'To pull an O.J.' heeft vier betekenissen

Hoe vertaal je het kakofonische geschreeuw van deelnemers aan de Jerry Springer Show? Wat doe je met een Engelse woordgrap?...

Een ondertitelaar kan eigenlijk nooit genoeg weten. Hoe beter hij de eigenaardigheden kent van de taal waaruit hij vertaalt en hoe meer kennis op het gebied van sport, film, gastronomie, geschiedenis en alle andere domeinen van het leven, hoe soepeler hij kan vertalen.

Omdat lezen langzamer gaat dan luisteren, kan een ondertitelaar zelden een integrale vertaling geven maar moet hij het gesprokene samenvatten. Heel soms kan hij teruggrijpen op het principe when in doubt, leave it out, maar meestal betekent goed inkorten dat je juist heel precies moet weten wat er wordt bedoeld.

Neem het volgende voorbeeld. Iemand beschuldigt een ander van struisvogelpolitiek en zegt (in het Engels) iets als: 'Je doet me denken aan die oude man die zwaaiend met een vodje papier de vliegtuigtrap afdaalde.' De literair vertaler die deze zin aantreft in een roman heeft geen enkel probleem want hij kan woordelijk vertalen. Maar als het gaat om een comedy en de zin moet worden samengevat, zal de ondertitelaar zijn geschiedenis moeten kennen om uit te komen op: 'Dit doet me denken aan München '38', of 'Je bent net Chamberlain.' In zulke gevallen heb je niets aan woordenboeken of encyclopedieën, maar moet je het hebben van je parate kennis. Vandaar dat, informatietijdperk of niet, de test van vorige week uit het hoofd gedaan moest worden.

Dit zijn de antwoorden:

1. schnorrer - klaploper, bietser

2. mincemeat - zoete pasteivulling van o.a. rozijnen en sukade. Niet te verwarren met minced meat (gehakt)

3. Agent Orange - ontbladeringsmiddel, tijdens de Vietnamoorlog gebruikt door het Amerikaanse leger

4. public defender - pro-deo-advocaat

5. designated driver - de 'pineut', die niet mag drinken omdat hij de anderen terug moet rijden

6. morning coat - jacquet

7. mirandize - een verdachte wijzen op zijn recht te zwijgen en bijgestaan te worden door een advocaat alvorens hem te verhoren

8. to pull an O.J. - (naar O.J. Simpson) 1) iemand vermoorden, in het bijzonder je echtgenote 2) iemand een misdaad in de schoenen proberen te schuiven 3) op de vlucht slaan voor de politie 4) een slaatje slaan uit een delicate affaire

9. She has a bun in the oven - ze is zwanger

10. The perp was busted - de dader werd gearresteerd

11. He was given the freedom of the city - hij werd benoemd tot ereburger van de stad

12. It wouldn't be cricket to intimidate the referee - de scheidsrechter intimideren is niet sportief/fair

13. He is a bad sailor - hij wordt gauw zeeziek

14. Alan Greenspan - president van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank

15. de regisseur van Interiors, Radio Days en September - Woody Allen

16. Britse premier in 1938 - Neville Chamberlain

17. Yogi Berra - een Amerikaanse oud-honkballer, beroemd om zijn Cruijffiaanse one-liners als 'It ain't over till it's over', 'You can observe a lot just by watchin', 'If you can't imitate him, don't copy him'.

18. Huidige Secretary of State van de VS - Madeleine Albright

19. Welk soort producten koopt men in de VS bij Gap? - kleding

20. In welk Europees land heet de politie Garda? - Ierland

21. Hoe heten de vier Teletubbies? - Tinky Winky, Dipsy, Laa-Laa en Po

22. Wie was Bloody Mary? - Mary Tudor (1516-1558), koningin van Engeland

23. Waar staan de volgende afkortingen voor?

a) TAFKAP - The Artist Formerly Known As Prince

b) SDI - Strategic Defense Initiative

c) GDP - Gross Domestic Product

d) MVP - Most Valuable Player

24. Welke band?

a) Jerry Garcia - The Grateful Dead

b) Brian Littrell - Backstreet Boys

c) Liam Gallagher - Oasis

d) Billy Corgan - Smashing Pumpkins

Voor elke goed beantwoorde vraag krijgt u een punt; bij de samengestelde vragen een kwart per goed onderdeel. De vraag over O.J. heeft u voldoende beantwoord als u een van de vier mogelijke betekenissen wist. Wat is de minimumscore om een kans te maken bij een echte test2 Ondertitelaar! houdt het op 50 procent. Overigens wordt ook de luistervaardigheid en vertaalvaardigheid van een kandidaat-ondertitelaar op de proef gesteld voor hij aan de slag mag.

Wie fors onder de 50 procent scoorde en geen aspiraties heeft om het vak in te gaan: geen zorgen. Voorlopig zullen Engelstalige programma's op de Nederlandse zenders nog wel ondertiteld worden. Maar zeg niet zo gauw meer dat je die titels eigenlijk niet nodig hebt en liever naar de BBC kijkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden