Filmrecensie Transit

Transit: zowel een intrigerende thriller als vluchtelingendrama ineen (vier sterren)

Even denk je met Transit in de laatste akte van een spionagefilm te zijn beland. Hoofdpersonage Georg (acteertalent Franz Rogowski) hangt nerveus aan een bar en schrikt net als de andere gasten op als weer een groepje politiebusjes met gillende sirenes langsrijdt. Iemand zegt dat hij Parijs niet meer uit komt, helikopters vliegen voortdurend over.

Marie Weidel (Paula Beer) & Georg (Franz Rogowski) in de film Transit. Beeld Film Beeld

Georg moet brieven afgeven bij een hotel, maar ontdekt dat de schrijver voor wie de brieven waren bedoeld zijn polsen heeft doorgesneden. Hij slaat op de vlucht, verstopt zich in een goederentrein naar Marseille om dan verder te gaan met de boot, of anders richting de bergen. Min of meer vanzelfsprekend – Georg heeft een tas vol documenten van de schrijver bij zich – neemt hij diens identiteit aan. Een vrouw lijkt hem onderweg te herkennen, maar ze bedenkt zich voor ze hem aanspreekt. Mysterieus en onheilszwanger, is Transit op die momenten.

Het duurt mogelijk even voor het kwartje valt, zeker voor wie Anna Seghers’ roman uit 1944 waarop Transit is gebaseerd niet kent, maar gaandeweg wordt duidelijk dat regisseur Christian Petzold een vluchtelingenverhaal ten tijde van de Tweede Wereldoorlog één-op-één heeft getransporteerd naar de tegenwoordige tijd. De eerste Franse steden zijn reeds veroverd door de Duitsers, er wordt gesproken over aanstaande ‘zuiveringen’ en duizenden burgers azen op de juiste papieren voor de laatste passagiersschepen naar de andere kant van de oceaan.

Die aanpak zou eenvoudig kunnen ontaarden in een langgerekte en mogelijk weinig steekhoudende vergelijking tussen de opkomst van de nazi’s toen en ontluikend rechts extremisme nu, maar daarvoor gaat Petzold te bedachtzaam en fijnbesnaard te werk. Hij geldt al jaren als een van Duitslands interessantste regisseurs: hij ontwerpt filmwerelden die fel realistisch lijken, maar bij nader inzien subtiele scheurtjes vertonen, waarin personages en locaties iets groters vertegenwoordigen dan wat er op het doek is te zien.

Zo ging zijn vorige film Phoenix (2014) - over een verminkte vrouw die na de Tweede Wereldoorlog zoekt naar haar man - eigenlijk over het onvermogen om jezelf terug te vinden na een traumatische ervaring. In Transit zitten de personages als het ware gevangen in de tijd, als statusloze vluchtelingen in een tussengebied vol onzekerheid over de toekomst. Je zou het een vagevuur kunnen noemen, zoals Petzold richting het raadselachtige slot lijkt te doen. Maar terwijl hij de voice-over de kijker overvoert met gedetailleerde gevoelsbeschrijvingen (‘Hij verging van de honger, zijn sigaret smaakte smerig’), laat hij de zoektocht naar parallellen en betekenis met zorg aan de toeschouwer.

Transit
Genre: Drama
Regie: Christian Petzold
Met: Franz Rogowski, Paula Beer, Godehard Giese, Lilien Batman, Maryam Zaree
101 min., in 17 zalen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden