Tussen duizenden botjes op zoek naar Caravaggio

In het Caravaggio-jaar zullen, vier eeuwen na zijn dood, de botten van de meester-schilder het antwoord geven op de vraag hoe hij stierf, hopen onderzoekers....

rome Michelangelo Merisi – beter bekend als Caravaggio – was een genie, maar ook een heethoofd en een notoire ruziezoeker. Jarenlang was hij op de vlucht voor justitie omdat hij in Rome bij een vechtpartij een man had doodgestoken. Over zijn dood zijn een stuk of tien theorieën in omloop, maar bewijsmateriaal ontbreekt.

Werd Caravaggio in 1610 bruut vermoord door de Orde van Malta, zoals sommige biografen beweren? Bezweek de Italiaanse meester-schilder aan malaria of werd hij vergiftigd?

In het Caravaggio-jaar, vier eeuwen na zijn dood, zullen zijn botten het antwoord geven, hoopt een groep Italiaanse wetenschappers en kunsthistorici van het Nationaal Comité voor Cultureel Erfgoed. Met een speurtocht naar de stoffelijke resten van Caravaggio en gebruik makend van de nieuwste wetenschappelijke snufjes, zoals koolstof 14 en dna-analyse, hopen ze de geheimen alsnog te ontsluieren.

De onderzoekers worstelen met een uiterst lastige puzzel – door het gebrek aan hard feitenmateriaal ontbreken nogal wat cruciale stukjes. In een onlangs teruggevonden document staat dat Caravaggio op 18 juli 1610 in een klein ziekenhuis van Porto Ercole is overleden. De onderzoekers veronderstellen – want niemand weet dat zeker – dat hij vervolgens werd begraven op het nabijgelegen kerkhof van Sint Sebastiaan.

In 1956 werd dat kerkhof geruimd. Volgens de overlevering werden de menselijke resten overgebracht naar de crypte van de kerk in Porto Ercole, nabij Grosseto. Maar die verhuizing staat nergens op schrift, laat staan dat er namen en data bekend zijn.

‘We gaan ervan uit dat het allemaal klopt’, zegt hoogleraar Giorgio Gruppioni, hoogleraar antropologie aan de universiteit van Bologna, ‘en dat betekent dat ook de resten van Caravaggio zich in deze crypte moeten bevinden.’

In de grafkelder bevinden zich de resten van ongeveer 200 personen, die op een hoop zijn beland. Om tussen de kluwen van knoken en schedels Caravaggio te traceren moet elk botje worden geselecteerd op geslacht, lengte en leeftijd. Caravaggio was iets groter dan gemiddeld en hij was nog geen 40 toen hij overleed.

De botten van alle mannen die rond 1600 zijn gestorven, krijgen een dna-test. De schilder was kinderloos, maar het is bekend dat zijn broers en zusters in de Noord-Italiaanse stad Caravaggio werden begraven. In de geboortestad van de schilder, waaraan hij ook zijn bijnaam dankt, wonen nog steeds veel verre verwanten met de naam Merisi.

Het onderzoek zal tenminste een jaar in beslag nemen. ‘Maar met een beetje geluk hopen we al in het voorjaar met de eerste bevindingen te komen’, zegt Gruppioni.

De Italiaanse onderzoekers willen na Caravaggio hun speurtocht naar de botten van beroemde kunstenaars voortzetten. Het team heeft alvast een volgend project in gedachten: Leonardo da Vinci. Men beweert dat Leonardo ligt begraven in het kasteel van Amboise, 200 kilometer van Parijs, waar hij zijn laatste levensjaren doorbracht. Maar is dat ook zo? Tijdens de Franse Revolutie werd een groot deel van de kerk verwoest en de theorie dat de tombe van Leonardo het geweld heeft overleefd, klinkt niet zo logisch. Net als bij Caravaggio wemelt het van de hypotheses en bizarre anekdotes; zoals die van de bewaker die tussen de ruïnes rondslingerende botten sprokkelde om ze op een geheime plek te begraven.

‘We willen zeker weten of Leonardo daadwerkelijk in dat kasteel ligt. En het is misschien ook aardig te weten waaraan hij is overleden. Had hij syfilis, zoals men beweert? En was hij vegetariër? Met de nieuwe technieken kunnen we zoveel te weten komen.’

Om Leonardo’s graf te openen, moeten de Italianen toestemming krijgen van de Franse eigenaar. En dat is nog geen uitgemaakte zaak. Het kasteel is een toeristische trekpleister. ‘Het is goed mogelijk dat we geen aanknopingspunten vinden. Of stel dat die stoffelijke resten nu eens onmogelijk van Leonardo kunnen zijn? Dan zijn de eigenaren misschien helemaal niet zo blij met een onderzoek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden