‘Toch niet weer zo’ n film over de oorlog!’

War fatigue. Als hij eerlijk is, moet Twan Huys erkennen daarvan last te hebben. Na zijn correspondentschap in Amerika stemmen de verhalen over de oorlog tegen het terrorisme de NOVA-presentator ‘bij voorbaat wat vermoeid’ – zover zijn rol hem dat toelaat natuurlijk....

Na het bekijken van Operation Homecoming: Writing the Wartime Experience, waarmee het IDFA vanavond van start gaat, heeft Huys zijn vooroordelen meteen opzij gezet. De documentaire van de Amerikaan Richard Robbins bleek geen pamflet tegen de Amerikaanse buitenlandpolitiek, maar een ‘impliciete en fascinerende vertelling’ over hoe de oorlog er aan het front uitziet. Huys: ‘Juist door zich niet nadrukkelijk uit te spreken, wint de film aan kracht.’

Twan Huys is tien dagen het gezicht van de documentaire. Op Nederland 2 presenteert hij tot en met 2 december dagelijks live het Documentaire Festival, waarin aandacht wordt besteed aan de twintigste editie van het IDFA. Ook kunnen de kijkers, geheel volgens de multimediale mode, de Beste Nederlandse Documentaire sinds 1945 kiezen. Op zaterdag staat een thema-avond ingetekend. In een extra uitzending praat Huys met Bekende Nederlanders over hun favoriete documentaire. De gitarist Jimmy Rosenberg, uit de met een Gouden Kalf bekroonde gelijknamige documentaire, is te gast, evenals twee speelsters uit het Nederlands vrouwenhockeyteam uit de succesvolle documentaire Goud van Niek Koppen.

Voor Huys is het uitstapje naar de film ‘een eervolle uitnodiging’ die past in zijn streven om naast zijn journalistieke werk ook ruimte te maken voor verdieping. Zo maakte hij in 2005 een spraakmakende tv-documentaire over Lynndie England, de reserviste die het symbool werd van de mishandelingen in de Abu Ghraib-gevangenis. Recent maakte Huys De gelukzoeker, over Ayaan Hirsi Ali. Beide portretten werden aangekocht door het prestigieuze Sundance Channel.

Met de ruime aandacht voor de documentaire probeert de Publieke Omroep een breder publiek kennis te laten maken met het genre. Huys: ‘Wij proberen ook mensen aan te spreken die documentaires in eerste instantie associëren met huiswerk.’ Om die reden acht de redactie het interessant allerminst cinefiele types als Peter Beense of Marijke Helwegen naar hun herinneringen aan mooie documentaires te vragen. ‘Je moet dat zien als snoepgoed. En het werkt vaak goed om buitenstaanders aan het woord te laten. Wanneer je alleen de makers van documentaires hun verhaal laat doen, wordt het snel te specialistisch.’

Een van de trends op het IDFA is de toenadering tussen de documentaire en de speelfilm. Sterker: veel documentaires worden gemaakt nadat er eerst een afgewerkt scenario met een aantrekkelijke verhaallijn is gefabriceerd. Die werkwijze staat haaks op het idee dat documentaires alleen de werkelijkheid laten zien. ‘Een lastig punt’, vindt Huys, die als journalist niets moet hebben van acteurs die worden ingehuurd om iemand na te spelen. ‘Ik weet dat de grenzen vervagen, maar ik blijf bij het standpunt dat een documentairemaker niet dingen moet laten zien die er niet zijn.’ Komt ook die discussie tijdens het Documentaire Festival voorbij? Huys: ‘Zeker. Zo hebben we een reportage over de werkwijze van Bert Haanstra. Ook daarin speelt dit dilemma een grote rol.’

Ronald Ockhuysen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden