TUSSEN KOEL EN KARIKATURAAl

****..

The Queen

Regie Stephen Frears.Met Helen Mirren, Michael Sheen.In 23 zalen.

Het ís Elizabeth II. In de opening van The Queen van Stephen Frears poseert Helen Mirren als de koningin voor een schilder die haar portretteert, en meteen in dat eerste beeld is de uitstraling perfect. Trots en waardig is de houding die ze voor het schilderij aanneemt. Met lichte spot vertelt ze dat het zo jammer is dat ze nooit de kans heeft gehad te stemmen.

Het is belangrijk dat die scène zo goed gelukt is, want het neemt direct alle twijfels weg. Bij films over personen die echt bestaan en bovendien beroemd zijn, is het risico groot dat de pogingen van acteurs een imitatie van uiterlijkheden te geven te veel gaan overheersen. Maar de goed geschminkte Mirren heeft niet alleen de juiste intonatie gevonden, ze is ook vanaf het begin majestueus genoeg om een geloofwaardig personage te zijn.

Dat maakt het voor regisseur Frears mogelijk overtuigend een verhaal te vertellen dat iedereen al kent. The Queen speelt in de zomer van 1997, toen vlak nadat Tony Blair als premier van Groot-Brittannië was gekozen, prinses Diana bij een auto-ongeluk omkwam. Zij is in de film in archiefopnamen te zien, de meeste andere personages worden gespeeld door acteurs die daarmee ieder voor de taak staan overbekende persoonlijkheden vorm te geven: naast de koningin en Blair zijn rollen weggelegd voor prins Charles, de prins-gemaal Philip en Cherie Blair.

Ze moeten het contrast oproepen tussen de stijfheid van de oude adel en het populisme van een nieuw tijdperk, waarvan de alom geliefde Diana een exponent was. Terwijl de leden van de koninklijke familie zich verbazen over de emoties die haar dood oproept en zich niet realiseren dat een blijk van medeleven wordt verwacht, voelen Blair en zijn spindoctors de sfeer aan en weten ze de media te bespelen.

Het is een tegenstelling die ook in de acteerstijl terugkeert. Terwijl royals als prins Charles en Philip koeltjes worden neergezet door Alex Jennings en James Cromwell, balanceren Michael Sheen en Helen McCrory als Tony en Cherie Blair op de rand van de parodie. Vooral Sheen, die Blair eerder speelde in de tv-film The Deal van Frears, maakt van de enthousiaste bewondering van Blair voor de koningin soms een karikatuur.

Misplaatst is die bewondering niet, lijkt The Queen te willen zeggen. De regisseur die zich eerder met bijvoorbeeld My Beautiful Laundrette en Dirty Pretty Things op de Britse onderklasse richtte, blijkt ook sympathie voor de top van de samenleving te kunnen hebben. In haar onbegrip voor de nieuwe cultuur is Elizabeth in zijn film een mooi tragisch personage. Door de ingetogen stijl waarmee Mirren haar neerzet, stijgt ze boven de satire uit.

David Sneek

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden