Topcomponist Guo Wenjing schiet traditionele Chinese opera te hulp

Oude aria's schitteren in een hedendaagse zetting.

De Chinese diva Shen Tiemei in Muziekgebouw aan 't IJ. Beeld Janiek Dam
De Chinese diva Shen Tiemei in Muziekgebouw aan 't IJ.Beeld Janiek Dam

Geschilderd gezicht, vloeiende gebaren, snerpende sopraan. De Chinese zangeres die het Muziekgebouw aan 't IJ overrompelt, is een diva uit de provincie Sichuan. Ze heet Shen Tiemei en haar streng gecodeerde kunst wordt met uitsterven bedreigd.

Dat gevoel bekroop in elk geval Guo Wenjing, na Tan Dun de beroemdste componist uit China. Guo vond het tijd voor een reddingsactie. Het ruige Sichuan is zijn geboortestreek en al componeert Guo hedendaags, de klank van de traditionele opera zit in zijn genen. Hij lichtte aria's uit het repertoirestuk Si fan (liefdesverlangen) en toonde ze op het Holland Festival als edelstenen in een nieuwe zetting.

Hoe het maakproces verliep, liet de filmmaker Frank Scheffer als opmaat zien in de documentaire Het innerlijke landschap. Scheffer volgde in China de componist en de sopraan. Ook was hij erbij toen de beoogde premièredirigent, Ed Spanjaard, werd ingewijd in de geheimen van de Sichuaanse opera. Grappige scène: hoe Spanjaard krijgt ingepeperd dat hij de diva alleen maar hoeft te volgen.

Nadat het filmdoek was gehesen, zat links op het toneel het Nieuw Ensemble, de club die Chinese componisten al een kwarteeuw koestert. Rechts namen drie sopranen en een handvol slagwerkers uit Chongqing plaats. In het midden verscheen Shen Tiemei. Ze zong het verhaal van een 16-jarig meisje dat werd opgeborgen in een boeddhistisch klooster, waar ze soetra's moest leren op een dieet van havermout en groenten. Toen ze een leuke knul zag op een paard, kende ze nog maar één gedachte: eropaf.

Van glijtoon tot pruilmond: begeleid door droge slagwerktikken zong Shen haar rol supergestileerd. Paradoxaal genoeg fascineerde de ruwere beurtzang uit de drie koorkelen meer. Zoals de voorstelling ook aan zeggingskracht won door de nieuwe noten van Guo Wenjing.

Mysterieus was het voorspel, met de glinstering van het Chinese mondorgel sheng. Gaandeweg voerde Guo het aandeel van het Nieuw Ensemble op. Uit spaarzame accenten groeiden lyrische stromen, in een proces dat deed denken aan het inkleuren van een oude zwartwitfoto.

Hoogtepunt was een melancholieke solo voor altviool. Hij liet zich beluisteren als de klacht die Guo Wenjing in de documentaire uitte. Prachtig, zei de componist, al die moderne operagebouwen en symfonieorkesten in hedendaags China. Maar ondertussen kwijnt de eigen traditie. En het innerlijke landschap verdort.

Guo Wenjing/Frank Scheffer: Het innerlijke landschap. Shen Tiemei (sopraan), Sichuan Opera, Nieuw Ensemble o.l.v. Ed Spanjaard. Amsterdam, Muziekgebouw aan 't IJ, 16/6.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden