Tijgereiland

Een scheidingsboek, maar niet van het soort 'het-komt-wel-weer-goed', want daarvoor is Daan Remmerts de Vries een te begaafd auteur

Wie zou u het liefst meenemen op een vakantie midden in de rimboe van India? Hoe uw keus ook uitvalt, kies maar geen pasgescheiden moeder. Die voornamelijk weet wat ze niet wil en terwijl haar zoon zich verwondert over de bijzondere dieren van het oerwoud, droog opmerkt: 'Leuk, die hebben we op de kinderboerderij in Apeldoorn ook.'

Zo'n moeder als die van Tijs in Tijger- eiland, de nieuwe jeugdroman van Daan Remmerts de Vries (1962). Tijs Kalman vraagt zich steeds wanhopiger af of en hoe hij verder moet met deze ouders. En dat is een vraag die de meeste schrijvers van scheidingsboeken niet durven te stellen. Die vertellen bij voorkeur een zoetsappig het-komt-wel-weer-goed-verhaal. Daan Remmerts niet. Bij hem ben je nooit zeker van de uitkomst en zo hoort het ook in een goed boek.

In zijn oeuvre verzet Remmerts de Vries (1962) zich fanatiek tegen oppervlakkigheden. Net als Guus Kuijer in de jaren zeventig met Madelief, die het als dochter van een alleenstaande moeder prima redde. Maar wel op háár manier. Ouders en opvoeders krijgen ervan langs. Wat ze ook zijn, in elk geval geen bakens van stabiliteit en wijsheid. Je kunt ze niet op hun woord geloven.

Het bijzondere van Tijgereiland is dat Tijs zijn ouders in eerste instantie juist veel te serieus neemt. Tijs ziet zichzelf als het probleem. In een bijna griezelige scène aan het begin van het boek besluit hij niet meer van 'ik' te spreken, maar van 'hij'. 'Kijk hem staan, voor het huis', schrijft hij, om vervolgens te vertellen hoe die ander zijn fiets omverschopt en als zijn plastic tas scheurt de boodschappen vertrapt. Dat ben ik niet, dat is hij.

Die ándere Tijs is in de war als hij op een winderig perron zijn zienderogen verslonzende moeder gedag zegt en naar zijn vader in Zwolle gaat. Die ineens een 'onbekende jas met bontkraag' draagt en veel te snel en vertrouwelijk van een toekomst met zijn 'Juul' spreekt. De nieuwe kamer is al klaar en hij krijgt als welkomstcadeau een dure camera.

Tijs besluit voorlopig alleen te observeren. Hij wil een tijger zien. In het wild. Want tijgers zijn meestal ook alleen. Dus stelt hij zijn moeder voor om naar India te gaan. Een land waar zij toen ze nog een kinderloze hippie was zo graag heen wilde. Zijn vader vindt het na lang twijfelen ook goed, maar hij geeft hem wel een bundel dollars mee die hij in een tasje onder zijn kleding moet verstoppen. Voor het geval dat alles misgaat.

Dat goedbedoelde gebaar zet het hele boek op scherp. Want zijn vader is niet voor niets bij zijn moeder weggegaan en hij waarschuwt zijn zoon om goed op haar te letten. Niet ten onrechte. Het begint al meteen na de landing in New Delhi in het tegenvallende hotel. Kakkerlakken. Het Indiase eten dat ze niet lust. De dagelijkse realiteit van reizen in zulke landen. De chauffeur die grapt: 'Indian food, Indian way of shitting.'

Ze vindt het allemaal maar niks en laat zich alleen onder protest rondleiden langs tempels en pleinen. Midden in de nacht verlaat ze in haar eentje het hotel om ergens een jointje te roken. Als ze zich in het oerwoud begint te vervelen, stuurt ze Tijs eropuit om hasj te zoeken. 'En niet aan je vader vertellen, hè.' Dat moet wel misgaan, en dat doet het ook.

Is de lezer in het begin nog geneigd om Tijs' vader aan te zien voor de artistieke krullenbol die zijn vrouw vervangt door een jonger exemplaar, gaandeweg blijkt hij niet alleen maar egoïstisch. En de om maar al te begrijpelijke redenen zielige moeder ontpopt zich als een verwende westerse salon-spiritueel. Allebei geven ze hun zoon te veel verantwoordelijkheid voor hun eigen gedrag.

Toch staat dat nergens letterlijk. Tijs mag, samen met de lezer, zelf uitzoeken wat hij hiervan moet vinden. Heel knap heeft Remmerts de Vries dat gedaan: Tijgereiland is bijna een fenomenologie van een scheiding. Er is geen eenvoudige waarheid. Dit is geen zelfhulpboek, dit gaat over de tragiek van iedereen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden