Topcast aan komische actrices speelt in wisselvallig stuk

Scene uit Annie M.G. op Soestdijk.Beeld Joris van Bennekom

De koningin rookt een sigaretje en swingt een beetje mee op Frank Sinatra's Fly Me to the Moon. Dat zou ze ook wel willen: naar de maan vliegen, weg uit haar gouden kooi, weg van dat protocol. Maar ze moet de koningin spelen, dat heeft ze beloofd, aan God en vaderland.

Juliana is de hoofdpersoon in het toneelstuk Annie M.G. op Soestdijk, geschreven door Ton Vorstenbosch en Janine Brogt voor Het Toneel Speelt. Het idee kwam van regisseur Mette Bouhuijs en is op zich origineel: Juliana hield namelijk van toneelspelen en had met een paar vriendinnen een amateurtoneelclubje op Soestdijk. Het was 1958 en de koningin had net een zware tijd achter de rug. Greet Hofmans was uit het paleis verdreven, een huwelijkscrisis en constitutionele crisis waren ternauwernood afgewend, het kabinet Drees zat nog in het zadel, er moest weer normaal worden geregeerd. Op zoek naar nieuw repertoire werd de toen nog beginnende schrijfster Annie M. G. Schmidt gevraagd speciaal voor Juliana's toneelclubje een nieuwe eenakter te schrijven: Vrouwen om Dr. Deninga.

Annie M.G. op Soestdijk begint als de dames gretig aan de leesrepetitie van de eenakter beginnen. Die scène duurt minstens een half uur, maar is erg grappig. Alle clichés van het betere amateurtoneel komen voorbij: de brede gebaren, de flinke uithalen, de overdreven mimiek en de stuntelige missers. Van meet af aan excelleert Ria Eimers als de koningin die vastzit in haar staatsrechtelijke korset en in de toneelkunst een uitvlucht zoekt.

Grappig niemendalletje

Zij wordt geflankeerd door een topcast aan komische actrices: Annet Malherbe als hartsvriendin (droogkomisch), Trudy de Jong als particulier secretaresse (ongegeneerd grappig), Julia Akkermans als het jonge ding (talent!) en Saskia Temmink als de regisseur van het damestoneel (tikkeltje hysterisch, daadkrachtig en sexy).

In een uitermate bosrijk decor met jarenvijftigmeubilair gaan de actrices helemaal los. Ria Eimers lijkt behoorlijk op de echte Juliana, maar speelt geen kopie van haar. Ze penseelt als het ware haar personage om zichzelf heen, ze zet haar aan, geeft haar de juiste contouren. Bovendien is er geen actrice die zo fabuleus met klemtonen en stembuigingen kan toveren als zij. Met koninklijke allure zet Eimers hoogstpersoonlijk een kroon op deze productie.

De voorstelling zelf is wat dramatische spanning en tekst betreft verder behoorlijk wisselvallig. Schmidts eenakter blijkt hooguit een grappig niemendalletje: over een overspelige man en de vrouwen om hem heen, compleet met bijna kluchtige misverstanden. De makers van Annie MG op Soestdijk vonden het pikant dat ten paleize aldus een toneelstukje werd gespeeld over overspel, terwijl de overspelige prins-gemaal Bernhard zelf in de zaal zat. Dat element wordt behoorlijk benadrukt, maar bevat verder weinig nieuws. Juliana houdt een monoloog waarin ze haar leed en ongemak op Soestdijk als in een geschiedenislesje vertelt.

Slechts op één moment gaat de tekst dieper in op haar tragiek, als ze in een intieme toenadering tot haar regisseur haar hart en ziel blootlegt. Ook dan is Eimers genadeloos droevig en aandoenlijk. Liever leven met een leugen dan zonder liefde dat is ten slotte haar beslissing.Hoe Vrouwen om Dr. Deninga destijds is ontvangen op Soestdijk? Niemand zal het weten. Vorstenbosch en Brogt hadden wat dat betreft best wat brutaler en theatraler mogen uitpakken. Nu is hun stuk vooral een vehikel om een flard koninklijke geschiedenis op buitengewoon grappige wijze te ontsluiten.

Annie M.G. op Soestdijk door Het Toneel Speelt en Senf Theaterpartner. Tekst: Ton Vorstenbosch en Janine Brogt.
Regie: Mette Bouhuijs. Gezien: 4/11, Stadsschouwburg Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden