Toneengroep Maastricht


De broers Karamazov, naar Fjodor Dostojevski 
Toneelgroep Maastricht.
Regie: Arie de Mol. Bewerking: Erik-Ward Geerlings.
Tournee: Theater aan het Vrijthof, Maastricht, 18/10. toneelgroepmaastricht.nl


Scènefoto uit De Gebroeders Karamazov met links Erik Koningsberger en rechts Hans Trentelman. Beeld null
Scènefoto uit De Gebroeders Karamazov met links Erik Koningsberger en rechts Hans Trentelman.

Een podium, een palm, een bar. Rozerood fluweel, zachtroze pluche, grote, vervagende bloemmotieven. Poshy en overdadig, maar inmiddels ook wel een beetje sleets. Onder de ronde banken slingeren vieze zakdoekjes. Een plek van wellust en tristesse, van zonde en betreurd genot - daar middenin ensceneert Arie de Mol De broers Karamazov, zijn laatste regie bij Toneelgroep Maastricht. Per 1 januari 2015 begint hij bij De Appel als artistiek leider.

Erik-Ward Geerlings bewerkte Fjodor Dostojevski's dikke (en laatste) ideeënroman uit 1880 tot een compacte eenheid, waarin thema's samenkomen die regisseur De Mol vaker bij de kop pakt: de staat van normen en waarden, mededogen, wreedheid en verantwoordelijkheid binnen een gegeven gemeenschap; in dit geval het gemankeerde gezin van de Karamazovs en de ploeterende individuen in hun kielzog. Gebracht door een achttal acteurs en andere bekenden uit De Mols recente voorstellingen - en uit minder recente, zoals vormgever Theo Tienhooven en Geerlings ook al jarenlang met hem samenwerken. Vaak genoeg leverde dat fijne, volkse, betrokken muziektheaterstukken op, naar Brecht, Mann, O'Neill, Von Horváth, om er een paar te noemen.

In deze Dostojevski draait het om (half-)broers en hun moeizame verhouding met hun vader, een onfrisse vent, een zuiplap, een geilaard, een wreedaard ook. Terwijl Mitja, Ivan en Aljosja elk met wisselend succes hun demonen proberen te beteugelen en hun levens inhoud hopen te geven ver weg van hun vader en de hoerenkeet die hij bestiert, zijn de vrouwen in hun omgeving vooral bezig met overleven in 'Het Paradijs', zoals de zaak toepasselijk heet. Waar de broers dromerig of idealistisch uit de hoek komen, beschikken de dames over een flinke hoeveelheid realiteitszin en relativeringsvermogen. Zou er iemand in staat blijken een uitweg te vinden uit dat 'Paradijs'?

Onbeholpen indruk

Maar helaas, deze prikkelende elementen en een onverwachte wending ten spijt, levert het toch een minder geslaagde voorstelling op dan je zou denken en hopen. De broers Karamazov bevat - uiteraard nog steeds - veel Dostojevskiaanse tekst en theorie en daarmee weten de spelers vaak maar ternauwernood raad. Ze nemen hun toevlucht tot een zich herhalende mimiek en intonatie die al snel niet meer grappig of adequaat is, terwijl hun tekst nog doorloopt. Er is een kooktoestel waarop eieren worden gebakken en soep kan worden opgewarmd, er is een jacuzzi waarin kan worden gebadderd, maar het maakt een wat onbeholpen indruk, als was het om maar iets te doen te hebben tijdens de wijdlopige discussies en dialogen.

Daarnaast blijven de humoristische intermezzo's ook een beetje steken: net niet gewaagd of gevaarlijk gek genoeg, de malle loopjes, de ongemakkelijke poses, de sexy dansjes, de terloopse opmerkingen. Alleen Hans Trentelman en Lore Dijkman laten hun personages soms glinsteren, hij als de onvoorspelbare doodgriezelige pater familias en zij als de verondersteld naïeve prostituee Groesjenka. Maar die momenten zijn niet genoeg om het geheel glans en impact te geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden