Tv-recensie Het Nationaal Stressdebat

Tijdens het Nationaal Stressdebat had iedereen de beste oplossing voor een burn-out

Het Nationaal Stressdebat van MAX, dat dinsdagavond werd uitgezonden, zit me nog steeds niet lekker. Burn-out is een serieus probleem dat met zorg moet worden behandeld, door de juiste hulpverleners. MAX nodigde een leger ervaringsdeskundigen uit om volksziekte nummer één te duiden, van overijverige studenten en perfectionistische ouders tot een ‘stressoloog’, ‘persoonlijk leiderschapscoach’ en ‘chief happiness officer’. In de filmpjes zagen we ook nog een paardencoach en bewegingsdocent. Er zaten zoveel mensen in de zaal, dat iedere persoonlijke anekdote na twee zinnen werd afgekapt. Dat was op zich al een stressvolle ervaring.

Gelukkig kregen die zelfbenoemde coaches wat tegenwicht van psychiater Esther van Fenema, die hen beticht van ‘mentale kwakzalverij’. De meesten hebben namelijk geen klinische opleiding genoten. Ze hebben een burn-out doorstaan en helpen nu anderen vanuit die nogal particuliere ervaring. Lotgenotencontact kan de pijn verzachten, maar er is een zekere professionele distantie nodig om iemand te genezen. ‘Het brein is niet een zwarte doos waar iedereen met zijn tengels in moet gaan zitten’, zegt Van Fenema terecht. Er zijn risico’s aan verbonden. ‘Je moet heel goed kijken naar mensen met psychische klachten en er alert op zijn dat je op het juiste moment de goede diagnose stelt en de goede zorg biedt.’ Van Fenema zegt dat één coach haar cliënt zelfs had geadviseerd om niet zwanger te worden. Nu was ze 50 en te laat. 

Die kritiek kwam niet binnen bij de drie coaches aan tafel, die natuurlijk zijn overtuigd van hun eigen kunnen en een ‘goed trackrecord’ hebben. Ik heb ze even gegoogeld: een van hen heeft een master sociale psychologie, bij de andere twee kon ik geen relevante vooropleiding ontdekken. Nu heb ik toevallig ook een master sociale psychologie, maar dat is iets heel anders dan klinische psychologie. Ik kan geen burn-out behandelen, maar weet wel dat je psychische problemen moet overlaten aan gecertificeerde artsen, psychologen en psychiaters met uitvoerige praktijkervaring, niet iemand die zelf onderuitging en nu als een verlichte goeroe het evangelie verspreidt onder kwetsbare slachtoffers, die wanhopig op zoek zijn naar antwoorden.

Psychiater Esther van Fenema en drie burn-outcoaches in het Nationaal Stressdebat van MAX. Beeld MAX

Het verraderlijke is dat je de meeste oplossingen zelf had kunnen bedenken: luister naar je lichaam, leg jezelf niet te veel prestatiedruk op, ga de deur uit en de natuur in. Het klinkt allemaal zo logisch en herkenbaar, waardoor die kwakzalvers honderden euro’s per sessie binnenharken. Maar dieperliggende psychologische problemen, zoals een depressie, kun je niet genezen met meditatie en wat ademhalingsoefeningen. Toch is er een wildgroei aan coaches, die dolgraag opdraven in dit soort oppervlakkige zelfhulpprogramma’s om hun vernieuwende methode en boek te promoten. Maar ze schaden daarmee het werk en de reputatie van échte experts. Deze influencers van de geestelijke gezondheidszorg kun je dus beter vermijden. En dat is mijn énige advies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden