Nieuws Het Nationale Theater

Toneeltrilogie van Judith Herzberg keert terug in het theater

Regisseur Eric de Vroedt bewerkt Leedvermaak, Rijgdraad en Simon tot één marathonvoorstelling.

Actrice Tamar van den Dop. Beeld Gordon Meuleman

De toneeltrilogie Leedvermaak (1982), Rijgdraad (1995) en Simon (2001) van Judith Herzberg komt terug in het theater. Omdat in 2020 herdacht wordt dat 75 jaar geleden de Tweede Wereldoorlog eindigde, brengt Het Nationale Theater samen met het muziekensemble Asko/Schönberg voor het eerst alle drie de stukken op één avond samen in een marathonvoorstelling. Simon is, los van enkele openbare leessessies, nog nooit als volwaardige voorstelling te zien geweest. Eric de Vroedt gaat het project regisseren; samen met Herzberg zelf werkt hij de komende tijd aan een bewerking. Normaal gesproken zou een integrale opvoering zo’n acht uur in beslag nemen, maar De Vroedt wil die speellengte terugbrengen tot vijf uur.

Naweeën 

Leedvermaak behoort tot een van de belangrijkste stukken van het naoorlogse Nederlandse theater. Het is een familiesaga die een kwarteeuw beslaat en is opgebouwd rond het Joodse echtpaar Ada en Simon, dat de oorlog weliswaar heeft overleefd, maar nog dagelijks de naweeën daarvan ondervindt. Startpunt is de bruiloft van hun enige dochter, en van daaruit waaiert het stuk – samen met de vervolgdelen Rijgdraad en Simon – uit over de hele familie, inclusief de aangetrouwde familieleden en vrienden. Overigens heeft Herzberg zelf altijd beweerd dat haar trilogie niet over de Tweede Wereldoorlog gaat; zij beschouwt het als ‘een familieverhaal dat zich toevallig na een oorlog afspeelt’.

Leedvermaak ging in 1982 in première in het Amsterdamse theater Frascati en werd een groot succes. Regisseur was Leonard Frank, de rollen werden gespeeld door onder anderen Kitty Courbois, Edwin de Vries, Marjon Brandsma en Trudy de Jong. Het stuk bestond uit negentig korte tot zeer korte scènes, die deels werden gespeeld op de balkons van het theater, waarbij het publiek vanuit een verder lege zaal toekeek. Leedvermaak werd in 1989 bovendien door Frans Weisz verfilmd, die daar later de vervolgfilms Qui Vive en Happy End aan toevoegde.

Regisseur Eric de Vroedt: ‘Pas toen ik de drie films achter elkaar zag, ontdekte ik de kracht van het drieluik. Voor mij is het spelen van deze drie belangrijke toneelstukken achter elkaar behalve een eerbetoon aan de historische waarde ervan ook een hommage aan Judith Herzberg zelf.’

Oeropvoering

Het Nationale Theater zal de trilogie in april en mei 2020 in slechts vier steden opvoeren: Den Haag, Amsterdam, Groningen en Nijmegen. De rollen zullen worden gespeeld door onder anderen Hein van der Heijden, Betty Schuurman, Joris Smit, Jaap Spijkers en Esther Scheldwacht. Ook deze remake zal op een bijzondere manier worden geënsceneerd: alle stoelen zullen uit de zaal van de schouwburg worden verwijderd, waarna het publiek plaatsneemt op tribunes op het podium. De voorstelling zal deels op de balkons worden gespeeld, zoals destijds in Frascati.

De Vroedt: ‘Die vormgeving is inderdaad een verwijzing naar de oeropvoering, maar het verwijderen van de stoelen is ook een onnadrukkelijke verwijzing naar het feit dat er in de oorlog zo veel mensen zijn verdwenen, en aldus naar het drama van de Holocaust zelf.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden