Analyse Salaris Matthijs van Nieuwkerk

Topsalaris Van Nieuwkerk ter discussie: kan de NPO zonder Matthijs?

Matthijs van Nieuwkerk en Wilfried de Jong op de SS Rotterdam. Beeld Nederlandse Freelancers

BNNVara wil een uitzondering op de salarisregels van de Nederlandse publieke omroep. Anders groeit de kans dat Matthijs van Nieuwkerk vertrekt. Kan de publieke omroep zonder hem? Die vraag is op twee manieren te beantwoorden.

NEE, want…

Van Nieuwkerk is de koning van de talkshow. Hij is niet alleen presentator van DWDD maar ook een van de bedenkers van het programma, dat al veertien jaar bestaat en afgelopen jaar gemiddeld 1,3 miljoen kijkers trok. De Wereld Draait Door is een pijler onder NPO 1, de tv-zender met het grootste marktaandeel van Nederland.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie:

Als iemand een uitzondering op de salarisregels rechtvaardigt is hij het, vindt Paul Römer, tot voor kort directeur van de NTR. Voor die omroep en BNNVara gaat Van Nieuwkerk College Tour presenteren. ‘Matthijs is een speciaal talent, dat moet je speciaal belonen’, zegt Römer. ‘Hij kan als geen ander een breed spectrum van onderwerpen toegankelijk over het voetlicht brengen, van sport tot politiek. Dankzij hem kijkt een enorm publiek naar gesprekken over toneel, boeken, wetenschap en muziek – onderwerpen waarmee ze anders misschien niet in aanraking komen.’

Om misverstanden te voorkomen: Van Nieuwkerk wordt niet geheel betaald van belastinggeld. Vorig jaar kreeg hij 363.000 euro salaris. Dat is een stuk minder dan enkele jaren geleden, toen was het bijna 6 ton. Belastingbetalers draaien op voor het officiële maximumsalaris, het bedrag dat een minister verdient. Dat is nu 194.000 euro. De rest van het salaris van de presentator van DWDD wordt gefinancierd door leden van BNNVara.

Toen de Nederlandse Publieke Omroep in 2017 de regels voor topinkomens aanscherpte, had dat niet direct gevolgen voor Van Nieuwkerk. De NPO respecteerde zijn lopende contract, dat eindigt in de zomer van 2020. Daarna is er geen ruimte meer voor uitzonderingen, omdat er geen draagvlak voor is in de samenleving. De Tweede Kamer en minister Slob (Media) zijn duidelijk: als een presentator 2 ton te weinig vindt, moet hij zijn heil zoeken bij een commerciële omroep.

BNNVara houdt er rekening mee dat Van Nieuwkerk die stap gaat zetten, zei mediadirecteur Gert-Jan Hox donderdag in het Algemeen Dagblad: ‘Matthijs is een creatieve oerkracht, ook achter de camera. Het zou zonde zijn als we die kwijtraken.’ Als je Van Nieuwkerk ‘marktconform’ zou betalen, heeft hij juist recht op extra geld, vindt Hox. ‘Hij heeft zijn salaris al na twee weken DWDD terugverdiend.’

Klopt dat wel? ‘Simpel gezegd: ja’, zegt STER-directeur Frank Volmer. ‘Twee weken reclame rond DWDD levert minstens 600.000 euro op. Dat is voor grofweg de helft de verdienste van de programma’s ervoor en erna: EenVandaag en het NOS Acht Uur Journaal. Maar daar hoort een kanttekening bij: stel dat er iemand anders zit dan Van Nieuwkerk, dan trekt die niet ineens nul kijkers.’

Volmer: ‘Wie zegt dat belastinggeld wordt verkwist aan Van Nieuwkerk, vergeet dat hij de schatkist veel oplevert. Een dagelijks succes als DWDD is belangrijk voor de STER. Vorig jaar hebben we 170 miljoen euro aan reclame-inkomsten afgedragen aan het Rijk.’

JA, want…

Er is talent genoeg. Toen de hoogzwangere Eva Jinek vorig jaar tijdelijk stopte met haar talkshow, werd ze vakkundig vervangen door Nadia Moussaid.

‘Als Matthijs vertrekt, is dat natuurlijk een aderlating’, zegt Fons van Westerloo, oud-topman van RTL en SBS. ‘Maar de NPO kan dat best opvangen. Hun positie is sterk, ze domineren de kijkcijfer-top-10.’

Veranderingen kosten op korte termijn kijkers, maar daarvan raken ze niet in paniek bij publieke omroepen.  Kijkcijfers en reclame-inkomsten zijn daar niet zaligmakend. Ondanks kritiek op Margriet van der Lindens eerste seizoen als presentator van de talkshow M, hield de leiding vertrouwen in haar. Ze scoort nu veel beter, met vaak ruim 800 duizend kijkers.

Wil Van Nieuwkerk eigenlijk wel weg? Die vraag kon hij donderdag niet beantwoorden; hij is volgens een woordvoerder aan het wandelen in de bergen. Doorgaans zwijgt hij over dit soort kwesties. Hij noemde het in 2012 terecht dat hij een flink salaris verdient, omdat zijn programma zo’n succes is. In 2016 zei hij dat hij wordt begeerd door commerciële omroepen. Als die zich melden met een lucratief aanbod, gaat hij daarmee naar zijn werkgever, om dat onderhandelen.

Een reden dat hij aanbiedingen heeft afgeslagen, is dat Van Nieuwkerk twijfelt of het soort programma’s dat hij maakt wel past op een commerciële zender. Dat bleek bijvoorbeeld in januari, toen hij in DWDD John de Mol ontving. Ze spraken over sterren die Talpa wegkoopt toen Van Nieuwkerk een ‘theoretische vraag’ stelde: zou DWDD ook een succes worden bij Talpa? ‘Ik denk zelf van niet’, zei hij. 

De Mol sprak hem tegen: natuurlijk wel. ‘De kijker volgt leuke programma’s. Het maakt 99,9 procent van de kijkers niet uit waar jij zit.’

Dat is maar de vraag. Van Nieuwkerk wees De Mol op Twan Huys, die ‘met al zijn talenten en status’ naar RTL vertrok en toen al worstelde met de kijkcijfers. Eerder mislukte de overstap van Rik van de Westelaken naar Net5. Jack Spijkerman liep zware imagoschade op toen hij in 2005 van de Vara naar Talpa ging.

Zo’n transfer is riskant, beamen kenners. Ze betwijfelen of de kans dat Van Nieuwkerk overstapt wel reëel is. Naar SBS gaat hij sowieso niet, denken ze. ‘Daar mislukt alles’, constateert Fons van Westerloo. Op RTL4 speelt een ander probleem. ‘Daar is nauwelijks plek in het uitzendschema’, stelt mediastrateeg Evert Bronkhorst. ‘De avond begint met een vast blok: RTL Boulevard, RTL Nieuws, Goede Tijden, Slechte Tijden. Daar past hij niet in. De enige optie die ik zie, is dat Matthijs de opvolger van RTL Late Night zou gaan presenteren, afwisselend met Beau van Erven Dorens. Maar ik vraag me af of RTL daar veel geld in wil steken.’ 

‘Als ik nu de baas was van RTL, zou ik een miljoen bieden voor Matthijs’, zegt Van Westerloo. ‘Maar voor hemzelf is het, denk ik, verstandiger bij de publieke omroep te blijven. Hij zit er goed, verdient prima en ze bieden meer zekerheid.’

Lees ook:

Wat is er mis met veel geld voor grote prestaties?
Veel verontwaardiging deze week weer over de ‘grote graaiers’ bij de publieke omroep. Maar wat is er eigenlijk mis met veel geld voor grote prestaties?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden