Analyse

Toegangstesten in de cultuursector: hoe zit het bij theaters, musea en poppodia?

Vanaf vrijdag wordt er bij talloze culturele instellingen geëxperimenteerd met toegangstests om besmette bezoekers te weren. Hoe bereiden de culturele instellingen zich daarop voor?

Een leeg Openluchtmuseum in Arnhem.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Een leeg Openluchtmuseum in Arnhem.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De proef met toegangstesten doet tientallen musea, theaters, muziekzalen en monumenten even ontwaken uit de winterslaap, waarin ze met de afkondiging van de harde lockdown op 14 december waren beland. Slechts drie dagen mogen ze maximaal open, maar voor velen voelt dat al als een weldadige zonnestraal.

Zo zagen ze bij kasteel Groeneveld in de bossen bij Baarn weekenden lang duizenden wandelaars aan de gesloten hekken voorbijtrekken. Aanstaand weekend kunnen ze, met een negatieve testuitslag op zak, weer binnen een kijkje nemen. Rondleidingen en livemuziek zijn al geregeld.

De uitweg uit de eerste lockdown heette het 1,5-meterprotocol. De vaste looproutes door het museum en de lagere zaalbezetting in schouwburgen, bioscopen en concertzalen maakten de kans op besmetting minimaal. Het was moeilijk bouwen op die aanpak, want het kabinet veranderde de regels over het maximum aantal bezoekers nogal eens. Grotere zalen zagen daarom al in oktober geen heil in open blijven voor dertig toeschouwers. Festivals, het nachtleven en de meeste popzalen konden sowieso niet uit de voeten met de 1,5 meter.

Om uit de harde winterlockdown te komen stelde het kabinet een routekaart op, die het openen van de culturele wereld zo’n beetje achteraan zette, als de besmettingsgraad minimaal is. De toegangstest om besmette bezoekers te weren, moet het mogelijk maken dat de samenleving zich eerder weer kan laven aan sport en spel. Of dat ook echt werkt, gaan de musea, theaters en monumenten deze maand ervaren.
Alex Burghoorn

Theaters

Het lijkt wel een gigantisch theaterfestival: negen dagen, 43 theaters, en maar liefst 75 verschillende voorstellingen. Theaters in Nederland doen tussen 13 en 21 april massaal mee aan de nieuwe proef die een tijdelijke ontsnapping uit de lockdown biedt. Op die manier kunnen tientallen nieuwe voorstellingen die de afgelopen maanden zijn gemaakt eindelijk voor publiek worden gespeeld.

Theater Rotterdam Beeld Jan van der Ploeg
Theater RotterdamBeeld Jan van der Ploeg

Bij Theater Rotterdam zijn gedurende drie dagen op twee locaties drie producties te zien: acteursgroep Wunderbaum speelt Schaapjes op het droge, Scapino Ballet toont The Great Bean en er zijn try-outs van Verdriet is het ding met veren. Directeur Walter Ligthart van TR: ‘Het is even schakelen, maar de voorstellingen zijn dan af, en de logistiek rond de 1,5-meter-maatregel beheersen we inmiddels tot in de puntjes. Bezoekers laten zich vooraf testen op een testlocatie in Ahoy of bij Parking Europoint in de Marconistraat. Onze publieksmedewerkers downloaden een app waarmee zij vervolgens de QR-code kunnen scannen van de negatieve testuitslag. Spannend is wel dat in Rotterdam vier grote instellingen meedoen, dus het zal druk worden op de testlocaties.

Dit kost ons meer geld dan het oplevert, maar alles dat helpt om straks meer mogelijk te maken, is meegenomen. Er kan nog een flinke periode zitten tussen de lockdown nu en volledige vrijheid dankzij de vaccinaties straks. Dus als deze aanpak nu wat lucht biedt, is dat welkom. Het is gewoon ontzettend fijn voor alle makers en medewerkers om weer open te kunnen voor ons publiek.’
Herien Wensink

Musea

Zeventien musea mogen als proef van 19 tot en met 25 april opengaan, maar niet de hele week: zij kunnen slechts bezoekers ontvangen gedurende drie aaneengesloten dagen. Op museum.nl is te zien welke musea meedoen en wanneer die zijn geopend. Elke bezoeker is verplicht op die website een tijdvak te reserveren, waarna meteen een testlocatie wordt aangewezen. Bij de ingang van het museum moet het bewijs van een negatieve sneltest worden getoond, alsmede de Museumkaart – alleen houders van deze pas krijgen toegang. Museumkaarten die zijn verlopen tijdens de laatste lockdown, dus vanaf 15 december vorig jaar, zijn ook geldig voor deze proef.

De Abdij van Middelburg  (Onze-Lieve-Vrouwe abdij ). Beeld Hollandse Hoogte / Berlinda van Dam
De Abdij van Middelburg (Onze-Lieve-Vrouwe abdij ).Beeld Hollandse Hoogte / Berlinda van Dam

De musea mogen slechts een beperkt aantal bezoekers toelaten. Het wekt geen verbazing dat het Nederlands Openluchtmuseum de meeste mensen mag ontvangen: 2.500 per dag. Hekkensluiter is het Zeeuws Museum in Middelburg, dat per dag niet meer dan 110 reserveringen mag toestaan. Volgens de Museumvereniging zijn de 17 musea gekozen op basis van het type collectie dat zij beheren en de locatie; ze liggen verspreid over het land. Bezoekers wordt gevraagd in hun eigen regio op museumbezoek te gaan.

Voor het Groninger Museum is de tijdelijke openstelling nogal bizar: het mag vanaf 19 april bezoekers ontvangen, terwijl een dag eerder de grote expositie over de Rolling Stones afloopt. Die is uitgedraaid op een grote verliespost, gelukkig keert The Rolling Stones Unzipped volgend jaar in het museum terug. ‘Het is heel zuur’, zegt een woordvoerder. ‘We hadden de proef liever wat eerder gehad.’ Het museum is al begonnen de tentoonstelling af te bouwen. De foto’s die de Groninger fotograaf Andy Zuidema van de popgroep nam, zijn van 19 tot en met 21 april nog wel te zien
Michiel Kruijt

Muziek

Wie van klassieke muziek houdt, maar al maanden droog staat qua concertbezoek, zou van 16 tot en met 18 april zomaar eens het weekend van zijn leven kunnen hebben. Ineens heb je weer wat te kiezen. Wordt het het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam, waar je naar Hoketus kunt luisteren van Louis Andriessen, of kies je voor het Concertgebouw, waar pianist Víkingur Ólafsson zijn debuut maakt bij het Concertgebouworkest? De volgende dag is er een première van Bart Visman in de Zaterdagmatinee en ’s zondags soleert niemand minder dan Sergej Chatsjatrjan in het Vioolconcert van Brahms.

In het Concertgebouw is plek voor 425 man. Bij TivoliVredenburg in Utrecht mogen er maximaal 300 naar binnen. ‘We grijpen terug op het protocol dat we in oktober hadden’, zegt Eva Huisman van TivoliVredenburg. ‘Dus: je draagt een mondkapje tot je bij je stoel bent. De bar bij de zaal is open voor een pauzedrankje, maar het is niet de bedoeling dat je blijft hangen en het een verkapt café wordt.’

TivoliVredenburg Utrecht  Beeld Michiel Ton
TivoliVredenburg UtrechtBeeld Michiel Ton

Voor de popconcerten blijft het contrast met het oude normaal groot: zitten blijft het devies. Terwijl TivoliVredenburg ook hiphop (Fresku op 23 april) en techno (De Sluwe Vos & Samsjoedin op 24 april) aanbiedt. Huisman: ‘Daar zou je normaal gesproken bij gaan dansen, maar we hebben gemerkt dat het publiek het ook tof vindt om zittend te luisteren. Bezoekers zijn blij dat er weer iets kan.’

Daar gaat dus wel wat geregel aan vooraf. ‘Koop eerst dat ticket’, zegt Huisman. ‘Want dan weet je of er plek is. Op de website testenvoortoegang.nl word je op basis van je postcode naar de dichtstbijzijnde deelnemende sneltestlocatie gewezen.’ Dus wie in Raalte woont maar naar een concert in Utrecht wil, hoeft zijn test niet in Utrecht te doen. ‘Er zijn nog niet zoveel testlocaties die meedoen en er zit er ook niet eentje tussen die heel dicht in de buurt is, dus we zeggen: plan het ruim.’
Merlijn Kerkhof

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden