Toneelstuk over Bende van Venlo begint met rap 'Gewetenloze killers, een gruwelijke afslachting'

De Roermondse officier van justitie Van Delft vond het een smakeloos voornemen. Een toneelstuk over de Bende van Venlo was 'niet kies tegenover de nabestaanden van de slachtoffers', zei de officier, nadat hij had vernomen van de plannen....

Van onze correspondent

André Lammerse

AMSTERDAM

De ergernis van de officier zal waarschijnlijk alleen nog maar toenemen, omdat hij zelf voorkomt in De Bende van Venlo van theatergroep Het Kruis van Borgondie. Op dreunende hip hop-muziek zal rapper Raymond Tijssen aan het begin van het stuk flarden uit het requisitoir van Van Delft de zaal in slingeren: 'Het gaat om gewetenloze killers/keiharde leegte/een gruwelijke afslachting/ontluisterend, stuitend en onwaardig.'

Het Maastrichtse gezelschap Het Kruis van Borgondie heeft dankbaar gebruik gemaakt van Van Delfts rake typeringen. Samen met gegevens uit het boek over de zaak, krantenartikelen, psychiatrische observaties en verklaringen van de bendeleden zijn ze aaneengeregen tot een losse zedenschets van 'Transit Autobahn' Venlo en de vier meest kleurrijke bendeleden.

Het muziektheaterspektakel gaat op 4 juli in Rotterdam in première in Hal 4. Er zijn 25 voorstellingen geprogrammeerd; de eerste reeks in Rotterdam, daarna wordt De Bende van Venlo opgevoerd in een oude staalfabriek in Heerlen. Regisseur Guido Wevers van het Kruis van Borgondie zegt beslist geen documentaire te willen maken. 'De Bende van Venlo wordt een metafoor voor het geweld onder jongeren. Er opereren vandaag de dag meer van dit soort gangs; de Bende van Venlo staat niet op zichzelf. In de voorstelling zoeken we naar de motieven. Hoe functioneert gewelddadig gedrag bij jongeren? Hoe trekt de een de ander mee?'

Met vijf Vlaamse acteurs en een rapartiest probeert Wevers de komende weken, tijdens de repetities, deze vragen zo nauwkeurig mogelijk beantwoorden. Voorlopig houdt hij vast aan de stelling dat het motief voor de Venlose liquidaties en steekpartijen het geweld zelf was.

Hij zit er waarschijnlijk niet ver naast. Bendeleider Franky P. (nu 24 en veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf) en zijn rechterhand Sanny P. (21) brachten in koelen bloede zeven mensen om. Hun daden varieerden van het doodsteken van twee oudjes tot het afschieten van Venlose Turken op de hei. Naar het motief moesten ook de psychiaters gissen. Maar dat het duo over een 'een zeer gebrekkige gewetensfunctie' beschikte stond vast.

De bloedbroeders Franky en Sanny mochten natuurlijk niet in het stuk ontbreken. De andere hoofdrollen zijn weggelegd voor Astrid van B. (20), het verwarde liefje van Franky, en Sjakie H. (25), een gestoorde junk. Om juridische problemen met de echte bendeleden te voorkomen, zijn de namen in het stuk veranderd. Franky heet nu Pikey, Sanny wordt Henny en Astrid staat straks als Patsy op de planken.

Vergeleken met de 'waarheidsgetrouwe' toneelstukken Srebrenica en Emily die onlangs werden opgevoerd, komt De Bende van Venlo dichter bij de werkelijkheid. In chronologische volgorde wordt de opkomst en ondergang van Franky en zijn kornuiten verteld. Dialogen en monologen zijn uiteraard fictief, maar scenarioschrijver Adrie van Dijk heeft zich goed in de personages ingeleefd. De verwarde geest Sjakie zegt ergens: 'Ze moesten daar eens gaan steken die mannen, dan vinden ze rare asperges/Die hele hei, en alles, botten, knoken en schedels.' Het is een verwijzing naar de moeizame verhoren van messentrekker Sjakie, die de politie tevergeefs naar Turkse lijken liet zoeken.

Wevers denkt dat het publiek 'de geur en koorts van het geweld' zal kunnen ruiken. De Bende van Venlo reageert op de actualiteit, haast hij zich eraan toe te voegen: 'Het is een eigentijds stuk over geweld dat mensen tot nadenken moet stemmen.' Maar had hij het thema ook behandeld als De Bende van Venlo niet echt had bestaan? Een lange stilte. 'Vroeger was theater de letterlijke nieuwsbode in de samenleving. Kijk maar naar Shakespeare. Met Srebrenica, Emily en nu de Bende van Venlo gaan we daar weer een beetje naar terug.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.