Interview Trixie Whitley

Trixie Whitley wil extremen verenigen in haar muziek: ‘You ain’t got nothing on me’

Trixie Whitley. Beeld Renate Beense

Lacuna, het derde album van zangeres Trixie Whitley gaat over de ruimte tussen uitersten: nuance. Daar blijken ook allerlei uitersten op het muzikale spectrum elkaar te ontmoeten.

Vooruit, als Trixie Whitley moet kiezen dan voelt ze zich meer New Yorkse dan Vlaamse. Mams is dan wel geboren en getogen in België, paps is niemand minder dan Chris Whitley, de Amerikaanse bluesrock-singer-songwriter die zijn grootste hit scoorde met Big Sky Country (1991). Bovendien woont Trixie Whitley al sinds haar 17de in Amerika. ‘Daarvoor heb ik maar tien jaar in Gent gewoond.’

Maar goed, da’s allemaal irrelevant, want ze hoeft niet te kiezen. ‘Ik ben Amerikaans én Europeaans.’ De 30-jarige zangeres die net haar derde album Lacuna uit heeft en als twintiger al heeft mogen werken met giganten als Daniel Lanois, Robert Plant en Marianne Faithful, wil zich niet vastleggen. Whitley komt met zichzelf in conflict als ze zich moet bekennen tot het een of het ander; of het nu nationaliteit of muziek betreft. (Tussen neus en lippen door deelt ze ook mee dat ze zichzelf als genderfluïde beschouwt.)

Trixie Whitley. Beeld Renate Beense

Haar derde album Lacuna gaat over het grijze gebied, de ruimte tussen de uitersten, de lacune tussen de polen. ‘Daar voel ik me het prettigst. De nuance houdt zich daar op. Daarbij, wie consequent voor het ene kiest, beperkt zich in het beleven van het andere.’

Niet Whitley. Ze heeft van haar vader een krachtige, rootsy stem geërfd die je associeert met blues of soul. Maar ze laat als context voor haar vocalen net zo goed computergestuurde ritmes en synthesizers toe. In het intro zweeft Arabische zang boven elektronisch gezoem en de song Bleak wordt aangedreven door een bossanovaswing. Ze zingt op Heartbeat: ‘You ain’t got nothing on me.’‘Je kunt me niks maken.’ Of net zo goed:‘Je kunt me nergens op vastpinnen.’

Whitley:‘Ik wilde me uitdrukken in een muzikale taal waarin extremen met elkaar worden verenigd. Ik ben opgegroeid met een gevarieerd muzikaal dieet waar Noord-Afrikaanse blues, rhythm-and-blues én elektronische muziek deel van uitmaakten. Ik heb me vaak afgevraagd wat me aantrok tot zulke ver van elkaar verwijderde genres als bijvoorbeeld Malinese muziek en de drum-’n-bass van Squarepusher (de Britse avant-garde-electrocomponist). Totdat ik besefte dat ze een extreme vorm van polyritmiek gemeen hebben. Daardoor voelt het niet geforceerd als je ze aan elkaar koppelt. Ze voelen misschien aan als uitersten van een muzikaal spectrum, maar hebben toch iets met elkaar gemeen.’

Trixie Whitley. Beeld Renate Beense

Eric Satie – Gymnopedie 3

Serene pianomuziek van outsider en bohemièncomponist die invloed uitoefende op collega’s als Debussy en Ravel.

‘We hadden vroeger thuis een album met pianowerken van Satie, maar ik herinner me de titel niet. Dit is een van mijn favoriete stukken. Ik koester het. Als kind had ik dit op mijn koptelefoon in bed als ik niet kon slapen. Voor mij is Satie het perfecte voorbeeld van een componist die helemaal zijn eigen stijl heeft ontwikkeld. Dit is zo eigen dat je het bijna niet meer klassiek kunt noemen. En hij weet als geen ander hoe om te gaan met de ruimte tussen de noten.’

Ali Farka Touré – The Source (1992)

Elfde album van Malinees zanger en multi-instrumentalist en een van de meest gerenommeerde musici van het Afrikaanse continent.

‘Voor mij de roots van rhythm-and-blues. Touré werd ook wel eens de Afrikaanse John Lee Hooker genoemd, omdat zijn manier van gitaarspelen overeenkomsten vertoonde met Hookers stijl. Ik heb van deze plaat veel ritmische en melodische kennis opgedaan. Ik draai hem vaak als ik op tournee ben. Op mijn hotelkamer of tijdens de soundcheck. Het voelt als thuiskomen. Komt omdat mijn ouders thuis vroeger veel Ali Farka Touré draaiden.’

PJ Harvey – Stories From The City, Stories From The Sea (2000)

Vijfde album van een van Engelands belangrijkste songwriters, waarop ze haar affiniteit voor New York bezingt.

Brilliant as fuck. Ik heb haar in de late jaren negentig ontdekt, heb vervolgens mijn weg naar ouder repertoire gegraven en ben een groot fan geworden. Voor mij is PJ Harvey een rolmodel. Ten dele omdat ze zich als sterke vrouw staande houdt in de rockwereld, maar meer nog omdat ze een eigen muzikale taal heeft ontwikkeld. Een die een lichamelijke, rauwe kracht uitstraalt die eerder intuïtief aanvoelt dan bedacht. Je kunt PJ Harvey niet in een hokje stoppen.’

Radiohead – In Rainbows (2007)

Radiohead liet de fans zelf bepalen hoeveel ze voor In Rainbows wilden betalen. De plaat werd geroemd om de synthese van toegankelijke liedjes en abstracte sounds.

‘Rond de tijd dat In Rainbows uitkwam, probeerde ik mijn eigen sound te vinden. Ik hoorde die plaat en dacht: ‘Fuck, dit is waar ik naar op zoek ben.’ De polyritmiek, de manier waarop Radiohead elektronica combineerde met een traditioneel, organisch geluid waar ook nog ambachtelijk songschrijverschap aan ten grondslag ligt; dat wilde ik ook! Het is moeilijk hoor. Zorgen dat er in dat geluid van machines een menselijke component voelbaar blijft. En dan straalt er nog een behoorlijk heavy muzikaliteit vanaf.’

Anohni– Hopelessness (2016)

Ooit Antony van Antony and the Johnsons. Als Anohni maakte de transgenderartiest haar debuutalbum Hopelessness.

‘De eerste drie nummers zijn perfecte popsongs met een superdancy modern geluid dat toch warm klinkt. Ik wou dat er meer van dat soort muziek op de radio te horen was. Maar tegenwoordig word je doodgegooid met liedjes waarop iemand met Pro Tools op de computer aan het copypasten is geslagen. Hier hoor je nog hart en ziel in. En dan snijdt Anohni op die danceritmen ook nog controversiële thema’s aan: het dronegebruik van Obama in Obama of de wereldwijde ter doodveroordelingen in Execution. Over tegenstellingen gesproken.’

Trixie Whitley – Lacuna (Unday Records)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden