Komedie

Tulpan

Melancholisch kleinood

In een kleine tent op de uitgestrekte Kazachstaanse steppe is Asa (flaporen, matrozenpak) bezig met een oeverloos verhaal over zeepaardjes. Rechts van hem zit zijn oom stuurs voor zich uit te kijken. Links probeert zijn vriend Boni een glimp op te vangen van Tulpan, de enige huwbare vrouw in de wijde omgeving, die zich schuil houdt achter een gordijn. Haar ouders horen het verhaal aan zonder een spier te vertrekken.


De krasse vader wil weten of Asa ooit een haai heeft gezien. Nee, luidt het antwoord, wel een octopus. En Asa begint te verhalen over zijn ontmoeting met een levensgevaarlijke inktvis. Na een tijdje heeft oom er genoeg van. Hij onderbreekt Asa, en somt kort en bondig diens verdiensten op (twee onderscheidingen, drinkt niet). ‘Kort en goed’, stelt hij, ‘jullie hebben een meisje, wij een jongen’. Met een bruidschat, bestaande uit tien schapen en een foeilelijke lamp, probeert hij het huwelijk tussen Asa en Tulpan te beklinken. Tevergeefs.



Boer zoekt vrouw. Het simpele gegeven krijgt allure door de bijzondere setting waarin de Kazachse regisseur Sergej Dvortsevoj – documentairemaker van origine – zijn eerste speelfilm plaatste: de uitgestrekte, gortdroge Betpak-Dala woestijn in Zuid-Kazachstan. Als een antropoloog legt Dvortsevoj het geïsoleerde nomadenbestaan in de zandzee vast. Met een schokschouderende camera filmt hij witte schapen en zwarte schapen, kamelen, geiten, ezels, honden, paarden, kippen, een schildpadje en de geboorte van een lammetje; het afbreken van de yurt en het bezoek van de veearts; de wervelwinden en het onweer, het fenomenale landschap en de uitgedroogde grond. Vier jaar werkte Dvortsevoj aan Tulpan; sommige scènes moesten wel twintig keer opnieuw.



De moderne wereld komt de film binnen via vriend Boni, die de Boney M-hit Rivers of Babylon uit de speakers van zijn tractor laat schallen en droomt van de grote stad waar meisjes met grote borsten in overvloed zijn; van een huis met zonnepanelen op het dak en een satellietschotel met negenhonderd kanalen. En via een oude, krakende radio: de nieuwslezer meldt de ambitieuze plannen van president Nazarbajev, waarin Kazachstan in 2030 het rijkste land van Azië is. Met schone lucht en schoon water voor alle Kazachstanen.



Tulpan won vorig jaar op het festival van Cannes de hoofdprijs van de tweede competitie Un certain regard en vervolgens een karrenvracht aan prijzen in de rest van de wereld. Het is terechte lof voor een melancholisch stemmend kleinood. Voor een monument voor een manier van leven die bijna niet meer bestaat.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden