MuziekKlassiek

Trumps ‘When you are a star, they let you do it’ is nu verwerkt in een compositie

Tien vrouwelijke componisten schreven liederen over vrouwen in 2018.

Bauwien van der Meer. Beeld Erik Franssen
Bauwien van der Meer.Beeld Erik Franssen

Vrouwelijke dirigenten mogen dan een snelle opmars maken in de orkestwereld, vrouwelijke componisten zijn vooralsnog minder zichtbaar. Daarin moet verandering­ ­komen, vond sopraan ­Bauwien van der Meer. Ze vroeg tien vrouwelijke componisten een lied te schrijven over de positie van de vrouw anno 2018. Met regisseur ­Jorinde Keesmaat maakte ze het liedprogramma Fantastic Women, dat ze uitvoert met pianist Caecilia Boschman. ‘Meisjes en jonge vrouwen in de muziek hebben rolmodellen ­nodig.’

Hoe kwam u op het idee een programma te maken met werk van uitsluitend vrouwelijke componisten?

‘Ik kom uit een familie van sterke vrouwen. Het is in onze familie normaal dat vrouwen werken. Het idee van ongelijkheid tussen man en vrouw kende ik dus niet van huis uit. Voordat ik naar het conservatorium ging, heb ik kunstgeschiedenis gestudeerd, daar waren twee mannelijke studenten op 110 vrouwen, maar het was vanzelfsprekend dat de docenten man waren. Ik dacht: dat is nog een staartje van een soort old boys ­network, dat verandert wel.

‘Maar er ­verandert te weinig. Toen Trump aan de macht kwam, was mijn eerste ­gedachte: ze hebben liever een idioot in het Witte Huis dan een vrouw. Dat was het moment waarop ik besloot iets te doen met het thema. Ik heb toen een aantal hedendaagse vrouwelijke componisten gevraagd een lied te schrijven over wat het betekent om vrouw te zijn in deze tijd.’

Vanaf de 12de eeuw stonden er vrouwelijke componisten op. Ze bleven vaak in de schaduw van hun mannelijke collega’s. Waarom brengt u hen niet voor het voetlicht?

‘Ik houd erg van muziek uit het verleden en ik heb die ook vaak gezongen. Maar ik doe meer met moderne muziek, die reflecteert de wereld waarin ik leef. Vrouwelijke componisten van vroeger geven bespiegelingen op hún tijd. Ik wil het hebben over onze tijd. Daarnaast worden in de hedendaagse klassieke muziek weinig nieuwe ­liederen geschreven, er is niet veel geld voor. Het gevolg is dat het lied­repertoire een beetje tussen de schuifdeuren belandt. Het is hard ­nodig dat er nieuw repertoire komt.’

Schaart u vrouwelijke componisten niet onnodig onder een aparte noemer?

‘In de teksten die ik tussen de liederen door spreek, zit een citaat van de Franse schrijver Marguerite Yourcenar uit 1981. Ze was toen verbaasd dat het in de discussie over seksegelijkheid vaak ging over mannen versus vrouwen, over polarisatie. Ze snapte dat niet. Ik wil evenmin polariseren. Vrouwelijke kunstenaars die staan voor hun idealen, zijn een grote ­inspiratiebron voor mij. Bovendien hebben meisjes en jonge vrouwen rolmodellen nodig, vrouwelijke rolmodellen. Die wil ik geven.’

Kunt u een voorbeeld geven van zo’n nieuw lied waarin de tijdgeest is gevangen?

‘De componist Renske Vrolijk schreef een lied waarin een citaat van Trump is verwerkt. When you are a star, they let you do it. You can do anything. Trump zei dat toen hij die uitspraak deed over vrouwen in het kruis grijpen. In hetzelfde lied zit een citaat van de 17de-eeuwse Britse dagboekschrijver Samuel Pepys. Nou, die twee kunnen elkaar de hand schudden.

‘Componist Annelies Van Parys ­gebruikte een tekst van Mathilde ­Wesendonck, muze van ­Richard ­Wagner. De tekst gaat over planten in een kas: ze worden goed verzorgd, maar kunnen niet vrijuit groeien. ­Wesendonck vertaalt haar eigen gevoel naar die planten: zolang je als vrouw door een man wordt onderhouden, ben je niet vrij. Dat is nog altijd actueel: heel veel vrouwen zijn ­financieel afhankelijk van een man.’

Fantastic Women, première 9/11, ­November Music, Willem Twee ­Concertzaal, Den Bosch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden