Recensie Theater

Toneelgroep Maastricht maakt van Ilja Leonard Pfeijffers ‘Noem het maar liefde’ een feest van een voorstelling ★★★★★

Geweldig ensemble leeft zich uit in seks, liefde en getob over intermenselijke verhoudingen.

Noem het maar liefde door Toneelgroep Maastricht. Beeld Ben van Duin

Een man en een vrouw zitten samen opgesloten in een lift. Hij wil zijn kans grijpen, zij wijst hem af. Hij wil zoenen en seks, zij gruwt ervan. Dan blijkt: de man en de vrouw zijn al lang een echtpaar. In die lift tekent zich het drama van een versleten, opgebrand huwelijk in een notendop af.

Na een swingende, muzikale sessie is dit het ijzersterke begin van de voorstelling Noem het maar liefde, een nieuwe toneeltekst van Ilja Leonard Pfeijffer. In regie van Michel Sluysmans ging het stuk afgelopen zondag in première bij Toneelgroep Maastricht en het werd met gejuich ontvangen. Het is dit keer niet wéér een bewerking van een roman, maar een sprankelende, nieuwe komedie van de in Genua wonende auteur die met zijn roman Grand Hotel Europa al wekenlang de bestsellerlijsten domineert. Pfeijffer heeft iets met hotels, net als zijn collega Arnon Grunberg – kennelijk doen ze er veel inspiratie op, tussen al die mensen die onderweg zijn.

Ook Noem het maar liefde speelt zich af in een hotel, in dit geval het befaamde (maar fictieve) Majestic Imperial Hotel. ‘Een komedie van lust en genegenheid’, zo noemt de schrijver zijn stuk. Losjes gebaseerd op Reigen (1897) van Arthur Schnitzler, een nog steeds actueel toneelstuk waarin de menselijke lust in een tiental scènes met al zijn geile en destructieve kanten wordt getoond. 

In Noem het maar liefde is de bar van het Majestic Imperial de ontmoetingsplek voor dolende, eenzame en naar lust hunkerende zielen. Zes acteurs, die ook allemaal zingen en een instrument bespelen, maken er een geweldige, bij tijd en wijle erg grappige maar ook tot bezinning stemmende voorstelling van. Over het verschil tussen seks en liefde, tussen vriendschap en verraad en vooral over het onderdrukken van al die lustgevoelens, wat vaak nodig is, maar waaruit ook veel ellende kan voortkomen.

Noem het maar liefde door Toneelgroep Maastricht Beeld Ben van Duin

Pfeijffers tekst is een geraffineerde mix van plastische beschrijvingen van naargeestige, seksuele uitspattingen en plechtstatige statements over de liefde. Het is een ingenieus geconstrueerde mozaïekvertelling, waarin ook eigentijdse thema’s als #MeToo, robotseks en het wel en wee van datingsites aan bod komen. Tegelijkertijd bedient hij zich van nogal wat clichés: zakenmannen zijn fout, hun secretaresses dom. Maar ineens zet hij de dingen dan weer vilein op hun kop en tovert een vrouw tevoorschijn die lak heeft aan conventies en zich willens en wetens omhoog neukt. Net als je denkt: oei, kan dit nog wel?, worden alle rollen weer omgedraaid en zijn vrouwen de baas en homo’s superieur.

De auteur mag van geluk spreken dat hij van Toneelgroep Maastricht een creatief team en een setje acteurs-muzikanten kreeg toebedeeld die van zijn stuk een feest van een voorstelling hebben gemaakt. In een monumentaal decor van Michiel Voet worden op een groot scherm beelden van een hotellounge, uitzicht op een stad in avondlicht en een gevaarlijk rondzwemmende haai vertoond. Anniek Pheifer en Jeroen Spitzenberger spelen een stelletje oude rockers die terugkeren naar de plek waar hun relatie ooit begon, in datzelfde hotel. Jan Paul Buijs is de homoseksuele barkeeper, die zijn gasten observeert en stiekem een filmscript schrijft. Samen met Jouman Fattal en Viktor Griffioen spelen zij ook alle andere rollen, waarbij Griffioen ook nog eens de muziek componeerde. Zo wordt midden in de voorstelling ineens een snoeihard Amerikaans rocknummer gespeeld en barst het gezelschap af en toe in fraaie close-harmony zang uit. De Vlaamse Elisabeth De Loore speelt al die tijd geweldig piano en drums.

Pfeijffer en het toneel

Sinds twee jaar is Ilja Leonard Pfeijffer huisschrijver van Toneelgroep Maastricht. Het Limburgse gezelschap speelde eerder van hem het toneelstuk De advocaat (gebaseerd op de Maastrichtse advocatenfamilie Moszkowicz) en bewerkingen van zijn romans La superba en Brieven uit Genua. Maar Pfeijffer was al veel eerder actief als toneelschrijver. Voor de destijds populaire groep Annette Speelt schreef hij in 2007 De eeuw van mijn dochter en een jaar later Malpensa; Het Nationale Toneel voerde in 2104 Blauwdruk voor een nog beter leven op, gebaseerd op Noël Cowards Design for Living. Ook bewerkte hij, in 2017, Het Achterhuis van Anne Frank voor het theater: Achter het huis.

Noem het maar liefde meandert van de ene verrassende ontmoeting naar de volgende gênante versierpoging. Hoogtepunt is de scène waarin een wat sneue man zijn nieuwe vriendin komt voorstellen. Het blijkt tot ontsteltenis van de familie een robotmeisje (perfect gespeeld door Jouman Fattal) te zijn. Ook in die rol blinkt Jan Paul Buijs met zijn eigenzinnige tekstbehandeling en motoriek uit.

Het sterke aan deze voorstelling is dat alles zo transparant is: verkleedpartijen, pruiken op en af, rolwisselingen – alles gebeurt op het podium, zichtbaar. ‘Echte mensen hebben de neiging tegen te vallen’, zegt een van de personages.

In het huidige, qua seksuele moraal nogal ernstige tijdsgewricht, is Noem het maar liefde een vermakelijke vluchtheuvel om even aan de waan van de dag te ontsnappen en toch iets bij te leren over het eeuwige getob met intermenselijke verhoudingen.

Noem het maar liefde van Ilja Leonard Pfeijffer door Toneelgroep Maastricht, regie Michel Sluysmans.

10/3, Theater aan het Vrijthof, Maastricht. Tournee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.