REPORTAGE

Toneelprijzen zo wit

Het leek zowaar een beetje op de Oscaruitreiking, zondagavond in de Amsterdamse Stadsschouwburg. Maar dan wel op een ludieke manier.

Hans Kesting (R), winnaar van de Louis d'Or, en Wine Dierickx (3eL), winnaar van de Theo d'Or tijdens de uitreiking van de VSCD toneelprijzen in de Stadsschouwburg. Beeld anp

Bijna allemaal witte winnaars op het Gala van het Nederlands Theater. En bijna allemaal gekleurde vakmensen die de belangrijkste toneelprijzen uitreikten. Verblufte blanke laureaten met ongekunstelde dankwoorden, tegenover zwarte slippendragers die met galgenhumor de enveloppen openden - dat was natuurlijk geen toeval, gisteravond in de Stadsschouwburg Amsterdam, tijdens de jaarlijkse afsluiting van het Theater Festival. Op het Gala wonnen Hans Kesting (van Toneelgroep Amsterdam) en de Vlaamse Wine Dierickx (van collectief Wunderbaum) de belangrijkste toneelprijzen, de Louis en Theo d'Or voor de indrukwekkendste hoofdrollen.

Zeg maar de Oscars van het Nederlands Toneel.

Het stilzwijgend op de spits drijven van het achterblijven van kleur en diversiteit op het hoofdpodium was natuurlijk een ludieke hint naar de discussie over de witte Oscarregen - viral gegaan onder de noemer ­#OscarSoWhite. De leading lady van de avond, Eva van der Gucht, zette al haar muzikale talenten krachtig in voor een vrolijke en aanstekelijke presentatie, met ludieke steken onder water en de nodige zelfkennis over het ambacht van acteren.

Bovenal was het Gala een feestje voor en door acteurs, met veel zelfspot, zowel van spelers als van theaterdirecteuren en recensenten. Hein Janssen, toneelredacteur van deze krant, rapte een speechlied waarin hij de geruchten over een mogelijke affaire met actrice Halina Reijn de kop indrukte en in één moeite door zijn doodsbedreiging ontvangen van een acteur (en winnaar van de televisiequiz De Slimste Mens) de revue liet passeren. En oud-politicus Boris van der Ham droomde alvast over zijn comeback op het toneel in de musical Ciske de Rat.

Louis d'Or

Gewoontegetrouw werd zondagavond een hele reeks prijzen uitgereikt. Kesting, die zelf had verwacht dat collega Gijs Scholten van Aschat zou winnen en die zijn jongere collega Joris Smit nipt passeerde, won de Louis d'Or voor zijn energieke rol van Richard III in Kings of War van Toneelgroep Amsterdam. En in het verlengde ook voor zijn indrukwekkende prestatie in De welwillenden. Over Richard III oordeelde de jury: 'Hij is nietsontziend en genadeloos in zijn vraatzucht naar een allesverslindende alleenheerschappij. Hij lapt alle regels van de voorstelling aan zijn laars.'

Kesting won in 2008 dezelfde toneelprijs voor zijn rol van de ultrarechtse advocaat Roy Cohn in Angels in America, ook bij Toneelgroep ­Amsterdam. In zijn dankwoord eerde hij de regisseurs Ivo van Hove en Guy Cassiers en zijn echtgenoot, die 'het niet makkelijk met mij heeft'.

Dierickx, die haar dankwoord in een kapotte printer had moeten achterlaten, ontving de Theo d'Or voor haar 'fascinerende, opwindende' vertolking in de (bijna) solovoorstelling Helpdesk van Wunderbaum. 'Ongelooflijk uitgekiend bespeelt zij de toeschouwer met een haast wiskundige schakeling tussen emoties en telefoongesprekken', aldus de jury onder leiding van politiek verslaggever Ferry Mingelen. Zij liet de gedoodverfde winnares Malou Gorter als ­Birgitte Nyborg in de theatermarathon Borgen achter zich.

Hans Kestings wint de Louis d'Or. Beeld anp

Een verrassing was de verkiezing van de Estse acteur Risto Kübar voor de Arlecchino, de prijs voor de beste mannelijke bijdragende rol in Dit zijn de namen van NTGent. Omdat hij afwezig was, nam Bert Luppes in zijn naam de prijs in ontvangst, met een curieus dankwoord in het Engels waarin hij de prijs vooral belangrijk vond voor zijn familie.

De Columbina, voor de beste vrouwelijke bijdragende rol, ging, eveneens verrassend, naar de jonge Ilke Paddenburg voor haar dochterrol in Een soort Hades van Theater Utrecht: 'Zo kwaadaardig en toch kwetsbaar.' In een spontaan en enthousiast dankwoord memoreerde zij ook haar vriendin, 'die planten in huis toestaat om mij te laten ademen'. Haar regisseur Thibaud Delpeut viel ook in de prijzen: hij ontving de Regieprijs 2016 voor zijn 'genadeloos portret van de menselijke zoektocht naar duiding en zingeving'.

Scheidend artistiek leider van het Noord Nederlands Toneel, Ola Mafaalani ontving de Prosceniumprijs voor haar hele oeuvre. Zij is de enige 'allochtoon' in het winnaarsgilde, opgegroeid in Duitsland en Syrische van geboorte.

De VSCD Mimeprijs ging naar de originele jeugdtheatervoorstelling Als je maar hard genoeg rent, weet niemand meer waar je bent van de tegendraadse regisseur Jetse ­Batelaan.

En Bromance, een broeierige voorstelling over ontluikende homoseksualiteit, gespeeld in de laadbak van een vrachtwagen, kreeg de Gouden Krekel voor de beste jeugdtheaterproductie van het seizoen. 'Een knappe voorstelling, over een gevoelig onderwerp, die broeit vanaf de eerste seconde tot de laatste minuut.' De Gouden Krekel voor de beste podiumprestatie ging naar Sanne Danz voor het 'bedwelmende decor' van Alice (8+) van Maas theater & dans.

Wine Dierickx met de Theo d'Or. Beeld anp

Bomgordel

De acteurs, die het Gala zelf belangeloos hebben georganiseerd, schoven Joop Mulder, oprichter van het Oerol Festival, naar voren als winnaar van de ACT Award 2016.

De theaterprijzen werden uitgereikt door theatermakers van veelal allochtone herkomst, zoals Sadettin Kirmiziyüz, Meral Polat, Noraly Beyer, Manoushka Zeegelaar Breeveld, ­Michiel Blankaardt, Dionisios ­Matthias, George Elias Tobal en Eran Ben-Michaël.

Die laatste twee haalden een grap uit met twee alternatieve prijzen: een Davidster voor de Bestbetaalde Jood in de Kleine Zalen en een bomgordel voor de succesvolste Arabier in het Nederlands Theater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden