterk Nederlands elftal. (Meyers veert op: ‘Mijn eerste liefdesrelatie in Amsterdam was niet met een Nederlandse vrouw – hoewel ik die later wel had hoor! – maar met het Nederlandse voetbalelftal, tijdens het WK van 1998. Zo’n leuk team.’)

Daarna zou je kunnen zeggen dat Seth Meyers zijn humor niet aan de werkelijkheid aanpaste, maar dat de werkelijkheid zich aanpaste aan zijn humor. De wereld werd politieker; in de eerste week van zijn aanstelling bij SNL boorden zich twee vliegtuigen in het World Trade Center.

Anti-Trump home base

En nu leidt hij dus een programma met duidelijk progressieve inslag dat door sommigen ook wel ‘een anti-Trump home base’ wordt genoemd. Kan het ook te vaak over Donald Trump gaan? Meyers: ‘Ik weet niet. Is fundamenteel menselijk fatsoen anti-Trump? Is het anti-Trump om te zeggen: je zou geen kinderen van ouders moeten scheiden? Als je over het nieuws praat en morele waarden toepast, is het al gauw anti-Trump.’

Welke gasten hij nog graag in zijn show zou hebben? ‘Een aantal komieken. Conan O’Brien, een van mijn voorgangers, bijvoorbeeld. En mensen uit de Trump-regering. Ik heb ervan genoten dat Kellyanne Conway hier was, maar misschien ging dat interview een beetje te goed: daarna wilde niemand van de regering nog komen.’

Zijn er gasten die hij niet in zijn show wil hebben? Meyers: ‘Zeker. Ik zou Donald Trump hier niet willen hebben. Het is een mythe te denken dat er een goed interview met hem mogelijk is. Ik denk dat er niets is dat je hem kunt vragen wat hem tot een antwoord zou bewegen dat hij niet toch al wilde geven voordat je je vraag stelde. Daar helpt een goede journalist of komiek niets aan.’

Boom Chicago viert 14 juli het 25-jarig jubileum met twee shows in Carré in Amsterdam: een van Seth Meyers en een van ‘Boom Chicago & Friends’ (onder wie Meyers).

Favoriet voetbalteam?

Stel, zéér hypothetische situatie: ­Oranje staat in de finale van een WK tegenover het Amerikaanse voetbalteam. Voor wie is Seth Meyers dan? ‘Nu moet ik eerlijk zijn. Ik hoop dat ik niet gedeporteerd wordt door de regering-Trump, maar ik kan niet anders dan voor het Nederlands elftal kiezen. Alleen al om wat het betekent voor mijn Nederlandse vrienden. Als je te midden van Oranje-fans hebt geleefd en gezien hebt hoe hartverscheurend zij meeleven ­– daarvan bestaat geen equivalent. Ik vloog ervoor over als Boom Chicago wedstrijden op groot scherm vertoonde. En nog steeds volg ik elke wedstrijd. Al is het moeilijk ernaar te kijken. Ik maak me oprecht zorgen over het Nederlands voetbal.’ Lachend: ‘Ja, ik ben behoorlijk overstuur.’

Joris Henquet over de geschiedenis van Boom Chicago:

Boom Chicago is een improcomedygezelschap in Amsterdam dat is opgericht in 1993 door Pep Rosenfeld en Andrew Moskos. De jeugdvrienden komen uit Chicago, de bakermat van het improvisatietheater. Om niet de zoveelste improgroep in Chicago te zijn, besloten zij naar Amsterdam te vertrekken en diverse comedians mee te nemen. Sinds 1993 voert Boom Chicago in Amsterdam Engelstalige shows op voor Nederlanders en toeristen in een vast theater. Lange tijd was het gezelschap gevestigd in het Leidsepleintheater, in 2013 verhuisden het naar het Rozentheater aan de Rozengracht.

De samenstelling van het gezelschap is steeds anders, met Amerikaanse comedians die voor korte of langere tijd naar Amsterdam komen. Soms zitten daar jonge talenten tussen die later grote namen worden in de Amerikaanse showbusiness – zoals Seth Meyers.

Sinds 1993 heeft Boom Chicago vrijwel elk jaar meerdere nieuwe shows gemaakt, waarin aandacht voor de Amerikaanse actualiteit wordt gecombineerd met observaties over Nederland. De hoofdmoot is improvisatietheater, waarbij het publiek onderwerpen mag aandragen. De jongste show van Boom Chicago, getiteld Bango!, ging op 7 mei jl. in première. 
Joris Henquet

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.