De Volkskrant Boekenraad

Tragiek en humor gaan prima samen, ook in de literatuur

Jet Steinz bekijkt wekelijks bijgaande toptien en die van de CPNB. Een lid van onze Boekenraad geeft zijn of haar tip. 

Het ene thema-essay is nog niet uit de bestsellerlijsten verdwenen (Mijn moeders strijd van Murat Isik) of het andere komt eraan: Het leven als tragikomedie, dat cabaretier en filosoof Tim Fransen schreef voor de Maand van de ­Filosofie (april) met als motto ‘ik stuntel, dus ik ben’. Het komische is niet de tegenpool van het tragische, betoogt Fransen, nee, humor biedt ‘een alternatief perspectief op ons onvermijdelijke falen’ en stelt ons in staat ‘om het tragische onder ogen te komen’.

Prima stelling, waar je het niet mee oneens kunt zijn – en de literatuur wist het natuurlijk al lang. Kijk alleen al naar de Volkskrant Top 10 van deze week, waarin het Turkse jongetje Metin uit Wees onzichtbaar een vrij beroerde jeugd heeft in de Bijlmer (hij wordt gepest, heeft een tirannieke vader, zijn wijk verandert in een crimineel getto), die door de schrijver (opnieuw Murat Isik) toch ook met humor wordt beschreven. Of zie De goede zoon van Rob van Essen, waarin die zoon zijn (of meer in het algemeen het) leven overdenkt na de dood van zijn demente moeder in een bovendien dystopische wereld – wat desondanks een komisch verhaal oplevert. Peter Buwalda’s Otmars zonen is serieus maar grappig, Grand Hotel Europa van Ilja Leonard Pfeijffer zit vol (zelf)ironie en om Michel Houellebecqs Serotonine kun je, hoe deprimerend zowel het wereldbeeld als de toekomstvisie ook is, af en toe ook lachen.

Een uitzondering vormt Stad vol ballonnen van Femke van der Laan, waarin de columns gebundeld zijn die ze schreef na de dood van haar man. Want hoewel ze eerder columns met een luchtige ondertoon schreef in een blad voor ouders, lukte haar dat nu niet, zei ze in een interview. Maar: ‘Ik ga er zonder meer van uit dat de humor weer terugkomt.’

De Boekentip van Ike Bekking (De Bilthovense Boekhandel): Barry Hines, Kes.

Ike Bekking van de Bilthovense Boekhandel. Beeld Mariska Kerpel

‘Een hartverscheurend mooie roman uit 1968, al in 1969 verfilmd maar nu pas naar het ­Nederlands vertaald. Over het arbeidersjongetje Billy Casper dat opgroeit in een mijnwerkersdorp, een vader heeft die is weggelopen, een moeder op zoek naar vertier en een al tot de mijnen veroordeelde oudere broer. Billy zelf – die een torenvalk vindt en africht en daardoor aan de ellende probeert te ontsnappen – doet denken aan Ciske de Rat en Billy Elliot, een schoffie met een goede inborst maar nagenoeg kansloos in het milieu waarin hij opgroeit. Prachtig geschreven, en door de uitstekende vertaling doorstaat het verhaal de tand des tijds.’

De Volkskrant Boekenraad toptien

1Peter Buwalda: Otmars zonen; De Bezige Bij

2Murat Isik: Mijn moeders strijd; Ambo|Anthos

3Michel Houellebecq: Serotonine; De Arbeiderspers

4Femke van der Laan: Stad vol ballonnen; Nieuw Amsterdam

5Ilja Leonard Pfeijffer: Grand Hotel Europa; De Arbeiderspers

6Tim Fransen: Het leven als tragikomedie; Lemniscaat

7Rob van Essen: De goede zoon; Atlas Contact

8Paolo Cognetti: De buitenjongen; De Bezige Bij

9Thomas Rau: Material Matters; Bertram + De Leeuw

10Murat Isik: Wees onzichtbaar; Ambo|Anthos

Met dank aan: Gianotten Mutsaers Tilburg, Van Someren & Ten Bosch Zutphen, Van der Velde Leeuwarden, De Tribune Maastricht, De Bilthovense Boekhandel, Bol.com, Donner Rotterdam, Boekhandel Plukker Schagen, Over het Water Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden